Meer z!n in het leven door relaties

Het leven is leuker met goede relaties en lieve mensen om je heen. Wil je daar meer over weten? Levenskunst en Contextuele Psychologie ontmoeten elkaar in dit artikel.

Hoe kun je meer z!n in je leven ervaren? Door je samen met je partner bewust te verbinden met jullie beider en vaak tegenstrijdige families. Zo zorg je er ook voor dat je de z!n in leven doorgeeft aan een nieuwe generatie. 

Z!n in ons leven geeft ons richting & houvast. Meer nog geeft het ons avontuurlijke lusten & een glimlach om de lippen. Het is fijn om z!n te hebben in het leven. Vooral als we het kunnen delen met ons gezin. Want te zien dat zij z!n hebben in het leven geeft ons mensen toch een heerlijke boost!

Helaas is een goede verbinding met ons gezin geen gemakkelijk gegeven dat ons in de schoot wordt geworpen. Verschillen liggen op de loer. En zo ook conflicten, verwijdering en zinloosheid. Hoe kunnen theorieën en levenskunst je een handje helpen?

Levenskunst past in mijn ogen levensbeschouwing toe. Levensbeschouwing geeft ons mensen een kader, een wat. Levenskunst geeft ons een kans, een hoe. Levenskunst afgestemd van filosofen als Buber en Levionas en contextueel denkers als Nagy en Krasner, helpen bij het reflecteren op onszelf als mens, terwijl we verbonden zijn met onze omgeving. Door het contextueel gedachtegoed te vertalen naar levensbeschouwing en toe te passen als levenskunst, ervaart de mens volgens mij een grote zin in relaties met de eigen generatie, de generatie boven zich en de generatie na ons.

We kunnen onszelf begrijpen en tot kunst verheffen als we ons gezin tot kunst verheffen. Vandaar dat ik eerst iets meer vertel over de context waarin wij mensen volgens mij in leven. Om daarna te zien hoe wij zinvol kunnen leven in binnen ons gezin.

Verbonden zijn tegen wil en dank met de eigen familie van herkomst

De verbinding met onze familie ontstaat door de bloedband en/of doordat we samen leven met elkaars energie en zorg. Deze verbinding stelt ons in staat om te geven en vragen aan elkaar. Ook al hebben we niet altijd voor elkaar gekozen, we zijn tot elkaar veroordeeld. En zelfs na de dood blijven we verbonden.

De eigen gekozen verbinding met partner

In onze tijd en in onze cultuur zijn we niet veroordeeld tot onze partner. Hoewel er psychologen, therapeuten, filosofen en ook de gewone mensen zijn die geloven dat onze keuze veel minder vrij is dan we vermoeden. Zij zien dat we partners kiezen juist dankzij en ondanks onze families. Zelfs als deze gedachten klopt, hebben velen in ieder geval het idee dat ze vrij zijn om te kiezen. Zo kiezen wij bewust een relatie, het soort relatie, soms de scheiding, soms de status van verstokte vrijgezel. Waarom oftewel waarop we onze partner kiezen daar is ook nogal wat discussie over. Het ligt er maar aan of je gelooft in evolutie, biologie, cultuur, opvoeding, reïncarnatie, levenslessen of toeval. Toch blijf ik in dit artikel bij het standpunt dat een mens vrijer is zijn vrienden en partners te kiezen, dan dat de mens vrij is familie zelf te kiezen.

Vroeger had zij een kalender van “Liefde is…”. Iedere pagina begon bovenaan met “Liefde is…” en eronder was een striptekening van een naakte vrouw en een naakte man die iets liefdevols deden. Er onder stond dan uitgelegd wat het koppel deed. Haar vader perste iedere zondagochtend verse sinaasappelen tot sap. Hij deed zijn best de pulp er uit te halen. Zij deed haar best het iedere zondag weer op te drinken, ook al smaakte het haar
niet. Want “Liefde is…” voor haar vader “…sinaasappelen uitpersen”.
Immers die luxe had hij niet toen hij opgroeide. Wat hij er niet voor over
had gehad als kind om die zoette smaak van sinaasappelen elke week te
proeven. Sinds 5 jaar heeft zij een partner die op zaterdag of zondag sinaasappelen perst. Hij gooit er nog grapefruit in ook. En durft te zeggen dan het lekker is. Zij drinkt het dankbaar op want “Liefde is sap drinken dat je niet lust”.

