Dreambaby: Hoe verandert de band met je (schoon)ouders als je zelf mama wordt?

Kinderen verbinden families, gewoon door geboren te worden. Hoe werkt dat in de praktijk?

In 2016 werden Nele Martens en Mirella Brok door een journalist van het Vlaamse blad “Dreambaby” uitgenodigd te reflecteren op moeders die openhartig vertelde over hun ervaringen als moeder met hun schoonfamilie. Hoewel het tijdschrift waarschijnlijk bij het oud papier ligt, was deze tekst opgeslagen op de laptop. Te zonde om te verbergen en daarom op deze blog gedeeld.

Hoe verandert de band met je (schoon)ouders als je zelf mama wordt?

Lisa (28), mama van Arthur (3) en Felix (9 maand):

 ‘Ik herinner me nog goed hun blikken toen ik aankondigde dat ik mijn zoon de borst zou geven. Ik was toen zes maanden zwanger. Mijn schoonouders hadden het over een ‘onnozele beslissing’. Mijn ouders waren iets milder maar ook zij lieten hun voorkeur voor flesvoeding duidelijk merken. Waarom? Het feit dat in hun tijd flesvoeding even de norm was, zal daar zeker iets mee te maken hebben. Intussen ben ik mama van twee zonen. Mijn jongste zoon is negen maanden oud en krijgt nog steeds de borst. Ja, ook in de woonkamer van mijn ouders of schoonouders. Ik weet en voel dat ze mijn beslissing van toen nog steeds niet snappen. Maar ik trek me daar niets van aan. Mijn man staat wél helemaal achter de keuze voor borstvoeding. En dat is veel belangrijker. En zo is het eigenlijk met alles. Ik luister naar hun advies maar doe uiteindelijk toch mijn ding. Als moeder voel je je kind toch het best aan, niet?’

Mirella: In mijn ogen is het niet gemakkelijk wat Lisa en haar partner doen. Het kost kinderen van alle leeftijden grote moed om in vrijheid hun eigen weg te gaan, als die weg afwijkt van (schoon)ouders. Jezelf zijn gaat soms gepaard met ongemakkelijke gevoelens. Die gevoelens te dragen is soms een uitdaging. In relatie met anderen zijn vraagt om flexibel meerdere standpunten te bekijken. Bijvoorbeeld het standpunt van de verschillende tijdsgeesten. Er bestaat een verschil tussen goede zorg van vroeger, nu en in de toekomst. Meerdere kanten zien, is een continu proces. Als jezelf zijn in een warme relatie met anderen lukt; is dat een geweldig moment, voor alle betrokkenen!

Cathy (30), mama van Kasper (1):

‘Telkens mijn zoontje een dag bij mijn schoonmoeder is geweest, ziet hij eruit als hij het kind van een ander is. De reden? Mijn schoonmoeder heeft een eigen kleerkast voor Kasper.  Ze vindt mijn kledingkeuze maar niets. Dus kleedt ze hem aan met haar spullen van zodra hij binnenkomt. O ja, mijn man en ik hebben hier vaak ruzie over. Hij sprak er haar op een dag over aan. Maar zij zei: ‘Als jullie hier niet mee kunnen leven, moet je hem maar niet meer brengen.’ En dit terwijl ze tijdens mijn zwangerschap al had beloofd om hem twee dagen per week op te vangen. Ik had nooit een goede band met haar. Maar sinds ik zelf mama ben, werd die band alleen maar slechter. Het is alsof ze op alles wat ik doe kritiek heeft. En dat begint zwaar te wegen. Zo zwaar zelfs dat ik stiekem op zoek ben naar een andere opvang voor twee dagen. Dan hoeft Kasper niet meer naar haar toe. Ik vrees alleen dat ik dan flink wat woorden met mijn man zal hebben. ‘Ze blijft mijn moeder,’ zegt hij vaak. En daarmee is de kous af. Alsof ze niets fout kan doen.’

Nele: Grootouders hebben soms een eigen mening over de opvoeding of omgang van een kind. Wanneer de relatie met je schoonmoeder voor de komst van je baby al niet goed zat gebeurd het soms dat het erna nog verergerd zoals hier jammer genoeg het geval is. Je komt dan soms ongewild in een strijd te zitten van wie heeft er gelijk. Het is ok om verschillende waarden en normen te hebben zolang natuurlijk er begrip en respect is voor elkaars beslissingen. Het moet niet makkelijk zijn om je kind er achter te laten als je het gevoel hebt dat ze steeds kritiek op je heeft. Soms is het dan ook niet slecht om een andere opvangplaats te zoeken om je kind zo uit de strijd te halen. Dit op voorwaarde natuurlijk dat jullie er via een gesprek niet uit geraken. Als man kan je soms het gevoel krijgen om tussen deze strijd in te komen staan. Het kan zijn dat hij niet goed weet hoe hij hier meer om moet gaan, hoe is hij zowel een goede partner, vader en zoon van zijn moeder. Als dit het geval is, krijg je als mama soms het gevoel er helemaal alleen voor te staan in dit conflict. Ik hoop dat jullie er uit geraken want dat is ook voor Kasper het aangenaamste, ik geloof erin dat iedereen het beste voor hem wil.

