Praten met en over je schoonfamilie

Meer begrip voor schoonfamilie
In veel families zien we herhaling van gedrag, patronen of thema’s over generaties heen. Dat is al interesssant genoeg. Maar als je beseft dat dit waarschijnlijk bij je schoonfamilie ook het geval is, dan wordt je jezelf echt bewust van de complexiteit van relaties. Wil je hier meer van begrijpen?

Zijn vader is ook zo perfectionistisch. Daardoor leerde hij dat het altijd beter moet. Ik word daar als partner soms al niet goed van. Voor mijn kinderen vind ik het helemaal erg. Ik hoop dat zij meer op mij lijken hierin.

Onze oudste is net als hij. Ik zie hem met dezelfde dingen worstelen. Dan heb ik zo met hem te doen. En ik dacht dat hij zijn zoon dan wel kon steunen. Hij moet toch begrijpen hoe zwaar het is? Maar hij doet hetzelfde als zijn moeder. En ik mag er niets van zeggen.

En in een ruzie hoor ik het mezelf zeggen; ze worden niet zoals je vader! Het stopt hier! Nou ja, dan zijn de poppen aan het dansen.

Voorbeelden van erfenissen

Jullie erfden een stoeltje van zijn oma, een tafel van jouw tante, en de trouwring van zijn moeder is ooit voor jullie schoondochter. Sommige erfstukken erven jullie graag. Andere erfstukken ruim jij of knapt hij op. En dan is er nog dat erfstuk waarvan je denkt; dat we daar eens vanaf kwamen zeg! Maar ja; het is van zijn familie en hij lijkt er niet mee te zitten. Je jongste dochter vind het prachtig. Dat zij het maar meeneemt naar haar studentenwoning. Oude zooi!

Je erfde je blauwe ogen van je overgrootvader,  hij de neus van zijn oma en jullie kind heeft jouw kin met zijn mond. Sommige lichaamskenmerken van hem vind je mooi. Andere ben je liever kwijt dan rijk, maar heb je leren accepteren. En dan is er nog die kromme bovenrug. Dat hij daar nou eens mee naar de fysio gaat. Dat ligt gewoon aan zijn houding. Dan kan hij meteen jullie middelste meenemen. Want die staat precies zo. Dat hij dat zo’n jongen nou niet afleert. Daar heeft hij zelf toch ook last van? Dat hij het net hem aan zou leren zoals hij het scheren leert aan de oudste. Dat gaat hem tenminste goed af, ook al hebben ze beiden zo’n zware baardgroei. Daar hebben ze beiden wat van gemaakt.

Naast spullen en je uiterlijk zijn er ook psychologische en gedragingen die jullie erven en doorgeven. Voorbeelden van die thema’s lees je aan het begin van dit artikel.

En ach veel van zijn eigenschappen zijn best oké. Je bent niet voor niets verliefd op hem geworden. En in het begin leek jullie verschil zelfs complementair. Maar door de jaren heen is de roze bril wel afgezet. Je ziet nu ook zijn eigenschappen die minder flatteus zijn, net als hij de jouwe ziet. Zo gaat dat nu eenmaal. En terwijl je dat allemaal van elkaar accepteert, zie je hem ineens iets doen precies zoals zijn ouders, dat het bloed onder je nagels haalt. Dat is wel zó irritant. Dat hij nu juist deze eigenschap overneemt en de goede kanten van zijn familie niet. De oudste heeft er ook al een handje van. En daar mag jij dan niets van zeggen. Want papa doet het toch ook zo? Zo meteen doet de volgende het ook. Zul je zien.

Trots op de erfenis

Iedere erfenis bestaat uit; dat wat jullie willen en houden. Dat wat jullie niet willen en niet houden. En dat waarmee jullie opgescheept zitten net als de generatie(s) na jullie. Kan dat niet anders? Zoals die opgeschilderde greenhouten kast in de tuinkamer en zijn mooie baard.

Een eerste stap in verandering is volgens veel psychologen: erkennen wat er aan de hand is. In dit geval werkt dat volgens mij ook. De eerste stap is om te erkennen dat dit jullie context is. En de context van jullie hele familie. Zelfs na een scheiding.

