‘Kijken door een roze bril in stressvolle Coronatijd’

Leerden mensen eerder in de praktijkruimte van de relatietherapeut, leren mensen nu steeds meer thuis met ondersteuning van de relatietherapeut. Hoe? Via gedachtenkaarten en online sessies.

In Coronatijd kijken mensen thuis liefdevol naar hun dierbaren. Zelfs wanneer dierbaren hun geduld op de proef stellen. Het veranderen van gedachten en perspectief maakt verschil in gevoelens en gedrag. Die verandering leren mensen nu door relatietherapie thuis.

Waar mensen verandering in normale tijden leerden in relatietherapie, werken Nederlanders nu tijdens de Coronacrisis thuis aan hun relaties. Nieuw is bijvoorbeeld de serie “Denk aan…” gedachten kaarten. De kaarten ondersteunen mensen die meer liefdevolle relationele gedachten wensen. Hiervoor hoeven zij niet per se naar de praktijk van de relatietherapeut. Er zijn maar liefst 9 thema’s. Dankzij de kaarten werken mensen zelfstandig aan hun relaties met (schoon)familie, partner, vrienden, werk en zingeving.

Thuis in gesprek met de relatietherapeut

Relatietherapeuten blijven mensen ook op afstand ondersteunen. Het aantal online sessies neemt rap toe. Ook het enthousiasme hiervoor. Ik geef 700% meer online sessies dan vorig jaar. Een veel gehoorde reactie is ‘Het lijkt wel alsof je bij ons thuis bent!’, en dat is een mooie ervaring.

De gedachtenkaarten en de online sessies stimuleren mensen om hun relaties door een roze bril te zien, zelfs nu relaties onder spanning staan. Tijdens stress en onzekerheid hebben mensen anderen nodig. Juist nu is het belangrijk om relaties goed te houden. Een externe crisis biedt kansen voor relaties. Zolang je jouw gedachten helpend en relationeel houd.

Werken aan relaties is een feest

Werken aan relaties geeft een fijn gevoel. Dat komt volgens mij doordat je een goede daad verricht. Dat is al een beloning op zichzelf. Met een beetje geluk krijg je ook nog een fijne reacties van je partner, familie, kinderen of de maatschappij. Dan is het helemaal feest.

Hoewel ik ook in Made nog steeds live mensen zie met 150 cm afstand, vindt het feest nu minder in de praktijk plaats. Dat is helemaal niet erg. Het is uiteindelijk steeds mijn streven dat mensen het zelf thuis kunnen. Fijn dat het lukt met een beetje hulp.

Ook een feestje vieren? Nieuwsgierig geworden naar de kaarten? Kijk dan eens in mijn webshop: www.relatietherapeutmirellabrok.nl/Webshop/

Zelf je relatie ontwikkelen

Lukt het je momenteel niet om een therapiesessie te plannen? Dan kun je ook een gedeelte van therapie thuis beoefenen. Bijvoorbeeld via Online Sessies, Gedachtekaarten, E-Slides, of literatuur.

Wij mensen zijn flexibel genoeg om in de moeilijke tijden door te blijven gaan. Zelfs met humor, met een knipoog of krachtige kwetsbaarheid. Wat ons daarbij helpt? Dat zijn andere mensen op wie we mogen steunen en van wie we mogen leren. Zo’n mens vind je in je familie, je vriendenkring, je buurt, en thuis op de bank als je alleen bent.

Relatietherapie gebeurd nog steeds het meeste in een praktijk ruimte. Maar als tijden veranderen, is er steeds meer ondersteunende hulp in gedachtekaarten, boeken, in E-Slides en online. En zo is een relatietherapeut aanwezig in handvatten, terwijl de relatietherapeut niet lijfelijk bij je aanwezig is.

E-Slides

E-Slides vind je in een PowerPoint bestand met hyperlinks waardoor dat je snel en efficiënt bladert naar de informatie of oefening die voor jou op dat moment relevant is. Geen tijd of zitvlees om te lezen? Ben je een echte doener en wil je snel aan de slag? Blader dan in korte tijd naar de juiste pagina en lees enkel de puntsgewijze informatie die voor jou helpend is. Kort en krachtig. Krachtig doordat de E-Slides zijn geschreven door een liefdespsycholoog/relatietherapeut die voor jou de informatie kort en krachtig presenteert. Wil je toch meer weten na aanleiding van de E-Slides? Dan kun je dat kernachtig uitleggen als hulpvraag aan de schepper van de Slides die ook voor Online gesprekken benaderbaar is. Op die manier kun je kernachtig in gesprek gaan. E-Slides geven jou een impressie, zodat je daarna kunt kiezen of je ergens dieper op in wilt gaan. De E-Slides zijn doeltreffend, veelzijdig en ook kriskras bruikbaar voor ieder moment in jouw relatieontwikkeling.

Inzichtkaarten

Voor meer verbinding; “Denk aan verbinding”. Hoe je denkt beïnvloedt jouw gemoed, gedrag en uiteindelijk ook je geliefden. In haar jarenlange ervaring als relatietherapeut, ontdekte Mirella Brok dat er gedachten zijn die meer helpend zijn dan anderen gedachten. De meest helpende gedachten verzamelde ze op kaartjes. Op die manier kun je steeds als je een kaartje trekt geïnspireerd raken tot een andere gedachte over verbinding. Blijf vooral jezelf, en denk vooral wat je wilt. Zie deze gedachten als mogelijke andere gedachten die je relaties veranderen.

Handgemaakte kaarten met inspirerende gedachten van een relatietherapeut.

Mirella Brok Online sessies, Mirella Brok Online E Slides, Mirella Brok Online te bestellen van 9 verschillende soorten kaarten sets. Ga hiervoor naar relatietherapeutmirellabrok.nl en klik naar de webshop.

Verbinden in vrijheid. Hoe doet een mens dat? Gehoor geven aan ons verlangen om onszelf te mogen zijn, autonoom te ontwikkelen en groeien, een eigen mening te hebben, terwijl we gehoor geven aan ons verlangen om in relatie te staan met de ander. De ander die verschilt van ons en ook een eigen persoonlijkheid is. Hoe kunnen twee verschillende en sterke persoonlijkheden op één kussen, in één huis, op één werkvloer, in één vriendengroep, in één familie? Die antwoorden wil Mirella bevragen, beluisteren, behelzen, beantwoorden. Vandaar dat ze levenslang leert in de relatietherapie. Ondertussen mag ze het haar vak noemen. Pik vooral een graantje mee van haar kennis op dit interessante verschijnsel: vrij in verbinding.