Na de vrije keuze van onze partner, beginnen verschillen en conflicten meestal al. Terwijl jij uit kamp rood komt waar men rood deed, rood sprak, rood dacht en alles gericht was om net zo rood als het rood dat we kennen te laten voortbestaan in de wereld… komt jouw partner uit kamp blauw, waar je partner blauw leerde doen, denken, voelen en spreken zodat het blauw steeds prachtig blauw blijft tot het einde der einde. Echter, kleuren vervagen bij teveel van hetzelfde. Het is dus door onze natuur en cultuur ingegeven om toch buiten onze kleur een partner te zoeken, met als doel dicht bij het rood te blijven. Dit geldt zelfs voor mensen die een blauwe partner zoeken om voor eens en voor altijd van het rood af te komen.

In haar familie werd niet gesproken. Behalve over koetjes en kalfjes. Dat natuurlijk wel. Stil is immers ook maar stil. Maar er werd niet gesproken
over gevoelens, diepere gedachten, reflecties, wensen of dromen, daar-
over zweeg men thuis. Zo leerde haar ouders dat van haar grootouders. Ze behoorden immers tot de generatie die een land opbouwde na de oorlog. Na een oorlog kijk je wel uit om te veel te praten. Nee, werken, dat loste
problemen op. Kijk maar naar het grote huis waar ze in woonden. Gek
werd ze er van als kind! Ze voelde zoveel en wilde zoveel delen dat ze uit
elkaar klapte. Als volwassene voelde ze zich soms somber. Een last die ze niet met haar partner kon delen, aangezien ze nog niet had geleerd hoe te spreken met iemand van wie je houdt. Haar partner (grootgebracht door
een moeder die onder het mom van liefde over zijn grenzen heen zijn
meest persoonlijke gedachten wilde weten om zo te voorkomen dat hij
net als veel mannen in haar familie zich van het leven zou beroven) liep
haar steeds vaker achterna om verhaal te halen. Hij voelde zich eenzaam
in de relatie en barstte uit elkaar om te spreken. Zij zou zichzelf in hem
kunnen herkennen als ze haar ogen hiervoor kon openen. Dan zou ze iets verbindend kunnen zeggen hierover. In plaats daarvan noemde zij hem
opdringerig en grensoverschrijdend net als zijn moeder en legde bij hem de schuld dat ze geen diepgaande gesprekken hadden. Soms hoeft het
voor hem allemaal niet meer.

Niet gekozen, wel gekregen schoonfamilie

Bij iedere partner ontvang je een schoonfamilie. Je krijgt ze als persoon, als nagedachtenis, als gezin verbonden met elkaar in het blauw dat door hun bloed stroomt. En je krijgt het als partner thuis op de bank, in bed, in de auto en in je armen met blauw dat je nog niet eerder zag en waar je de ballen van snapt.

Weet een vis dat hij in water zwemt als hij het water nooit verliet?

Hoe familie, partners en schoon familie botsen

Kleuren naast elkaar krijgen meer helderheid. Dat vloekt soms. Het zijn ogenschijnlijk de partners die vloeken, terwijl er achter die partners hele kleurpaleteten van families niet met elkaar mengen. Dit geeft spanning tussen partners en in families. Die spanning is lastig te dragen voor mensen. Laat staan voor kleine mensjes die nog opgroeien lichamelijk en psychologisch. Het is voor hen dat de zin in familie, zin in relaties, en zin in het leven zo belangrijk zijn.

Z!n in het kwadraat door verbinding van jullie 2 families

Laten we niet vergeten dat het juist de bedoeling is van de cultuur en natuur om te mengen met anderen. Het maakt ons sterker. Het verrijkt ons. Het geeft ons leven z!n. Blauw ontleden we tot cyaan tinten en rood tot magenta tinten. Deze kleurstalen laten samen komen tot blauwig paars, roodpaars, pimpelpaars en lila.

Hoe 2 families een zinvolle derde vormen

Een grote vrijheid in keuzeperspectief, oplossend gedrag, nuances, denkbeelden en levenskunst geeft onze ontwikkeling z!n. Een andere familie, een heerlijk anders mens, geeft ons juist dat. Iemand anders geeft ons een andere mogelijkheid erbij. En als we onszelf zijn bij een ander, hebben we zelfs een derde mogelijkheid erbij. Dan gaan we van star naar spelen.

