Ben je nieuwsgierig naar de gedachten van een relatietherapeut?

Welkom op deze blog. Tof je te ontmoeten.

Het is de ontmoeting met de ander die mijn leven en ontwikkeling zo verrijken. Zonder de ander blijf ik in cirkeltjes denken en lopen. De ander, die zo heerlijk anders is, daagt mij uit om de boel te bekijken van een heel andere kant. Het is die ander die mij een andere weg door het bos loods, waardoor ik op betoverende open plekken kom die anders verborgen bleven. De meest efficiënte manier om omver geblazen te worden is het dialoog. Live of in schrift. Vandaar dat ik je uitnodig om de onderstaande overpeinzingen te lezen. Gewoonweg omdat deze overpeinzingen niet de jouwe zijn.

“Danjewel tegende mefouw”

Hoe je dankbaarheid kunt tonen.

”Zeg eens dank je wel tegen die aardige mevrouw”, zo hoor ik moeders hun kinderen sommeren. Soms lijk ik van hun gezicht te kunnen lezen wat ik zelf dacht op die momenten “He bah!”, want het is weer iets dat moet. Weer een regeltje na te papegaaien. Weer opgevoed worden terwijl het veel leuker is om zo snel mogelijk het snoepje in je mond te stoppen, het cadeaupapier kapot te scheuren, weg te rennen met het nieuwste van het nieuwste. Maar zolang we klein zijn mompelen we braaf “dank je wel” of brutaal “dank je wel tegen die aardige mevrouw”, en storten ons op het genot.

Tot we de kunst van de dankbaarheid ontdekken. Hoeveel gaver wordt een geschenk wanneer we het bewust in ontvangst nemen en er onze dankbaarheid hiervoor uitspreken.   

Dank je wel mam, voor je opvoeding die ik nu begrijp. Dank je wel dat je hier steeds aandacht aan gaf. Dank je wel dat ik leef zodat ik deze les nu dankbaar aan mag nemen. Dank je wel.

Waarom dankbaarheid goed idee is

Dankbaarheid zorgt voor een goede balans in relaties. Het is soms zo makkelijk te zien wat wij geven in relaties omdat het ons tijd, energie, talent, of geld kost. Dan is het door vermoeidheid, emoties en tekorten soms lastig nog te zien wat een ander ons geeft. Uiteindelijk kunnen we de ander daardoor voor lief nemen. Of zelfs verwijten er te weinig voor ons te zijn. Dat kan uiteindelijk schadelijk worden voor de relaties. Daarom is het van belang te zien wat de ander ons geeft en daar dankbaar voor te zijn.

Dank je wel lieve familie, vrienden en bekenden, zelfs voorbijgangers en onbekende dorpsgenoten. Fijn dat jullie er zijn en doen wat jullie doen. Want het is zo belangrijk dat het gebeurd en zo fijn dat ik niet alles alleen hoef te doen.

Wat dankbaarheid ons kost

Dankbaarheid kost enkel wat bewustzijn en wat tijd. Op zich niet eens zoveel, ware het niet dat er soms zo’n groot tekort is aan bewustzijn en tijd. Laat je jouw bewustzijn en tijd niet afpakken door zuigers, vampieren of andere roofdieren. Neem jezelf en je leven serieus genoeg om bewust te leven. En als je dan voldoende in het hier en nu bent, kijk dan eens door een positieve, roze, dankbaarheid bril.

Ik ben dankbaar voor de mogelijkheden die ik zie om stil te staan.

Hoe dankbaar te zijn?

Dankbaar zijn is niet ingewikkeld. Het meest belangrijk is het bewust ervaren van dankbaarheid en die dankbaarheid bewust om te zetten in gedrag.  

Om meer bewustzijn te creëren dien je even stil te staan. Stil te staan bij je lijf om te voelen dat dankbaarheid opborrelt. Stil staan kan ook met een dagboekje waarin je dagelijks bijhoud waar je dankbaar voor bent. Het zijn soms kleine dingetjes waar je tevredenheid voor kunt voelen. Het is zelfs mogelijk om dankbaarheid te voelen voor iets waar we helemaal niet blij van werden, omdat het ons iets leerde, sterker maakte of zorgde voor verbinding.