“Ik zal het (n)ooit meer doen”

Goed maken is nog niet zo gemakkelijk, zie ik vaak in mijn praktijk. Een mens kan hier best wel wat vaardigheden bij gebruiken. Welke dat volgens mij zijn en hoe je die ontwikkeld? Dat lees je in dit gratis artikel.

Hoe je het beter goed kunt maken

”Ik zal het nooit meer doen” met de klemtoon op OEN en met terneergeslagen ogen. Zo deden we dat als er ruzie was in de kleuterklas. De juf vroeg beiden partijen het verhaal te delen. Daarna werd er schuld gedeeld. Want waar 2 vechten hebben 2 schuld. Handen werden geschud en deze beroemde belofte werd gemaakt: ik zal het nooit meer doen.

Wat een grote belofte, besef ik me nu. Er ligt nog een leven voor je. En een mens maakt fouten. Dus nooit meer doen…tja, dat meen je nou wel, maar of het lukt?

Vandaag, 25 augustus is het “Kiss and make up” day. Het Engelstalige equivalent op nooit meer iets doen. Hoogst tijd om eens te zien hoe dat werkt; het goed maken met de medemens.  

Goed maken is nog niet zo gemakkelijk, zie ik vaak. Er is allereerst een keuze voor nodig, zo lijkt het. Daarna kan een mens wel een aantal vaardigheden gebruiken zoals mildheid naar verschillende perspectieven, zelfinzicht, het dialoog en tijdige begrenzing. Zo bedacht ik althans. Hieronder lees je meer over mijn gedachten.

Kies ik voor deze relatie?

Een ruzie, een pijnlijk moment, boosheid, de grens is bereikt. Nu dit gebeurde, nu ik dit voelde, kies ik dan nu nog voor deze relatie? Heb ik nog zin in deze relatie. In jou? In mijzelf zoals ik ben bij jou?

Ik zal niet beweren dat het moment van ruzie het beste moment is om een relatie te evalueren. Toch is het wel een moment waarop mensen dat doen. Je gaat immers wel wat van jezelf en de ander vragen wanneer je een ruzie oplost. Ik adviseer je dus om na te gaan: is de relatie die investering waard? Wat kost het om niet te herstellen? Wat kost het om wel te herstellen? En wat vind ik van de uitkomst?

Dat lijken mij belangrijke vragen om jezelf te stellen. Ik gun je hier de tijd voor. Wanneer je een keuze maakt, dan begint volgens mij het proces. Het proces om samen over de ruzie heen te komen, of het proces om alleen over de ruzie heen te komen.

Wanneer je tijd neemt voor deze keuze, is er tijd om emoties te laten zakken. Dat geeft wat meer ruimte voor mildheid. Zo zie ik dat althans.

Mildheid naar verschillende perspectieven

Mildheid naar jezelf, mildheid naar de ander en mildheid naar het proces van herstel lijken nodig om niet verbitterd te raken door ruzies. Mildheid voelt heerlijk als het er is. Toch komt het vaak niet uit de lucht vallen. Mensen lijken bewust voor mildheid te kiezen. Dat betekent vaak ook dat emoties, automatische gedachten en paradepaardjes het veld moeten ruimen. Om tot mildheid te komen is het fijn als je gebruik kunt maken van zelfinzicht.

Zelfinzicht

Welke les valt er te leren? Mag ik die les leren? Zonder dat ik overspoeld raak door boos of somber of andere emoties die het leren bemoeilijken. Stel dat ik de les zie, en stel dat ik die les leer, is dat dan goed voor mij? Is dat dan goed voor de relatie?

Wanneer je antwoord hebt op deze vragen en je nog steeds achter de keuze staat om de relatie te herstellen, dan hoop ik dat je het gesprek aan durft te gaan met de ander.

Het dialoog

Communiceren over wat de gebeurtenis met jou deed en actief luisteren naar de beleving van de ander. Of omgedraaid. Dat werkt nog beter, zo zie ik vaak in de praktijk. Dan luister je eerst actief naar de beleving van de ander, zodat je aanspraak kunt maken om daarna te communiceren over jouw beleving. Actief luisteren betekent volgens mij dat je voor de ander zichtbaar en hoorbaar maakt dat je luistert, de informatie verwerkt en tot je door laat dringen. Wanneer dat lukt is het tijd om ook jouw beleving te delen vanuit jouw eigen gezichtspunt, gedachten, gevoelens en gedrag. Voor dat delen mag je best ruimte innemen, vind ik. Tijdens het delen zullen namelijk verschillen naar voor komen. Die verschillen zijn het begin van de groei die jullie relatie kan maken.

Tijdige begrenzing

Tot hoe ver ga je met goed maken? Want soms zijn er meerdere gesprekken nodig. Daarvoor zijn aandacht en geduld bruikbare deugden. Begrenzing is een derde. Want de keuze om de relatie te herstellen kan soms veranderen wanneer de uitkomst van het dialoog anders blijkt dan van tevoren gedacht. Gelukkig kun je  op jouw keuze terugkomen als dat beter is.

Wat wil jij doen met relaties waarin het niet goed gaat

Welke ruzies wil jij bijleggen? In welke relaties ben je zodanig verbonden dat je het belangrijk vind om vandaag een eerste stap te zetten? Dan is er werk aan de winkel. Wil je hulp bij het goedmaken wat voor jou niet goed zit? Overweeg dan eens om een afspraak te maken met een contextueel psycholoog of therapeut. Zij zijn gespecialiseerd in verbinden. En maken dit proces op jouw maat. Heb jij al zin in meer kennis of verandering?

Jullie timing voor jullie gesprek

Hoe relatietherapie kán zijn

Ben je nieuwsgierig hoe het er aan toegaat bij echte relatietherapie? Lees dan de verhalen van Mirella Brok. Fictieve verhalen geïnspireerd door echte ontmoetingen.

Hoe relatietherapie eruit kan zien, een verhaal

Een half jaar geleden eindigden Wouter en Reinout hun therapie na 6 sessies. Ze hadden eerder in therapie elkaar opnieuw ontdekt doordat ze beter leerden communiceren over hun gedachten. Toch merkte Reinout op dat hij en Wouter weer steeds vaker langs elkaar heen leefden. Reinout voelde de verbinding wegglippen. Daar was hij boos en teleurgesteld over. Al die moeite en dan voor niets. Hoewel Wouter deze keer voorstelde om dan in godsnaam maar weer naar therapie te gaan, was Reinout gekwetst dat Wouter niet beter zijn best deed.