Haar ouders waren onvervalste hippies, die de jaren 60 van de vorige
eeuw naar deze eeuw haalde. Dat betekende dat zij opgroeide in vrijheid,
creativiteit en openheid. Persoonlijke ontwikkeling was één van de speer-punten van haar opvoeding. Haar ouders was dat door de kerkelijk opvoeding ontnomen en zij deden het nu eenmaal helemaal anders. Ze voelde
zich zelfverzekerd, maar merkte dat ze steeds wat aan de rand van de
samenleving bleef, omdat ze meestal geen klik vond met de grote groep.
Tot ze haar lieve vrouw ontmoette. Haar vrouw groeide op bij ouders uit
een klein dorpje met maar 550 mensen. Haar basisschool bestond uit 19
kinderen totaal. Van haar ouders leerde ze om in deze kleine gemeen-
schap veel rekening met elkaar te houden. Moeder was op jonge leeftijd
veel gepest. Dat zou haar dochter niet overkomen. Dus leerde ze haar
dochter steeds af te stemmen op de ander in plaats van zichzelf, om maar niemand voor het hoofd te stoten, want dan hoefde zo nooit te vrezen
voor afwijzing. Ze had een groot netwerk en werd gerespecteerd in haar
werk bij één van Nederlands grootste verzekeringsmaatschappijen waar
ze zelfs in het koepeloverleg goed samenwerkte. Ze liep nu ook al een paar jaar bij de bedrijfscoach om te leren voor zichzelf op te leren komen. Hun verschillen kwamen al snel aan het licht bij de opvoeding van hun zoon-
tje. Want waar moeder haar kleine leerde bewust te zijn van zijn eigen
stem, leerde mama haar kind om bewust te zijn van de stemmen in zijn
omgeving. Terwijl ze hun zoon het beste van twee werelden gaven, leerde zij zichzelf en elkaar ook te luisteren naar de stemmen van binnen en bui-ten. Zoonlief is aanvoerder bij de voetbalclub. Moeder heeft een yoga-
school waar iedereen uit het dorp zich welkom voelt, ook de ‘gewone’
huisvrouw. Mama begint volgende maand als leidinggevende.

Hoe relationeel denken een levenskunst kan worden

We kunnen onszelf en onze familie begrijpen en tot kunst verheffen als we onze belangrijke ander en diens familie tot kunst verheffen. Om kunst te scheppen is er een goede open blik nodig, het juiste gereedschap, doorzettingsvermogen, vakmensschap, gevoel en de appreciatie van de toeschouwer. Zo ook bij het schepen van de relationele levenskunst.

Kunst Relationele levenskunst
Open blik Leer de verhalen kennen
Juiste gereedschap Omgaan met overeenkomsten en
verschillen
Doorzettingsvermogen Spendeer tijd samen
Vakmensschap Geef terug
Gevoel Ontvang dankbaar
Appreciatie van de toeschouwer Leer je kinderen passend
geven en ontvangen

Open blik – Leer de verhalen kennen van jullie familie

In de voorbeelden van dit artikel staat steeds beschreven waar de cliënten vandaan komen. Het maakt uit waar we zijn geweest wanneer we willen bepalen waar we naar toe gaan. Het is dus goed om te weten waar jij en je partner vandaan komen. Nog beter is het te weten waar jullie ouders vandaan komen. Hoe beter je deze verhalen bestudeert, hoe beter de liefde zichtbaar wordt. Wanneer je de liefde leert zien en hierover kunt spreken, dan ben je vrijer om het zelf anders te doen, zonder door te slaan. Kijk dus goed naar jezelf en je partner als kunstwerk en de kunstenaars die jullie schepte.

Bekijk je partner met het oog van een impressionistisch kunstenaar, in jullie beleving van dit moment. En je partner zal nooit dezelfde zijn.