Concreet bedoel ik dat je het gedrag en de psychologie – jullie thema – bewust gaat zien zoals beschreven in dit artikel. Jullie thema’s zijn een erfenis waar meerdere familieleden, meerdere generaties, over een hele lange periode van tijd, veel moeite voor deden. Omdat zij het de moeite vonden om het te behouden en door te geven aan je. Nog los van je oordeel over de erfenis zelf, kijk je naar de moeite die het zijn familie kostte om de erfenis door te geven. En nog steeds los van je oordeel over de erfenis zelf, kun je trots zijn op hun doorzettingsvermogen, liefde en zorg.

Wanneer je er met zoveel trots naar kijkt, dan kun je vast en zeker ook de voordelen en de goede intenties zien waarmee deze erfenis is doorgegeven. Elke erfenis heeft vroeger nut gehad en is belangrijk geweest om jullie familielijn voort te zetten. Vergeet dat niet.

De erfenis loyaal veranderen

Daarna mag je jouw oordeel weer uit de kast halen. Want je had immers last van deze erfenis. Hoe goed het in het verleden ook was, in 2017 ervaar jij het als ballast voor jezelf, je partner en toekomstige (klein)kinderen. Verwoord die ballast, eerst in jezelf en daarna aan hem, met liefdevol respect aan zijn voorvaderen die zoveel moeite deden. Dank hen voor de goede zorgen voor de erfenis en vertel waarom je deze erfenis lastig kunt accepteren. Vertel hoe je deze erfenis graag tot iets wilt veranderen zodat de nieuwste generatie hier voordeel van heeft en vraag aan je partner hoe hij dit ziet. Kom samen tot een nieuwe vorm om de erfenis naar om te buigen.

Telkens wanneer het hem lukt om de oude erfenis om te buigen, spreek je jouw waardering hiervoor uit. En geef je jezelf hier een schouderklopje voor. Want dit kan soms jaren van gesprekken en geduld vragen.  

Om te oefenen op je eigen benen

Ik nodig je uit te spreken. Met je partner, en betrokken familievrienden die jullie beiden families en jullie relatie belangrijk vinden. Verwacht helemaal niets van deze gesprekken. Maar voer ze met nieuwsgierigheid en openheid. En vergeet er niet van te genieten.

Makkelijker gelezen dan gedaan? Zoek dan een contextuele therapeut op. Zij zijn geschoold en geoefend in deze thema’s te bespreken en te ondersteunen bij veranderingen.   

De grote pijn van een kleine afwijzing

Grote pijn van een kleine afwijzing
“Je kunt niet alles hebben”, zegt men in de volksmond. Het is waar. We krijgen niet alles wat we willen of zelfs nodig hebben. Vaak is dat ook niet zo erg. Maar soms kruipt het onder je huid. Hoe ga je daarmee om?

Wanneer je geen troost voelt van je familie terwijl je verdrietig bent, en je jezelf hierdoor eenzaam voelt.

Wanneer je jezelf kwetsbaar voelt, wel wat steun kan gebruiken van je vrienden, en je goede vriend deze steun niet in huis heeft op dat moment.

Wanneer je ouder te weinig zegt: “Ik hou van je”.

Wanneer je partner aangeeft niet te willen vrijen met je en je hierover onprettige gedachten en gevoelens hebt over jezelf of je partner.

Wanneer je moeite doet voor je baas en je de gedachten hebt dat je baas dat voor lief neemt en je onvoldoende waardeert, waardoor jij je ongezien voelt.

Wanneer je zo boos bent en de wereld lijkt er niets van te snappen en je voelt je onbegrepen.

Dit zijn voorbeelden waar mensen in relaties tegenaan lopen. Op dagelijkse basis ontvangen we niet wat we nodig hebben. Meestal zijn we in staat met deze kleine tegenvallers goed om te gaan. We zetten ons over ons gevoel en onze gedachten heen, en gaan verder.

Maar zo nu en dan is de geest uit de fles en krijgen we een afwijzing maar niet uit ons systeem! Over sommige afwijzingen worden mensen bozer dan logisch gezien passend is bij de situatie. Of verdrietiger dan nodig lijkt voor buitenstaanders.

Analyseer je de afwijzingen die je maar niet loslaten, dan ontdek je hier wellicht een bepaald thema in. Alsof je voor bepaalde thema’s gevoeliger bent dan voor andere. Wellicht als je nog verder analyseert en je bevindingen bespreekt met je ouders, dat je opvalt dat (groot)ouders ook moeite hebben met deze thema’s.