Geen pasklaar antwoord, wel een betrokken proces dat verbindt.

Het lukte de therapeut om de rust die ze thuis miste terug in het gesprek te brengen. En dus kwamen Reinout en Wouter er in het eerste gesprek al achter dat het vooral ging over het vinden van het juiste moment voor het gesprek en de juiste manier van het oppakken van hun gesprek. De rest van het gesprek en ook de weken erna onderzochten ze welke momenten en beginnetjes voor hén goed werkten en welke niet. Hoewel er geen pasklare oplossing was die altijd werkte, kwamen ze na verloop van tijd tot 3 oplossingen die meestal werkten. Die enkele keer dat het dan niet lukte om te verbinden en er irritaties op volgden, konden ze makkelijker verdragen.

Welke afspraken zou jij willen maken in therapie?

Het koppel en het verhaal in dit artikel zijn fictief. Het verhaal dat ontstond uit een verzameling van duizenden sessies om een beeld te geven hoe relatietherapie eruit kán zien.

Meer z!n in het leven door relaties

Het leven is leuker met goede relaties en lieve mensen om je heen. Wil je daar meer over weten? Levenskunst en Contextuele Psychologie ontmoeten elkaar in dit artikel.

Hoe kun je meer z!n in je leven ervaren? Door je samen met je partner bewust te verbinden met jullie beider en vaak tegenstrijdige families. Zo zorg je er ook voor dat je de z!n in leven doorgeeft aan een nieuwe generatie. 

Z!n in ons leven geeft ons richting & houvast. Meer nog geeft het ons avontuurlijke lusten & een glimlach om de lippen. Het is fijn om z!n te hebben in het leven. Vooral als we het kunnen delen met ons gezin. Want te zien dat zij z!n hebben in het leven geeft ons mensen toch een heerlijke boost!

Helaas is een goede verbinding met ons gezin geen gemakkelijk gegeven dat ons in de schoot wordt geworpen. Verschillen liggen op de loer. En zo ook conflicten, verwijdering en zinloosheid. Hoe kunnen theorieën en levenskunst je een handje helpen?

Levenskunst past in mijn ogen levensbeschouwing toe. Levensbeschouwing geeft ons mensen een kader, een wat. Levenskunst geeft ons een kans, een hoe. Levenskunst afgestemd van filosofen als Buber en Levionas en contextueel denkers als Nagy en Krasner, helpen bij het reflecteren op onszelf als mens, terwijl we verbonden zijn met onze omgeving. Door het contextueel gedachtegoed te vertalen naar levensbeschouwing en toe te passen als levenskunst, ervaart de mens volgens mij een grote zin in relaties met de eigen generatie, de generatie boven zich en de generatie na ons.

We kunnen onszelf begrijpen en tot kunst verheffen als we ons gezin tot kunst verheffen. Vandaar dat ik eerst iets meer vertel over de context waarin wij mensen volgens mij in leven. Om daarna te zien hoe wij zinvol kunnen leven in binnen ons gezin.

Verbonden zijn tegen wil en dank met de eigen familie van herkomst

De verbinding met onze familie ontstaat door de bloedband en/of doordat we samen leven met elkaars energie en zorg. Deze verbinding stelt ons in staat om te geven en vragen aan elkaar. Ook al hebben we niet altijd voor elkaar gekozen, we zijn tot elkaar veroordeeld. En zelfs na de dood blijven we verbonden.

De eigen gekozen verbinding met partner

In onze tijd en in onze cultuur zijn we niet veroordeeld tot onze partner. Hoewel er psychologen, therapeuten, filosofen en ook de gewone mensen zijn die geloven dat onze keuze veel minder vrij is dan we vermoeden. Zij zien dat we partners kiezen juist dankzij en ondanks onze families. Zelfs als deze gedachten klopt, hebben velen in ieder geval het idee dat ze vrij zijn om te kiezen. Zo kiezen wij bewust een relatie, het soort relatie, soms de scheiding, soms de status van verstokte vrijgezel. Waarom oftewel waarop we onze partner kiezen daar is ook nogal wat discussie over. Het ligt er maar aan of je gelooft in evolutie, biologie, cultuur, opvoeding, reïncarnatie, levenslessen of toeval. Toch blijf ik in dit artikel bij het standpunt dat een mens vrijer is zijn vrienden en partners te kiezen, dan dat de mens vrij is familie zelf te kiezen.

Vroeger had zij een kalender van “Liefde is…”. Iedere pagina begon bovenaan met “Liefde is…” en eronder was een striptekening van een naakte vrouw en een naakte man die iets liefdevols deden. Er onder stond dan uitgelegd wat het koppel deed. Haar vader perste iedere zondagochtend verse sinaasappelen tot sap. Hij deed zijn best de pulp er uit te halen. Zij deed haar best het iedere zondag weer op te drinken, ook al smaakte het haar
niet. Want “Liefde is…” voor haar vader “…sinaasappelen uitpersen”.
Immers die luxe had hij niet toen hij opgroeide. Wat hij er niet voor over
had gehad als kind om die zoette smaak van sinaasappelen elke week te
proeven. Sinds 5 jaar heeft zij een partner die op zaterdag of zondag sinaasappelen perst. Hij gooit er nog grapefruit in ook. En durft te zeggen dan het lekker is. Zij drinkt het dankbaar op want “Liefde is sap drinken dat je niet lust”.

Na de vrije keuze van onze partner, beginnen verschillen en conflicten meestal al. Terwijl jij uit kamp rood komt waar men rood deed, rood sprak, rood dacht en alles gericht was om net zo rood als het rood dat we kennen te laten voortbestaan in de wereld… komt jouw partner uit kamp blauw, waar je partner blauw leerde doen, denken, voelen en spreken zodat het blauw steeds prachtig blauw blijft tot het einde der einde. Echter, kleuren vervagen bij teveel van hetzelfde. Het is dus door onze natuur en cultuur ingegeven om toch buiten onze kleur een partner te zoeken, met als doel dicht bij het rood te blijven. Dit geldt zelfs voor mensen die een blauwe partner zoeken om voor eens en voor altijd van het rood af te komen.