Sarah (34), mama van Camille (4), Juliette (2) en Leon (5 maanden):

‘Ik herken me zo in haar. De manier waarop ze me zo ongelofelijk beschermde toen ik kind was. Pas op. Niet doen. Doe voorzichtig. Blijf hier. Het klinkt me zo bekend in de oren. Toen zwoor ik dat ik het later, als mama, helemaal anders zou aanpakken. Maar nu ik zelf mama ben, weet ik als geen ander waarom ze dit deed.  Pure moederlijke bezorgdheid. En ik doe nu net hetzelfde. Als we samen op stap zijn, lachen we er soms mee. Gek genoeg is zij nu degene die mijn kinderen ietsje gemakkelijker durft los te laten en ben ik de meest bezorgde. Maar ik heb er destijds zelf geen trauma aan overgehouden. Dus maak ik me geen zorgen over mijn kinderen. Ze zullen me moeten nemen zoals ik ben. Net zoals ik dat met mijn moeder heb gedaan. En ongetwijfeld zullen ook zij later pas beseffen waarom je dit als mama doet.’

Mirella: Wat prachtig om te lezen hoe Sarah haar moeders bescherming ‘erfde’ en door wil geven als ‘erfstuk’ aan haar kinderen. Ik denk dat ieder mens zo gedrag van ouders overneemt en doorgeeft, over de verschillende generaties heen. Soms gaat dat bewust, soms is het gedrag waar we trots op zijn. De verandering van je rol, kan zomaar verandering van je standpunt en gedrag betekenen. Daarvoor hoeven je kinderen ‘alleen maar’ geboren te worden.

Tina (32), mama van Gaston (5), Rafael (3) en Milah (1):

‘Ik was pas drie toen mijn vader plots stierf. Mama bleef alleen achter met drie kleine kinderen. Ze had het moeilijk, op elk vlak. En toch gaf ze ons alles wat we nodig hadden. We liepen er altijd bij alsof we uit een doosje kwamen. We mochten studeren wat we wilden. Ze werkte zich te pletter om ons niets te ontzeggen. Als kind sta je daar niet bij stil. Het voelde als een evidentie. Maar nu ik zelf drie kleintjes heb, besef ik hoe zwaar ze het toen had. Ik heb wél het geluk om een man in de buurt te hebben die heel veel taken overneemt en met wie ik alle zorgen kan delen. Zij stond er altijd alleen voor. En toch waren we oprecht gelukkige kinderen. Ze gaf liefde voor twee, op een heel natuurlijke manier. En daar ben ik haar zo dankbaar voor. Sinds ik zelf mama ben, heb ik nog zoveel meer respect voor haar. Dankjewel mama, voor alles!’

Nele: Soms ervaar je door zelf moeder te worden nog meer ten volle wat je eigen moeder voor je gedaan heeft. Hoe onbaatzuchtig je als moeder kan zijn maar ook hoe zwaar het ooit kan zijn. Zeker als je moeder er alleen voor stond, we vergeten soms hoe belangrijk de rol van een tweede opvoeder is. Ook dat laat Tina hier op een mooie manier  weten.

Lotte (27), mama van Marthe (1):

‘Ik had een erg moeilijke jeugd. En ja, dat kwam grotendeels door mijn moeder.  Moederliefde? Ik heb dat nooit gevoeld. Mijn mama was een harde vrouw. Op het randje van verbitterd. En absoluut geen tedere mama die alleen maar voor haar kinderen leefde. Logisch dat ik op mijn achttiende het ouderlijke huis ontvluchtte. Maar ook dan hield het niet op. Zo heeft ze mijn man van dag één verstoten. Hij deugde niet. Maar ik bleef contact behouden en had de moed niet om met haar te breken. Totdat Marthe een jaar geleden geboren werd. Het begin van mijn nieuwe leven. Zo voelde het echt. Mijn dochter gaf me de moed om de stap wél te zetten. Ik stuurde mijn moeder zelfs geen geboortekaartje. Drie weken na de geboorte schreef ik haar een brief. Vijf pagina’s lang. Mijn afscheidsbrief. Sindsdien heb ik haar nooit meer gezien of gehoord. En dat voelt zo bevrijdend. Alsof er een gigantisch zware last van mijn schouder is gevallen. Ik heb een leven voor en een leven na de geboorte van mijn dochter. Ik ben zoveel gelukkiger nu. Dankzij Marthe durfde ik mijn belangrijkste levensknoop door te hakken.’

Mirella: De relatie (tijdelijk) verbreken met een ouder, is voor veel mensen zeer zwaar. Het ontroert me hoeveel Marthe in haar jonge bestaan aan haar moeder Lotte geeft. De aanwezigheid van een pasgeboren kind, kan familierelaties in beweging zetten. Zo bijzonder is een mensenleven. Zo bijzonder zijn relaties. ‘Enkel’ door te bestaan, er te zijn, geef je aan anderen. Ik vind dat heel bijzonder.