Wanneer je de dankbaarheid voelt deel het dan. Hardop, in schrift, of op sociale media als je wilt. Dankbaarheid delen maakt het groter.

Dank je wel dat ik dit met je mag delen.

Graag gedaan

Hopelijk heb je genoten van dit artikel. Als dat zo is, dan beantwoord ik je dankbaarheid met “Het is graag gedaan”.

Krijg je er geen genoeg van?

Misschien kun je geen genoeg krijgen van dankbaarheid en wil je hier mee over weten. Dan is het mogelijk een afspraak te maken met een contextueel psycholoog. Want waarom zouden we enkel naar een psycholoog gaan als het ons niet goed gaat? We kunnen ook met een psycholoog spreken over waar we dankbaar voor zijn en waar we meer van willen.

Een ‘typisch’ middelste kind

Wil je meer weten over de positie van het middelste kind in een gezin? Lees dit artikel en leer je plek in de wereld kennen.

”Je bent het typisch middelste kind.” Dat werd mij in de puberteit vertelt. Wat dat dan was het ‘typisch middelste kind’, vroeg ik aan die persoon. Dat antwoord bleef vaag. Iets met ‘er buiten vallen’.

Vandaag is het de dag van het ‘middelste kind’. Er is geen dag van het ‘oudste kind’ of het ‘jongste kind’ voor zover ik weet. Waarom eigenlijk niet? Is er dan iets bijzonders aan het middelste kind? En wat zou dat dan zijn? Tijd om te onderzoeken wat de familietherapie hierover schrijft.

Wanneer ik graaf in de literatuur van familietherapie lees ik niets ‘typisch’ over het middelste kind. Wel lees ik over kinderen die niet altijd goed begrepen worden. Hun gedrag wordt als lastig ervaren, terwijl je het ook om kunt denken en hun gedrag als deugd kunt zien.

De zondebok – statistisch vaak het middelste kind

Mijn leraar bij de opleiding Leren over Leven – school voor contextuele therapie – vertelde dat de zondebok het vaakst het middelste kind is. Er zijn 4 parentificaties. Zorgend, perfect, zondebok, jongste kind. De parentificties zouden statistisch gezien samen hangen met je geboorteplek in de familie. Zo zijn de oudste kinderen vaak zorgzaam, de jongste vaak het jongste kind, en de middelste de zondebok.

Ik begrijp dat wel. Als tweede in de lijn wil een kind tijdens het opgroeien wellicht net zoveel als de oudste. In het eigen hoofd kan het kind al heel veel. Enkel…nooit zo goed als het kind erboven dat in de eerste levensjaren nu eenmaal sterker, slimmer, motorische verder ontwikkeld is. Behoorlijk frustrerend. Om steeds op de tweede plaats te eindigen.

Echter, de plek van de schattigste is ook al ingenomen door een jonger exemplaar. Dus wat staat het ‘typische’ middelste kind te doen? Niet bij de pakken neer zitten natuurlijk. In plaats daarvan de wijde wereld maar eens in, om te zoeken wat er buiten het gezin te doen is. Eigen manieren ontwikkelen. Creatief daarin worden. Eigen-wijs worden.

Dansen op de maat van je eigen muziek

Voordelen van de zondebok parentificatie is de nieuwsgierigheid en moed om het onbekende te onderzoeken. Anders durven zijn, en anders willen zijn. Op die wijze maakt het middelste kind een  deugd van de situatie. “Als ik er dan toch buiten val, dan zal ik er goed buiten vallen.”

Wanneer ouders opletten, geeft deze zoektocht buiten het gezin veel goeds voor het gezin. Het (middelste) kind dat de wereld in trekt, kijkt vanaf een afstandje naar het gezin van herkomst en kan hierdoor vele mooie analyses maken over het gezin. Ook leert het kind de overige gezinsleden over nieuwe ontdekkingen. De meerwaarde van anders zijn erkennen, geeft weer veel goeds voor het kind. En zo kan het gezin teruggeven aan het kind. Dat is wel verdiend dunkt me.