In haar familie werd niet gesproken. Behalve over koetjes en kalfjes. Dat natuurlijk wel. Stil is immers ook maar stil. Maar er werd niet gesproken
over gevoelens, diepere gedachten, reflecties, wensen of dromen, daar-
over zweeg men thuis. Zo leerde haar ouders dat van haar grootouders. Ze behoorden immers tot de generatie die een land opbouwde na de oorlog. Na een oorlog kijk je wel uit om te veel te praten. Nee, werken, dat loste
problemen op. Kijk maar naar het grote huis waar ze in woonden. Gek
werd ze er van als kind! Ze voelde zoveel en wilde zoveel delen dat ze uit
elkaar klapte. Als volwassene voelde ze zich soms somber. Een last die ze niet met haar partner kon delen, aangezien ze nog niet had geleerd hoe te spreken met iemand van wie je houdt. Haar partner (grootgebracht door
een moeder die onder het mom van liefde over zijn grenzen heen zijn
meest persoonlijke gedachten wilde weten om zo te voorkomen dat hij
net als veel mannen in haar familie zich van het leven zou beroven) liep
haar steeds vaker achterna om verhaal te halen. Hij voelde zich eenzaam
in de relatie en barstte uit elkaar om te spreken. Zij zou zichzelf in hem
kunnen herkennen als ze haar ogen hiervoor kon openen. Dan zou ze iets verbindend kunnen zeggen hierover. In plaats daarvan noemde zij hem
opdringerig en grensoverschrijdend net als zijn moeder en legde bij hem de schuld dat ze geen diepgaande gesprekken hadden. Soms hoeft het
voor hem allemaal niet meer.

Niet gekozen, wel gekregen schoonfamilie

Bij iedere partner ontvang je een schoonfamilie. Je krijgt ze als persoon, als nagedachtenis, als gezin verbonden met elkaar in het blauw dat door hun bloed stroomt. En je krijgt het als partner thuis op de bank, in bed, in de auto en in je armen met blauw dat je nog niet eerder zag en waar je de ballen van snapt.

Weet een vis dat hij in water zwemt als hij het water nooit verliet?

Hoe familie, partners en schoon familie botsen

Kleuren naast elkaar krijgen meer helderheid. Dat vloekt soms. Het zijn ogenschijnlijk de partners die vloeken, terwijl er achter die partners hele kleurpaleteten van families niet met elkaar mengen. Dit geeft spanning tussen partners en in families. Die spanning is lastig te dragen voor mensen. Laat staan voor kleine mensjes die nog opgroeien lichamelijk en psychologisch. Het is voor hen dat de zin in familie, zin in relaties, en zin in het leven zo belangrijk zijn.

Z!n in het kwadraat door verbinding van jullie 2 families

Laten we niet vergeten dat het juist de bedoeling is van de cultuur en natuur om te mengen met anderen. Het maakt ons sterker. Het verrijkt ons. Het geeft ons leven z!n. Blauw ontleden we tot cyaan tinten en rood tot magenta tinten. Deze kleurstalen laten samen komen tot blauwig paars, roodpaars, pimpelpaars en lila.

Hoe 2 families een zinvolle derde vormen

Een grote vrijheid in keuzeperspectief, oplossend gedrag, nuances, denkbeelden en levenskunst geeft onze ontwikkeling z!n. Een andere familie, een heerlijk anders mens, geeft ons juist dat. Iemand anders geeft ons een andere mogelijkheid erbij. En als we onszelf zijn bij een ander, hebben we zelfs een derde mogelijkheid erbij. Dan gaan we van star naar spelen.

Haar ouders waren onvervalste hippies, die de jaren 60 van de vorige
eeuw naar deze eeuw haalde. Dat betekende dat zij opgroeide in vrijheid,
creativiteit en openheid. Persoonlijke ontwikkeling was één van de speer-punten van haar opvoeding. Haar ouders was dat door de kerkelijk opvoeding ontnomen en zij deden het nu eenmaal helemaal anders. Ze voelde
zich zelfverzekerd, maar merkte dat ze steeds wat aan de rand van de
samenleving bleef, omdat ze meestal geen klik vond met de grote groep.
Tot ze haar lieve vrouw ontmoette. Haar vrouw groeide op bij ouders uit
een klein dorpje met maar 550 mensen. Haar basisschool bestond uit 19
kinderen totaal. Van haar ouders leerde ze om in deze kleine gemeen-
schap veel rekening met elkaar te houden. Moeder was op jonge leeftijd
veel gepest. Dat zou haar dochter niet overkomen. Dus leerde ze haar
dochter steeds af te stemmen op de ander in plaats van zichzelf, om maar niemand voor het hoofd te stoten, want dan hoefde zo nooit te vrezen
voor afwijzing. Ze had een groot netwerk en werd gerespecteerd in haar
werk bij één van Nederlands grootste verzekeringsmaatschappijen waar
ze zelfs in het koepeloverleg goed samenwerkte. Ze liep nu ook al een paar jaar bij de bedrijfscoach om te leren voor zichzelf op te leren komen. Hun verschillen kwamen al snel aan het licht bij de opvoeding van hun zoon-
tje. Want waar moeder haar kleine leerde bewust te zijn van zijn eigen
stem, leerde mama haar kind om bewust te zijn van de stemmen in zijn
omgeving. Terwijl ze hun zoon het beste van twee werelden gaven, leerde zij zichzelf en elkaar ook te luisteren naar de stemmen van binnen en bui-ten. Zoonlief is aanvoerder bij de voetbalclub. Moeder heeft een yoga-
school waar iedereen uit het dorp zich welkom voelt, ook de ‘gewone’
huisvrouw. Mama begint volgende maand als leidinggevende.

Hoe relationeel denken een levenskunst kan worden

We kunnen onszelf en onze familie begrijpen en tot kunst verheffen als we onze belangrijke ander en diens familie tot kunst verheffen. Om kunst te scheppen is er een goede open blik nodig, het juiste gereedschap, doorzettingsvermogen, vakmensschap, gevoel en de appreciatie van de toeschouwer. Zo ook bij het schepen van de relationele levenskunst.

Kunst Relationele levenskunst
Open blik Leer de verhalen kennen
Juiste gereedschap Omgaan met overeenkomsten en
verschillen
Doorzettingsvermogen Spendeer tijd samen
Vakmensschap Geef terug
Gevoel Ontvang dankbaar
Appreciatie van de toeschouwer Leer je kinderen passend
geven en ontvangen

Open blik – Leer de verhalen kennen van jullie familie

In de voorbeelden van dit artikel staat steeds beschreven waar de cliënten vandaan komen. Het maakt uit waar we zijn geweest wanneer we willen bepalen waar we naar toe gaan. Het is dus goed om te weten waar jij en je partner vandaan komen. Nog beter is het te weten waar jullie ouders vandaan komen. Hoe beter je deze verhalen bestudeert, hoe beter de liefde zichtbaar wordt. Wanneer je de liefde leert zien en hierover kunt spreken, dan ben je vrijer om het zelf anders te doen, zonder door te slaan. Kijk dus goed naar jezelf en je partner als kunstwerk en de kunstenaars die jullie schepte.