Ik spreek uit eigen ervaring als medemens. En ik spreek uit ervaring als professional die in mijn praktijkruimte getuige is van vervelende gedachten en gevoelens die mensen ervaren als ze een afwijzing voelen. Ik kijk hiernaar met mildheid en met vertrouwen dat deze afwijzingen door een ieder te dragen en op te lossen zijn. Dit artikel is een stapje dichterbij naar draagkracht en oplossingsgerichtheid.  

Serieuze signalen

Wanneer je interne criticus oordeelt over je reactie op deze afwijzingen, bestempelt dat deel van jezelf het voorval wellicht als infantiel, onbelangrijk…klein. En toch kan een afwezigheid van wat je op dat moment zo hard nodig hebt, onder je huid kruipen. Een steek in je hart geven. Of je buikpijn geven. Terwijl je nog zoveel moeite doet dit niet aan te trekken.

Het deel van jezelf dat met mildheid naar dit soort pijn kijkt, zal kunnen oordelen dat de afwijzing pijnlijk is. Er wordt iets geraakt uit het verleden dat je kwetst. Hierop reageer je met gevoelens en gedrag die bij jouw verleden horen. Daardoor zijn deze sterker dan in deze situatie nodig is. Die gevoelens en het bijbehorende gedrag zijn ook nog eens uitvergroot doordat je oerinstinct je pijn opmerkt en met oerkracht hierop reageert. De intensiteit vergroot zich dus. In je paniek kun je allerlei kwetsende gedachten krijgen.

Neem je eigen gevoelens en automatische gedachten zeer serieus als signaal dat er iets te onderzoeken is. Geef je niet zonder meer over aan je gevoelens en gedachten zodat ze je overspoelen. Je hebt gevoelens en gedachten, en je kunt ze onderzoeken en veranderen.

Bijvoorbeeld door je gedachten uit te dagen. 
Bedenk je op het moment dat je jezelf gekwetst voelt iets zoals dit: Dit vind ik al lang lastig. En daarom voelt het zo intens. Niets menselijks is mij vreemd. Ik kijk hier mild naar. Ik ga het nu anders aanpakken dan vroeger. Ik ga hierover kalm en puur spreken. En ik zal ook mild luisteren naar de ander hierover. Ik kan dat als volwassen mens gewoon uitproberen. En ik ben nieuwsgierig naar het resultaat.

Je zit in een patroon met de ander

Zo moeilijk als het voor jou is, zo moeilijk is het voor de ander waarschijnlijk ook. Temeer nog omdat mensen die dicht bij elkaar staan vaak automatisch op elkaar reageren. Die eerste, automatische reactie kun je via bewustwording, reflectie en gesprek leren omzetten in een beter passende reactie.

Als eerste helpt het om de afwijzing of afwezigheid niet te labelen als zodanig, maar als een verschil in de behoeften van begrenzing. Jij hebt grote behoeften aan iets, precies op het moment dat de ander een grote behoeften heeft om zichzelf en dat iets te begrenzen.

En dan wordt het pas echt interessant! Jij kunt je eigen gekwetstheid zelf dragen. En je kan ook jezelf troosten. Je kunt op je eigen benen staan. Terwijl je op eigen benen staat, is het goed voor je relatie om jezelf te tonen aan de ander door deze ervaring te delen en te vertellen wat er door je heen gaat. Je deelt dus mee aan je partner: Nu jij dit doet, merk ik dat ik dit voel. Ik ben benieuwd hoe jij dit ervaart. Wat is voor jou een goed moment om hierover te spreken?

Oefening baart kunst

Dit is lastige materie hoor! Vooral omdat de pijn die wij het meest intens voelen vaak oude pijn is – soms zelfs ouder dan wijzelf. Thema’s waar onze (groot)ouders mee worstelden zijn vaak thema’s waar wijzelf en onze (klein)kinderen mee worstelen. Een contextueel therapeut is opgeleid samen met jullie te exploreren over jullie patronen. Om zo bewust te worden van wat onuitgesproken blijft en andere keuzes te maken voor de toekomst. Verandering lukt door vaak te oefenen, juiste inzichten en een mild medemens.