Veerle (32), mama van Melissa (11 maanden):

‘Mijn schoonouders hadden het er moeilijk mee dat mijn man zijn ex-vrouw in de steek liet  omwille van mij. Begrijpelijk. Ik heb daar nooit een punt van gemaakt. Onze band was nooit echt close. Totdat ik zwanger bleek te zijn. Plots werd ik wél als een volwaardig lid van de familie gezien. En behandeld. Vooral voor mijn schoonmoeder betekent haar kleindochter alles. Van zodra ze huilt, schiet ze in actie. Geeft ze over, dan gaat ze meteen in bad. Wil ze iets niet eten, dan maakt ze snel een andere menu klaar. Melissa gaat één dag per week naar mammie. Dat is altijd even afkicken, omdat ze er zo verwend wordt. Maar daar zijn oma’s toch voor, niet? Onze band is nu beter dan ooit. Zonder woorden koos mijn schoonmoeder voor een nieuwe start. Ik durf nu zelfs te zeggen dat ik een schoonmoeder uit de duizend heb!’

Nele: Dit kind gaf een mooi cadeau aan haar familie, haar komst zorgde voor verbinding. Veerle kreeg plots bestaansrecht als partner van hun zoon en moeder van hun kleinkind.

Veerle investeert nog steeds in deze familie, door haar schoonouders, grootouder te laten zijn op hun manier en respect te hebben voor hun manier van omgaan met haar kind. En in de plaats krijgt ze een schoonmoeder uit de duizend, mooi.

Tine (33), mama van Alixe (6), Lilly (4) en Olivia (2)

‘Mijn kinderen mogen letterlijk … als ze bij hun grootouders zijn. Ze worden er tot in het extreme verwend. Dure cadeaus. Veel snoep en suiker. Helemaal niet onze stijl. En dan krijg ik na een dagje bij oma en opa onhandelbare kinderen thuis. Ik heb het daar heel erg moeilijk mee. Mijn man zegt dan: ‘Laat hen toch doen. Ze genieten ervan.’ Maar ik kan dat niet. En ja, ik heb het er al meermaals met hen over gehad. Maar het lijkt alsof het alleen maar erger wordt. Mijn ouders stellen me teleur, nu ze grootouder zijn. Ik had dit nooit van hen verwacht. Maar ik voel me machteloos. Ik wil mijn kinderen hun grootouders niet ontnemen. Dus wil ik dit niet op de spits drijven. Maar de boel de boel laten, dat is ook mijn stijl niet. Moeilijk, hoor!’

Mirella: Wat een hoop relaties heeft een gezin toch. In mijn hoofd maak ik een tekening van alle personen en alle verbindingen tussen de personen. En dan zucht ik mee met Tine; Ja, dat is moeilijk hoor! Zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel standpunten om naar deze situatie te kijken. Vaak als er zoveel informatie verwerkt moet worden, doe je er als mens goed aan om alle informatie voor je te zien. In een tekening, met post-its of op een andere visuele manier. Daarna kun je jezelf, je partner, ouders of zelfs je kinderen eens vragen; hoe kijk jij hier tegenaan?

Nathalie (31), mama van Chloé (1)

‘Mijn moeder stierf toen ik twintig was. Ze heeft nooit geweten dat ik enkele jaren later zelf mama werd. Mijn god, wat miste ik haar tijdens mijn zwangerschap. En ook toen Chloé er was, had ik zo’n nood aan mijn moeder. Als was het maar om die kraamtranen met haar te delen. Of gewoon om haar even op te bellen omdat ik wat advies nodig had. Mijn schoonmoeder voelde dit heel snel aan. En zonder woorden nam ze stapje voor stapje die moederrol over. Elke dag sprong ze wel eens binnen. Ze gaf me de moederliefde die ik zo miste. En daar ben ik haar zo ongelofelijk dankbaar voor.’

Nele: Het krijgen van een kind is een ingrijpende gebeurtenis en het is erg fijn als je dat met je moeder kunt delen. Op zo een moment denk je vaak terug aan je eigen moeder, hoe was ze, wat deed ze, wat wil je overnemen, wat wil je anders doen. Wanneer je moeder er op zo een moment niet meer is, is dat een gemis.

Als jonge moeder heb je vaak heel wat vragen en/of onzekerheden, die je graag met iemand wil delen. Wat mooi van je schoonmoeder dat ze dat heeft aangevoeld en dat ze je gaf wat je nodig had. Door haar dit te laten doen en dit te ontvangen heb je vast en zeker ook haar een goed gevoel gegeven.

Nele Martens: Contextueel counselor in Opglabbeek (BE). In haar praktijk ‘Op Weg counseling’ begeleid ze mensen die uit balans zijn in hun persoonlijk, relationeel of professioneel leven.

Mirella Brok: Contextueel psycholoog in Noord Brabant (NL) en via Skype. In haar zelfstandige praktijk werkt zij met mensen die worstelen met relaties, zodat hun relaties opbloeien.