Bekijk je partner met het oog van een impressionistisch kunstenaar, in jullie beleving van dit moment. En je partner zal nooit dezelfde zijn.

Juiste gereedschap – Leer spreken over overeenkomsten en verschillen om ze te omarmen

Ben verbonden met jezelf en de ander. Ideaal verbindingsmiddel hiervoor is het dialoog waarin je de ander met nieuwsgierigheid en warmte bevraagt, terwijl je aan de ander vertelt wat voor gedachten en gevoelens jij hebt. Het kan eigenlijk niet anders dan dat jullie overeenkomen en verschillen. Bestudeer eerst de overeenkomsten en verschillen op gebied van dagelijks gedrag. Daarna met het gedrag in de weekenden en tijdens rituelen op bijzondere dagen. Wanneer overeenkomsten en verschillen van het gedrag besproken zijn, is het tijd om te spreken over jullie overtuigingen. Niet om elkáár te overtuigen, wel om elkaar te begrijpen en in vrijheid van elkaar te mogen leren. Het doel van het dialoog is niet om dezelfde persoon te worden. Het doel is om jezelf te blijven en de ander de ander te laten zijn terwijl je een relatie opbouwt met elkaar en elkaars belangrijke anderen.

Wanneer er visite is bij zijn ouders dan is zijn vader nog buiten in zijn
schuur en zijn moeder maakt eerst nog de was af voordat de hapjes bereid worden. Er liggen daarom altijd voldoende tijdschriften in huis zodat
visite zichzelf kan vermaken. En het is geen enkel probleem om televisie
te kijken op een zender die hen interesseert. Bij zijn vriend is dit heel
anders. Daar heeft zijn schoonmoeder alles al voorbereid voor hun komst zodat ze al haar aandacht aan hen geeft. Zelfs als ze een half uur te vroeg zijn, staat alles al in het teken van hun bezoek. Ze zijn welkom! Wanneer
ze samen spreken over deze verschillen komen ze erachter dat ze beiden
herkennen dat er in het ene gezin meer diepgaande gesprekken gevoerd
worden dan in het andere gezin. Tegelijkertijd voelt er in het ene gezin
veel meer druk om aanwezig te zijn. In het andere gezin is aanwezigheid
meer vanzelfsprekend. Beiden partners voelen dat soms het één fijner is
en soms het andere. Ze spreken af om hierin te experimenteren als ze zelf gastheren zijn. Dat geeft hen ruimte.

Doorzettingsvermogen – Spendeer passend en voldoende tijd samen door

In iedere relatie is een juiste balans van verbinding en vrijheid van belang. Zo ook in de familierelaties. Ontdek waar de overeenkomsten zitten in tijdbesteding en maak tijd voor elkaar. Put ter inspiratie uit het dialoog over overeenkomsten in gedrag. Nodig elkaar vrijblijvend uit om aan te sluiten en probeer zelf voldoende dingen uit. Ben eerlijk naar jezelf en de ander wanneer je eens geen tijd hebt te spenderen.

Vakmensschap – Geef terug wat je in huis hebt

Geef niet meer tijd dan je missen kunt voor een specifieke persoon. Maar als je tijd hebt, geef dan ruim. Uiteindelijk maakt geven wat bij jou past jou en de ander vrij. Vergeet daarbij het dialoog niet. Want niet ieder mens heeft het vermogen om evenveel of hetzelfde te geven. En daardoor voelt het beter om aan de één te geven dan aan de ander. Het dialoog hierover kan gevend zijn op zichzelf.

Ze zagen elkaar zo weinig vonden ze. Dan konden ze beter maar eens
afspreken tussen de bedrijven door. Dat was dan in ieder geval toch iets. Misschien niet zo gezellig dat in de bedrijfsloods te doen. Maar haar
schoonzus had meteen voorgesteld een lunch te regelen. Dat vond ze
prettig. Dan werd het niet zo armoedig. Lief van haar schoonzus dat ze dat deed. Hoewel haar schoonzus nu voor de lunch zorgde voelde ze zich toch een goede gastvrouw. Zou zij ook iets meenemen? “Ach ja, een sapje en
iets lekkers als toetje. Dat zou het feest compleet maken”, vond haar
schoonzus. Zo fijn om toch bij te dragen. Ze had er een hekel aan als mensen goedbedoeld zeiden; “Oh nee, niet nodig.” Dan sta je daar met je goede bedoeling en dan werd het niet aangenomen. Nee, dit was fijn zo. Na het
eten stelde ze voor om de bordjes om te wassen. Ze had toch nog een vaat staan van het werk, nam ze dat toch gewoon mee. En weer kwam er geen “Oh, nee joh, dat doe ik zelf wel”. Er werd bedankt voor zo’n attent aan-
bod. En als haar schoonzus morgen dan langsreed, opperde schoonzus,
dan kon ze het meteen schoon meenemen. En dan zagen ze elkaar
gewoon weer eens, dacht ze er zelf achteraan. Met een glimlach waste ze
’s avonds de bordjes om tussen de rest van de vaat. Kunnen geven is eigenlijk ook ontvangen, dacht ze.

Gevoel – Zie dankbaar wat je ouders en je schoonouders jullie als individu en stel geven

Er zijn vele manieren om dankbaar te zijn. Ze beginnen allemaal bij het zien van de gift van de ander en deze aan te pakken. Daarna is het jouw vrije keuze om te danken in een dankwoord of dankgebaar zoals een dankblik dankknuffel dankglimlach dankenzovoort. Je kunt ook danken met een gift terug op hetzelfde moment of later, met het ontketen van een dankketen waardoor je de gift de wereld of de familie rond laat gaan. Besef jezelf dat mensen kunnen geven aan een mens en aan een relatie.

Appreciatie van de toeschouwer – Leer je kinderen passend geven aan hun grootouders

De kroon op relationele levenskunst is deze levenskunst aan de volgende generatie te geven en hen vrij te laten reageren met hun dankbaarheid hierover. Die vrijheid geef je door zoveel mogelijk passend te geven aan jullie (schoon)ouders, elkaar en jezelf. Dan moet de volgende generatie dat niet te doen. Ze hebben dan de mogelijkheid om te geven wat zij in zich hebben. En daardoor een volwaardig mens te worden en z!n te krijgen in relaties met zichzelf en anderen. We leren door te kijken en na te doen. Laat de volgende generatie zien wat de kunst van het geven is en leer zo passend geven aan onszelf en de ander.

