Dynamische rollen in de slaapkamer

Dynamische rollenspellen
Wanneer je seksleven niet zo gemakkelijk verloopt, liggen verwijten van en naar je partner op de loer. Zelfs goedbedoelde psychologen doen daar soms aan mee. Hoe kan het ook anders?

“Zij neemt nooit initiatief tot seks”, of “Hij doet niet zijn best om mij te veroveren”, worden uiteindelijk als we emotioneel zijn al snel verwijtend: “Zij is rigide” en “Hij is egoïstisch”.

Hoewel het fijn is dat complexe emotionele zaken eenvoudiger worden gemaakt en van een afstand bekeken worden, zijn labels en een polariserende rolverdeling voor de relatie en dus het seksleven vaak een harde, zo niet een genade klap. Dus waarom zouden we nog onze patronen vereenvoudigen? En hoe komen we uit het verwijtende hokjes denken? Natuurlijk via het betrokken dialoog!

Tijdens mijn opleiding als psycholoog leerde ik veel over persoonlijkheid. Wat is een persoonlijkheid, hoe meet je dat, en is een persoonlijkheid te veranderen? Dit niche in de psychologie boeit mij enorm. En hoewel mijn voorkeur voor relaties nog groter was, is persoonlijkheidleer een mooie tweede liefde gebleven.

Wat ik zo fijn vond aan de persoonlijkheidleer is onder andere de nuances die psychologie geeft aan persoonlijkheden van mensen. In de persoonlijkheidleer “is” iemand niet. Geen mens “is” extravert of altruïstisch. In de persoonlijkheidleer zijn mensen “wellicht in de meeste situaties sneller geneigd tot bepaald gedrag, waarin nog een keuze vrijheid bestaat”. Ik vind die nuance een verademing.

Niet de persoonlijkheidleer stelt star hoe iemand in elkaar steekt, ons reptielenbrein en hokjesgeest die in tijden van hoge emoties ons denken overneemt doet dat. En aangezien we vooral in onze lange termijn relaties vaak kwetsbaar zijn en dus emoties rijkelijk vloeien, is het niet ongebruikelijk om je partner te labelen, hoewel het onhandig is. Zo ook op het gebied van seks. En dus wordt onze partner in onze ogen “pervers” of “fantasieloos” of “HOUD JE NIET GENOEG VAN ME!”  

Zo gaat dat

Vooral op het gebied van seks in lange termijn relaties loeren gevoelens van onzekerheid, gêne en het grote verlangen om snel op te willen lossen. Niets menselijks is ons vreemd. En juist deze goed bedoelde emoties die onze goed bedoelde verlangens aansturen, die willen nog wel eens een verkeerde kant op wijzen. De kant van de polarisatie. Veel goed bedoelde professionals, boeken en artikelen helpen ons van de regen in de drup. Want deze leggen vaak theorieën uit die gelden voor de grote groep (dit artikel inclusief trouwens) en het snelle antwoord, liefst verpakt in een pakkend nieuw label dat door de lijdende mensen wordt gezien als snel medicijn. Deze labels die geplakt worden en polarisatie in patronen veroorzaken, leiden ons naar de poort van het antwoord. En die poort ligt vlak naast de poorten van het onflatteuze vastdraaien. En zo belanden we vaak terug in het muurvast zitten met onze langdurige partner. 

De nood van begrijpen

“Je kunt pas veranderen als je het ziet”, is een bekende uitspraak in de psychologie. Zo bekend zelfs, dat ik het op dit moment in mijn gedachten de bekende Dr. Phil met zijn Texas’ accent hoor zeggen. Het is menselijk om ons vraagstuk goed te willen snappen voordat we antwoord gaan zoeken. Omdat seks en liefde en relaties zo complex zijn, helpt het als we de boel wat te versimpelen. Het is fijn als we eindelijk een woord vinden voor onze problematiek. Het is fijn als we onze patronen in een model kunnen vatten. Dan kan er inzicht komen en erkenning. Dat voelt goed.

“Persoon A wil veel seks. Persoon B wil nooit seks. Ze reageren op elkaar en zo houden persoon A en B elkaar in stand. Oh, kijk, zo werkt het patroon!”

Hoewel verandering misschien begint bij inzicht en erkenning, eindigt ons veranderproces daar niet. Helaas. Er zijn nog 9.999 stappen nodig.

Het gevaar van begrijpen

Hoe belangrijk het ook is om de patronen te begrijpen, het gevaar van star in tegenovergestelde hokjes stoppen ligt op de loer. De gevaren zijn in mijn ervaring; a) polarisatie doet mensen onrecht, b) het begrijpen alleen zorgt ervoor dat patronen nog verder vastdraaien, c) patronen zijn theoretische versimpelingen en echte mensen en het echte leven zijn slordiger dan dat, d) wanneer het inzicht in patronen ervoor zorgt dat mensen stoppen met praten, dan komt men niet bij het antwoord.  

Het dialoog bij seks

Het is volgens mij belangrijk om wanneer het inzicht is gekomen, het inzicht nieuwsgierig te gaan bevragen. Bijvoorbeeld op uitzonderingen om te zien of er verandering van kaders mogelijk is.

De vertaling is dan mogelijk; “Persoon A wil type A seks met A frequentie met geliefde B en heeft daar gevoelens rood en paars bij. Gedachten I en II komen dan ook wel eens naar boven. Vooral Gedachte I bij gevoel paars. Dat is ook eigenlijk best te begrijpen wanneer je achtergrond X, ervaringen Y en Z meeneemt in het verhaal en huidige situatie 1 en 2. Persoon B wil ook seks met geliefde A, en het liefste van type B en frequentie B. Persoon B heeft daar gevoelens blauw en rood bij, naast gedachten I, III, IV en V. Er is dan ook nog verleden Q en situatie 320. Oh, laten we hierover spreken met elkaar. Steeds weer opnieuw, omdat het zo leuk is om over seks te spreken, omdat seks in een individu en een relatie ook steeds ontwikkeld en omdat het ons dichterbij elkaar brengt om te zien hoeveel zin we kunnen krijgen in type AB seks. Of aaB seks. Of AaABbb seks. Gewoonweg omdat wij volwassen genoeg zijn om hier samen voor te kiezen.”  

Toegegeven, bovenstaande vertaling is wat complex en van hoog niveau. Dit bereik je niet in je eerste jaar samen, dan lukt de seks trouwens meestal wel. Dit dialoog niveau bereik je ook niet in het jaar erna. Het duurt een leven lang om zover te komen. Gelukkig maar. Het leven heeft steeds weer iets nieuws te bieden.

Dynamische seks

Wanneer mensen niet langer in een hokje zitten, hoeven mensen niet langer in gevecht te zijn met een hokje, of een hokje te accepteren. Er kan buiten de lijntjes gekleurd worden. Er kan verrast worden. En dat is toch waar seks over gaat?

Maak dus van jullie starre dualistische rolverdeling een spannend rollenspel. Speel in een spannend psychologische en erotisch verhaal een complex meerdere gelaagde personage die op het einde van het rollenspel een persoonlijke ontwikkeling doormaakt die het hele leven voorgoed veranderd.