Zelf vond ik het niet zo’n feest om ‘typisch’ genoemd te noemen. Deed ik zo mijn best om mijn eigen pad uit te stippelen, anders dan de anderen, bleek ik in een statistiek te passen en werd ik alsnog in een hokje gestopt. Nu vele jaren later geniet ik maar van ‘mijn’ dag vandaag.

Wat ik alle middelste kinderen vandaag wens

Je bent goed zoals je bent. Ook al ben je niet zo lief als de jongste, en niet zo kundig als de oudste. Jij bent bijzonder op jouw eigen wijze. Sterker nog; er is speciaal voor jou een dag per jaar uitgeroepen. Dat kunnen de andere kinderen niet beweren.

Een artikel als dit blijft algemeen. Een individuele sessie geeft meer ruimte voor maatwerk. Wil je meer weten over jouw plek in de kinderrij of jouw parentificatie? Ben je nieuwsgierig naar de parentificatie van jouw kinderen en hoe je dat als ouder kunt sturen? Of ben je benieuwd naar de ervaring van jouw ouders in hun gezin van herkomst? Daar kan een contextueel therapeut je meer over vertellen. Zij zijn dag in dag uit gewend om te kijken naar de kinderrijen. Wat ze ook heel goed kunnen is het perspectief van al die kinderen innemen en dus meerzijdig partijdig te reageren op leermomenten.

Heb jij al zin in meer kennis of verandering?

Meer z!n in het leven door relaties

Het leven is leuker met goede relaties en lieve mensen om je heen. Wil je daar meer over weten? Levenskunst en Contextuele Psychologie ontmoeten elkaar in dit artikel.

Hoe kun je meer z!n in je leven ervaren? Door je samen met je partner bewust te verbinden met jullie beider en vaak tegenstrijdige families. Zo zorg je er ook voor dat je de z!n in leven doorgeeft aan een nieuwe generatie. 

Z!n in ons leven geeft ons richting & houvast. Meer nog geeft het ons avontuurlijke lusten & een glimlach om de lippen. Het is fijn om z!n te hebben in het leven. Vooral als we het kunnen delen met ons gezin. Want te zien dat zij z!n hebben in het leven geeft ons mensen toch een heerlijke boost!

Helaas is een goede verbinding met ons gezin geen gemakkelijk gegeven dat ons in de schoot wordt geworpen. Verschillen liggen op de loer. En zo ook conflicten, verwijdering en zinloosheid. Hoe kunnen theorieën en levenskunst je een handje helpen?

Levenskunst past in mijn ogen levensbeschouwing toe. Levensbeschouwing geeft ons mensen een kader, een wat. Levenskunst geeft ons een kans, een hoe. Levenskunst afgestemd van filosofen als Buber en Levionas en contextueel denkers als Nagy en Krasner, helpen bij het reflecteren op onszelf als mens, terwijl we verbonden zijn met onze omgeving. Door het contextueel gedachtegoed te vertalen naar levensbeschouwing en toe te passen als levenskunst, ervaart de mens volgens mij een grote zin in relaties met de eigen generatie, de generatie boven zich en de generatie na ons.

We kunnen onszelf begrijpen en tot kunst verheffen als we ons gezin tot kunst verheffen. Vandaar dat ik eerst iets meer vertel over de context waarin wij mensen volgens mij in leven. Om daarna te zien hoe wij zinvol kunnen leven in binnen ons gezin.

Verbonden zijn tegen wil en dank met de eigen familie van herkomst

De verbinding met onze familie ontstaat door de bloedband en/of doordat we samen leven met elkaars energie en zorg. Deze verbinding stelt ons in staat om te geven en vragen aan elkaar. Ook al hebben we niet altijd voor elkaar gekozen, we zijn tot elkaar veroordeeld. En zelfs na de dood blijven we verbonden.