De volgende generatie krijgt er z!n in

Creëer samen de juiste balans tussen geven en vragen door eerlijk te zijn naar jezelf en nieuwsgierig te zijn naar de ander. Gebruik hierbij meerdere perspectieven en het dialoog. Maak vanuit je eigen observaties en woorden een levenskunst die past bij jou, bij jullie, en jullie gezin. Zorg er op die manier voor dat jullie relaties vrij, luchtig en rijk blijven. Zodat je z!n hebt in het aangaan van relaties.

Bronnen en verantwoording

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van Buber, Levinas, Nagy, Krasner, Schnarz. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Hieronder vermeld ik er een aantal. De theorieën zijn mij in den beginnen uitgelegd door de kundige docenten van Leren over leven te Antwerpen 2013-2017. Daarna ben ik verder blijven lezen over deze theorieën. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten en collega’s kon ik deze theorie steeds meer omzetten in een levenskunst voor mijzelf. Dit artikel is de eerste keer dat ik mijn gedachten deel met het grotere publiek. Hopelijk lees ik het in 2040 nog eens terug om te zien dat het in de kern nog steeds klopte, of dat ik er van leerde.

Buber, M. (1923) Ik en Gij. Utrecht: Erven J. Bijleveld

Dohmen, J. (2008) Het leven als kunstwerk. Amsterdam: Ambo

Nagy, I. & Krasner, B. (1986) Tussen geven en nemen. Over contextuele therapie. Haarlem: Uitgeverij De Toorts

Nutys, A. & Sels, L. (2017) Tussen mensen. Contextueel denken over relaties, familie en samenleving. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv

Michielsen, M., Mulligen van, W. en Hermkens, L. (1998) Leren over leven in loyaliteit. Over contextuele hulpverlening. Den Haag/Leuven: Uitgeverij Acco

“Is het nu eens klaar dan?!”

Hoe relatietherapie kán zijn

Ben je nieuwsgierig hoe het er aan toegaat bij echte relatietherapie? Lees dan de verhalen van Mirella Brok. Fictieve verhalen geïnspireerd door echte ontmoetingen.

Hoe een vijfde gesprek relatietherapie eruit kan zien na een affaire

Het is nu anderhalve maand en vier relatietherapiesessies geleden dat Jacobs geheime affaire ontdekt werd door Nadine. Nadine is onverminderd emotioneel. Wat er aan verdriet minder wordt, lijkt er in boosheid bij te komen. Ineens schreeuwt Jacob “Houdt het dan nooit op? Ik ben fout. Ja. Ik ben fout. Dat weten we ondertussen wel. Maar jij bent ook fout geweest, Na-dine! Jij maakt ook fouten.” Hij knikt naar en wijst met zijn vinger in het gezicht van Nadine. Hij valt stil en lijkt haar verbaasde gezicht nu pas voor het eerst bewust te zien. “O!”, roept hij nog maar eens, een stuk zachter dan daarnet. “Ja,” zegt Nadine, “en toch ben ik nog boos.”

Wanneer houd het op?

Thuis zou Jacob misschien opnieuw reageren dat het op moet houden, blij eindelijk een voet tussen de deur te hebben. Of Nadine zou misschien wakker worden uit haar verstandsverbijstering en een steek onder water geven zodat ze niet met haar eigen stuk geconfronteerd hoeft te worden. Maar Nadine en Jacob zijn niet thuis. Ze zitten bij hun relatietherapeut die reageert op wat er gebeurd. Er zijn allerlei vaktermen bedacht voor de vaardigheden die de therapeut inzet. Dat doet er nu niet toe. Wat er toe doet is dat het niet “uit de klauwen escaleert” zoals Jacob met een grap zegt. In de komende sessies zullen Jacob en Nadine meer leren zodat ze het zelf thuis op kunnen pakken.

Welke escalaties zou jij willen voorkomen?

Het koppel en het verhaal in dit artikel zijn fictief. Het verhaal ontstond uit een verzameling van duizenden sessies om een beeld te geven hoe relatietherapie eruit kán zien.

De één heeft pijn de ander schuld, o ja

Hoe een tweede sessie relatietherapie eruit kan zien na een affaire

Het is de tweede relatietherapiesessie van Nadine en Jacob. Nadine is emotioneel. Jacob is emotioneel. Steeds als Jacob Nadines hand of been aanraakt trekt ze zich terug. Nadine is niet van plan zich te laten troosten. “Je hebt niet eens gezegd dat je spijt hebt,” verwijt Nadine. “Ik heb al duizend keer sorry gezegd,” vertelt Jacob aan de therapeut. “Waarom heb ik dat dan nog niet gehoord”, reageert Nadine. “Dat is een goede vraag die je daar stelt Nadine,” zegt de therapeute. En ze vertelt over haar ervaringen van excuses maken. Nadine knikt soms driftig. Soms kijkt ze net zo driftig in Jacobs richting. Jacob zit stil te luisteren.

Waarom heb ik dat nog niet gehoord?!

Vandaar dat de therapeut na haar uitleg aan Jacob vraagt hoe zij als stel excuses maken aan elkaar. Terwijl ze luistert, tekent de therapeute op papier uit wat ze het stel ziet doen en stelt hier steeds vragen over. Aan het einde van het uur is er een tekening ontstaan met lijnen en woorden en gekleurde vlakken. Een voorbijganger zou in de tekening niets herkennen zoveel inkt loopt kriskras over het papier. Maar Jacob en Nadine begrijpen nu hun patronen en rollen. Ze gaan naar huis met meer begrip en een huiswerkopdracht die luidt: “Wat ga jij veranderen aan jullie patroon en jouw rol daarin?” Nadine knikt naar Jacob terwijl ze haar hand op zijn hand legt, die rustte op haar been.

Welk patroon wil jij graag uitgelegd hebben door een ervaren relatietherapeut?

Het koppel en het verhaal in dit artikel zijn fictief. Het verhaal ontstond uit een verzameling van duizenden sessies om u een beeld te geven hoe relatietherapie eruit kán zien.

Hoe Ellen leerde haar mond open te doen

Hoe relatietherapie kán zijn

Ben je nieuwsgierig hoe het er aan toegaat bij echte relatietherapie? Lees dan de verhalen van Mirella Brok. Fictieve verhalen geïnspireerd door echte ontmoetingen.