Juiste gereedschap – Leer spreken over overeenkomsten en verschillen om ze te omarmen

Ben verbonden met jezelf en de ander. Ideaal verbindingsmiddel hiervoor is het dialoog waarin je de ander met nieuwsgierigheid en warmte bevraagt, terwijl je aan de ander vertelt wat voor gedachten en gevoelens jij hebt. Het kan eigenlijk niet anders dan dat jullie overeenkomen en verschillen. Bestudeer eerst de overeenkomsten en verschillen op gebied van dagelijks gedrag. Daarna met het gedrag in de weekenden en tijdens rituelen op bijzondere dagen. Wanneer overeenkomsten en verschillen van het gedrag besproken zijn, is het tijd om te spreken over jullie overtuigingen. Niet om elkáár te overtuigen, wel om elkaar te begrijpen en in vrijheid van elkaar te mogen leren. Het doel van het dialoog is niet om dezelfde persoon te worden. Het doel is om jezelf te blijven en de ander de ander te laten zijn terwijl je een relatie opbouwt met elkaar en elkaars belangrijke anderen.

Wanneer er visite is bij zijn ouders dan is zijn vader nog buiten in zijn
schuur en zijn moeder maakt eerst nog de was af voordat de hapjes bereid worden. Er liggen daarom altijd voldoende tijdschriften in huis zodat
visite zichzelf kan vermaken. En het is geen enkel probleem om televisie
te kijken op een zender die hen interesseert. Bij zijn vriend is dit heel
anders. Daar heeft zijn schoonmoeder alles al voorbereid voor hun komst zodat ze al haar aandacht aan hen geeft. Zelfs als ze een half uur te vroeg zijn, staat alles al in het teken van hun bezoek. Ze zijn welkom! Wanneer
ze samen spreken over deze verschillen komen ze erachter dat ze beiden
herkennen dat er in het ene gezin meer diepgaande gesprekken gevoerd
worden dan in het andere gezin. Tegelijkertijd voelt er in het ene gezin
veel meer druk om aanwezig te zijn. In het andere gezin is aanwezigheid
meer vanzelfsprekend. Beiden partners voelen dat soms het één fijner is
en soms het andere. Ze spreken af om hierin te experimenteren als ze zelf gastheren zijn. Dat geeft hen ruimte.

Doorzettingsvermogen – Spendeer passend en voldoende tijd samen door

In iedere relatie is een juiste balans van verbinding en vrijheid van belang. Zo ook in de familierelaties. Ontdek waar de overeenkomsten zitten in tijdbesteding en maak tijd voor elkaar. Put ter inspiratie uit het dialoog over overeenkomsten in gedrag. Nodig elkaar vrijblijvend uit om aan te sluiten en probeer zelf voldoende dingen uit. Ben eerlijk naar jezelf en de ander wanneer je eens geen tijd hebt te spenderen.

Vakmensschap – Geef terug wat je in huis hebt

Geef niet meer tijd dan je missen kunt voor een specifieke persoon. Maar als je tijd hebt, geef dan ruim. Uiteindelijk maakt geven wat bij jou past jou en de ander vrij. Vergeet daarbij het dialoog niet. Want niet ieder mens heeft het vermogen om evenveel of hetzelfde te geven. En daardoor voelt het beter om aan de één te geven dan aan de ander. Het dialoog hierover kan gevend zijn op zichzelf.

Ze zagen elkaar zo weinig vonden ze. Dan konden ze beter maar eens
afspreken tussen de bedrijven door. Dat was dan in ieder geval toch iets. Misschien niet zo gezellig dat in de bedrijfsloods te doen. Maar haar
schoonzus had meteen voorgesteld een lunch te regelen. Dat vond ze
prettig. Dan werd het niet zo armoedig. Lief van haar schoonzus dat ze dat deed. Hoewel haar schoonzus nu voor de lunch zorgde voelde ze zich toch een goede gastvrouw. Zou zij ook iets meenemen? “Ach ja, een sapje en
iets lekkers als toetje. Dat zou het feest compleet maken”, vond haar
schoonzus. Zo fijn om toch bij te dragen. Ze had er een hekel aan als mensen goedbedoeld zeiden; “Oh nee, niet nodig.” Dan sta je daar met je goede bedoeling en dan werd het niet aangenomen. Nee, dit was fijn zo. Na het
eten stelde ze voor om de bordjes om te wassen. Ze had toch nog een vaat staan van het werk, nam ze dat toch gewoon mee. En weer kwam er geen “Oh, nee joh, dat doe ik zelf wel”. Er werd bedankt voor zo’n attent aan-
bod. En als haar schoonzus morgen dan langsreed, opperde schoonzus,
dan kon ze het meteen schoon meenemen. En dan zagen ze elkaar
gewoon weer eens, dacht ze er zelf achteraan. Met een glimlach waste ze
’s avonds de bordjes om tussen de rest van de vaat. Kunnen geven is eigenlijk ook ontvangen, dacht ze.