Hoe hulp eruit kan zien tijdens liefdesverdriet

Ik zou bijna durven stellen dat ieder mens wel eens liefdesverdriet heeft gevoeld. Als kind, als tiener, als volwassene. Liefdesverdriet is denk ik wel universeel te noemen. Hoewel er vast ook uitzonderingen zullen zijn. Toch kan liefdesverdriet zo verschillend ervaren worden door zoveel verschillende mensen. En ook één mens kan in zijn leven soms heel anders reageren op liefdesverdriet. Als voorbeeld vertel ik je het verhaal van Ellen. Ellen heb ik nooit ontmoet. Zij en haar verhaal zijn ontstaan uit verschillende sessies door de jaren heen. Allerlei verhalen zijn verweven tot dit verhaal, zodat je voeling krijgt met het liefdesverdriet zoals dat voor sommige mensen, in sommige momenten van hun leven kan voelen.

“Ik weet gewoon niet wat me overkomt,” snikt Ellen. Haar handen omvatten de opgebruikte tissues. Maar ze zijn te dun voor haar tranen en haar snot. Ze trekt nog een tissue uit de doos. Het is al erg genoeg als gevoelens je overspoelen. Als je jezelf daarnaast ook nog opgelaten voelt dit bij een vreemde te doen tijdens een eerste ontmoeting, dan helpt dat de tranen meestal niet. Er gaat een dam openstaan die zich niet zomaar laat sluiten. Uit de gebaren van Ellen denkt de coach op te maken dat Ellen zich geneert. Zij zelf geneert zich niet. “Niets menselijks is ons vreemd,” zegt ze dus tegen Ellen, terwijl ze het half lege glas bijvult met water. Dat het glas maar vol mag zijn. Dat is toch al iets.

Hoe zag je relatie eruit in de beste tijd?

“Vertel eens over jou en Samantha. Hoe hebben jullie elkaar leren kennen?” Verdriet is een teken van verlies van iets dierbaars. Spreken over hoe dat dierbare eruit zag, mogen tonen hoe belangrijk de relatie was, dat is soms helpend. Soms ook niet. Voor Ellen lijkt het gepast. Ze begint te vertellen over hun eerste ontmoeting. Hoe lastig het was om uit de kast te komen. En hoe dat eigenlijk een levenslang proces is van steeds opnieuw anders te voelen dan anderen. Dan haar zus en broer. Hoe Samantha het haar makkelijker maakte. En moeilijker maakte. Het uur vliegt voorbij. Ellen is opgelucht na een uur. Ze vraagt zich ook hardop af hoe een coach haar hierbij kan helpen? Wat blijkt? De coach heeft uit het verhaal van een uur aantekeningen gemaakt waaruit ze een plan heeft opgesteld. Waar Ellen helemaal niet van bewust was. Het voelde alsof ze gewoon haar verhaal deed aan een warm medemens. Ondertussen is er ook een plan ontstaan. Over multitasking gesproken. De wijze waarop de coach haar plan presenteert geeft Ellen vertrouwen. Er is een lijn te ontdekken. En het toffe is; de lijn is precies gebaseerd op wat Ellen vertelde. Het is niet verzonnen door de coach, enkel opgeschreven.

De coach stelt voor dat Ellen nog een nachtje rustig slaapt om te overwegen of ze nog een afspraak maakt met haar. Ellen waardeert het gebaar, maar een nachtje slapen is voor Ellen eigenlijk niet eens nodig. Ze weet al lang dat ze volgende week zin heeft in een nieuwe afspraak. Zin in coaching terwijl er liefdesverdriet is. Is dat raar?

Wat doet een coach, psycholoog of therapeut waardoor jij zín krijgt in een vervolgsessie?

Als koppel leren praten, dat leer je samen

Hoe relatietherapie kán zijn

Ben je nieuwsgierig hoe het er aan toegaat bij echte relatietherapie? Lees dan de verhalen van Mirella Brok. Fictieve verhalen geïnspireerd door echte ontmoetingen.

Hoe relatietherapie eruit kán zien, een verhaal

Al 9 jaar bij elkaar en al zoveel mooie herinneringen. De mooie vakanties staan bovenaan. Japan, Rusland, Peru om wat voorbeelden te noemen. Ze zagen samen ontelbaar veel. En altijd was er wijn en eten en gezelligheid. Als kinderloos stel hebben Wouter en Reinout daar veel tijd voor en plezier aan.

Toen 2 jaar geleden Wouters vader stierf voelde Reinout dat hij Wouter kwijtraakte. Het verdriet kwam tussen hun in te staan en er viel niet over te praten. Hoe begin je als koppel te spreken over diepgang na 9 jaar stilte? Welke vraag stel je? Welk moment kies je uit? Ze kwamen er niet uit. Het bijzondere was dat beiden wel wilde spreken en dat het gesprek dan toch niet op gang kwam. Reinout stelde daarop therapie voor. Wouter ging mee omdat hij hoopte dat Reinout dan rustiger zou worden. Er waren namelijk steeds meer ruzies.

Welke vraag stel je als er niet valt te praten?

Therapie werd het begin van spreken. Er werd een uur gepland in de digitale agenda’s. Ze zaten in een kamer die er op was gericht om te spreken (telefoons uit, geen tv, samen op de bank). Ze ontmoette daar een therapeute die mócht vragen. Kortom de kaders voor een dieper gesprek werden geschapen.

Wouter en Reinout vertelde elkaar weinig nieuwe feiten. Ze hadden het leven immers samen gedeeld. Daarin zat niets nieuws. En toch, elke keer dat ze de gespreksruimte uitliepen, de gang door, de trap af, de voordeur achter zich hoorde dichtklikken besefte ze dat ze nu meer wisten van elkaar, dan een uur eerder toen ze de voordeurbel rinkelde en de trap op liepen. Ze kwamen als een getrouwd stel, ze gingen als geliefden; nieuw voor elkaar en toch al heel vertrouwd.

Hoe kan een therapeut jullie helpen open te spreken?

Het koppel en het verhaal in dit artikel zijn fictief. Het verhaal dat ontstond uit een verzameling van duizenden sessies om een beeld te geven hoe relatietherapie eruit kán zien.

Individualiteit naast collectiviteit

Hoewel ik houd van de kracht van het individu en die kracht graag aanspreek, houd ik net zoveel van de kracht van relaties. Deze kracht spreek ik net zo lief aan. Lees in dit artikel hoe individualiteit naast het collectief mag bestaan in betrokken relaties.

“Je kunt pas van iemand houden als je eerst van jezelf houdt” Het zijn dit soort zinnen die mij de indruk geven dat het individualisme in onze maatschappij meer waarde krijgt dan het collectivisme. Hoewel ik mensen als individu bijzonder krachtig vind, zie ik ook bijzondere kracht in relaties. Wanneer er iemand van jou houdt, sta je al 1 punt voor. Dat is mooi meegenomen.

Onderstaande is geen pleidooi om individualisme aan de kant te schuiven. Ik geloof dat mensen zelf krachtig zijn én ik geloof in de waarde die we onszelf geven. Het is niet voor niets dat ik mensen vaak aanspreek op hun eigen kracht. Onderstaande is wel een pleidooi voor collectivisme náást individualisme. Ik denk dat juist combinaties van verschillen, zorgen voor sterkte. 

Wanneer een ander mij vertelt wat hij/zij nodig heeft, ga ik voelen wat ik in overvloed te geven heb. Zodat ik passend geef. Passend voor de ander, voor mij en voor onze relatie. Om te achterhalen wat passend is, ga ik in gesprek met de ander over ons.

Waarde aan jou van anderen dankzij jou aan anderen

Toen ik deze tekst schreef, las ik op LinkedIn dat mijn oud klasgenootje Marjolein Smits met een net gevulde tank en een lege portemonnee bij het tankstation stond. De reactie van haar onbekende helper: “Ik heb mijn goede daad voor vandaag gedaan” Waarop Marjolein antwoord: “Je hebt je karma weer opgebouwd!” Ik denk dat zij samen goed karma hebben opgebouwd. Zonder Marjolein in nood en haar moed tot hulp vragen, geen ridder in de witte auto. “Karma delen is het nieuwe vermenigvuldigen”, aldus Marjolein.

Anderen geven mij waarde en ikzelf geef mijzelf waarde in relatie met anderen. Ik doe er toe wanneer ik geef aan andere mensen.

Gerechtigde aanspraak

Laten we dus vooral durven vertellen aan elkaar wie we zijn op dit moment. Wat we voelen. Wat we denken. Hoe we vast zitten, of los. En laten we eventueel uitspreken wat we nodig hebben. Wie weet heeft de ander dat gewoon in huis en kan er geruild worden. Ruilen door eerlijk over te steken. Of ruilen op de pof, omdat we vertrouwen dat onze relaties nog wel wat jaartjes meegaat. Want tja, in goede relaties, is geven tweerichtingsverkeer. Geven aan elkaar worden pas echt leuk wanneer we ook nee en ja kunnen zeggen tegen elkaar. Het plezier is ongekend als we naast nee en ja ook terug communiceren wie we zijn en wat we in de aanbieding hebben. Het vraagt een sterk zelf om jezelf te kunnen blijven bij een persoon van wie veel houdt. En het vraagt een sterke relatie om samen zelf te zijn. Maar het is zo ontzettend de moeite waard. En sterker worden train je het makkelijkste samen.

Nog een voorbeeld

Lars en Lieke zijn 23 jaar samen, waarvan 19 jaar getrouwd. Zelfs relatief gelukkig getrouwd. De enige kink in de kabel is het werk van Lieke. Lieke komt iedere dag doodmoe thuis van haar werk en wil tijdens het eten haar hart luchten aan Lars. En die sporen heeft ze wel verdiend aangezien Lars 10 jaar terug met zijn rug thuis zat en toen had ze heel wat met hem te stellen, al zegt ze het zelf. Haar gerechtigde aanspraak is dus; luister naar mijn problemen!

De laatste maanden wordt Lars steeds chagrijnig tijdens het eten. Hij doet kortaf de rest van de avond en kruipt steeds vaker in zijn schuur. Gisteravond zucht hij eindelijk hardop: “Ik heb na al die tijd niet meer het geduld naar je te luisteren. Ik ben er klaar mee. Ik weet dat je niet graag luistert naar oplossingen, maar ik heb nu eenmaal de oplossing.” Hij pakt het kladblokje dat ze voor de boodschappen gebruiken en begint uit te tekenen hoe de productie in het bedrijf van Lieke loopt en hoe haar rol de bottleneck is geworden. Hij heeft ook ideeën over het voorkomen van de bottleneck, waardoor Lieke fijner kan werken. Hij is niet voor niets Logistiek Troubleshooter. Het probleem op Liekes werk komt in veel meer bedrijven voor.

Lieke voelt zich in de eerste instantie niet gehoord door Lars. Maar ze geeft hem ondanks haar irritatie toch het voordeel van de twijfel. Hij zal het vast goed bedoelen en ze moet haar eten toch laten zakken. Na vijf minuten is haar probleem inzichtelijk geworden. Ze is blij met het overzicht en stelt zich voor dat Lars uiteenzetting en oplossing haar kunnen helpen. Ze voelt zich begrepen en geholpen. Samen met Lars bereidt ze de rest van de avond een gesprek voor dat ze met het afdelingshoofd wil hebben. De afwas blijft staan vanavond in al hun enthousiasme. Dat zien ze morgen wel.

Lieke hoeft haar problemen op het werk niet alleen op te lossen. Samen met Lars en samen met zijn kennis leert zij de situatie anders te bekijken. Lars helpt door in te zetten wat hij bezit. Hij bezit geen geduld meer, maar een oplossing. Het is fijn dat hij deze weet te delen. Lieke helpt hem hierbij door te luisteren naar haar innerlijke vertrouwen in Lars in plaats van haar irritatie naar Lars. Ze vroeg om een monoloog af te mogen steken, ze kreeg er een dialoog voor in de plaats. Ze wordt slimmer en sterker dankzij Lars die haar gaf wat hij in huis had in antwoord op haar vraag; een gesprek. Het is moedig dat dit stel niet verzand in het patroon van redder en slachtoffer. Samen met haar afdelingshoofd kan Lieke voor het bedrijf zorgen dat de bottleneck verandert waardoor het bedrijf verrijkt. Het bedrijf mag voor Lieke zorgen waardoor zij meer plezier krijgt op haar werk. Hopelijk zal haar afdelingshoofd zo wijs zijn als Lieke haar gerechtigde aanspraak bij haar neerlegt.

Samen zelven sterker maken

Mensen worden volgens mij sterker door elkaar en met elkaar wanneer ze trouw blijven aan hun zelf, in hun relaties. Zo bestaat individualisme naast collectivisme. In relaties is te verliezen en te winnen, of er is te spreken en te verbinden.

Gebruikte theorie

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van: Buber, Krasner, Levinas, Nagy, Van Steenwegen. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Ze zijn mij uitgelegd door de kundige docenten en intervisiegroep van Leren over leven. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten ben ik steeds getuige hoe deze theorieën relaties in praktijk versterken.