Gevoel – Zie dankbaar wat je ouders en je schoonouders jullie als individu en stel geven

Er zijn vele manieren om dankbaar te zijn. Ze beginnen allemaal bij het zien van de gift van de ander en deze aan te pakken. Daarna is het jouw vrije keuze om te danken in een dankwoord of dankgebaar zoals een dankblik dankknuffel dankglimlach dankenzovoort. Je kunt ook danken met een gift terug op hetzelfde moment of later, met het ontketen van een dankketen waardoor je de gift de wereld of de familie rond laat gaan. Besef jezelf dat mensen kunnen geven aan een mens en aan een relatie.

Appreciatie van de toeschouwer – Leer je kinderen passend geven aan hun grootouders

De kroon op relationele levenskunst is deze levenskunst aan de volgende generatie te geven en hen vrij te laten reageren met hun dankbaarheid hierover. Die vrijheid geef je door zoveel mogelijk passend te geven aan jullie (schoon)ouders, elkaar en jezelf. Dan moet de volgende generatie dat niet te doen. Ze hebben dan de mogelijkheid om te geven wat zij in zich hebben. En daardoor een volwaardig mens te worden en z!n te krijgen in relaties met zichzelf en anderen. We leren door te kijken en na te doen. Laat de volgende generatie zien wat de kunst van het geven is en leer zo passend geven aan onszelf en de ander.

De volgende generatie krijgt er z!n in

Creëer samen de juiste balans tussen geven en vragen door eerlijk te zijn naar jezelf en nieuwsgierig te zijn naar de ander. Gebruik hierbij meerdere perspectieven en het dialoog. Maak vanuit je eigen observaties en woorden een levenskunst die past bij jou, bij jullie, en jullie gezin. Zorg er op die manier voor dat jullie relaties vrij, luchtig en rijk blijven. Zodat je z!n hebt in het aangaan van relaties.

Bronnen en verantwoording

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van Buber, Levinas, Nagy, Krasner, Schnarz. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Hieronder vermeld ik er een aantal. De theorieën zijn mij in den beginnen uitgelegd door de kundige docenten van Leren over leven te Antwerpen 2013-2017. Daarna ben ik verder blijven lezen over deze theorieën. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten en collega’s kon ik deze theorie steeds meer omzetten in een levenskunst voor mijzelf. Dit artikel is de eerste keer dat ik mijn gedachten deel met het grotere publiek. Hopelijk lees ik het in 2040 nog eens terug om te zien dat het in de kern nog steeds klopte, of dat ik er van leerde.

Buber, M. (1923) Ik en Gij. Utrecht: Erven J. Bijleveld

Dohmen, J. (2008) Het leven als kunstwerk. Amsterdam: Ambo

Nagy, I. & Krasner, B. (1986) Tussen geven en nemen. Over contextuele therapie. Haarlem: Uitgeverij De Toorts

Nutys, A. & Sels, L. (2017) Tussen mensen. Contextueel denken over relaties, familie en samenleving. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv

Michielsen, M., Mulligen van, W. en Hermkens, L. (1998) Leren over leven in loyaliteit. Over contextuele hulpverlening. Den Haag/Leuven: Uitgeverij Acco

Auteur: Relatietherapeut Mirella Brok

Het is de ontmoeting met de ander die mijn leven en ontwikkeling zo verrijkt. Zonder de ander blijf ik in cirkeltjes denken en lopen. De ander, die zo heerlijk anders is, daagt mij uit om de boel te bekijken van een heel andere kant. Het is die ander die mij een andere weg door het bos loods, waardoor ik op betoverende open plekken kom die anders verborgen bleven. De meest efficiënte manier om omver geblazen te worden is het dialoog. Live of in schrift. Vandaar dat ik je uitnodig om de onderstaande overpeinzingen te lezen. Gewoonweg omdat deze overpeinzingen niet de jouwe zijn.