De eigen gekozen verbinding met partner

In onze tijd en in onze cultuur zijn we niet veroordeeld tot onze partner. Hoewel er psychologen, therapeuten, filosofen en ook de gewone mensen zijn die geloven dat onze keuze veel minder vrij is dan we vermoeden. Zij zien dat we partners kiezen juist dankzij en ondanks onze families. Zelfs als deze gedachten klopt, hebben velen in ieder geval het idee dat ze vrij zijn om te kiezen. Zo kiezen wij bewust een relatie, het soort relatie, soms de scheiding, soms de status van verstokte vrijgezel. Waarom oftewel waarop we onze partner kiezen daar is ook nogal wat discussie over. Het ligt er maar aan of je gelooft in evolutie, biologie, cultuur, opvoeding, reïncarnatie, levenslessen of toeval. Toch blijf ik in dit artikel bij het standpunt dat een mens vrijer is zijn vrienden en partners te kiezen, dan dat de mens vrij is familie zelf te kiezen.

Vroeger had zij een kalender van “Liefde is…”. Iedere pagina begon bovenaan met “Liefde is…” en eronder was een striptekening van een naakte vrouw en een naakte man die iets liefdevols deden. Er onder stond dan uitgelegd wat het koppel deed. Haar vader perste iedere zondagochtend verse sinaasappelen tot sap. Hij deed zijn best de pulp er uit te halen. Zij deed haar best het iedere zondag weer op te drinken, ook al smaakte het haar
niet. Want “Liefde is…” voor haar vader “…sinaasappelen uitpersen”.
Immers die luxe had hij niet toen hij opgroeide. Wat hij er niet voor over
had gehad als kind om die zoette smaak van sinaasappelen elke week te
proeven. Sinds 5 jaar heeft zij een partner die op zaterdag of zondag sinaasappelen perst. Hij gooit er nog grapefruit in ook. En durft te zeggen dan het lekker is. Zij drinkt het dankbaar op want “Liefde is sap drinken dat je niet lust”.

Na de vrije keuze van onze partner, beginnen verschillen en conflicten meestal al. Terwijl jij uit kamp rood komt waar men rood deed, rood sprak, rood dacht en alles gericht was om net zo rood als het rood dat we kennen te laten voortbestaan in de wereld… komt jouw partner uit kamp blauw, waar je partner blauw leerde doen, denken, voelen en spreken zodat het blauw steeds prachtig blauw blijft tot het einde der einde. Echter, kleuren vervagen bij teveel van hetzelfde. Het is dus door onze natuur en cultuur ingegeven om toch buiten onze kleur een partner te zoeken, met als doel dicht bij het rood te blijven. Dit geldt zelfs voor mensen die een blauwe partner zoeken om voor eens en voor altijd van het rood af te komen.

In haar familie werd niet gesproken. Behalve over koetjes en kalfjes. Dat natuurlijk wel. Stil is immers ook maar stil. Maar er werd niet gesproken
over gevoelens, diepere gedachten, reflecties, wensen of dromen, daar-
over zweeg men thuis. Zo leerde haar ouders dat van haar grootouders. Ze behoorden immers tot de generatie die een land opbouwde na de oorlog. Na een oorlog kijk je wel uit om te veel te praten. Nee, werken, dat loste
problemen op. Kijk maar naar het grote huis waar ze in woonden. Gek
werd ze er van als kind! Ze voelde zoveel en wilde zoveel delen dat ze uit
elkaar klapte. Als volwassene voelde ze zich soms somber. Een last die ze niet met haar partner kon delen, aangezien ze nog niet had geleerd hoe te spreken met iemand van wie je houdt. Haar partner (grootgebracht door
een moeder die onder het mom van liefde over zijn grenzen heen zijn
meest persoonlijke gedachten wilde weten om zo te voorkomen dat hij
net als veel mannen in haar familie zich van het leven zou beroven) liep
haar steeds vaker achterna om verhaal te halen. Hij voelde zich eenzaam
in de relatie en barstte uit elkaar om te spreken. Zij zou zichzelf in hem
kunnen herkennen als ze haar ogen hiervoor kon openen. Dan zou ze iets verbindend kunnen zeggen hierover. In plaats daarvan noemde zij hem
opdringerig en grensoverschrijdend net als zijn moeder en legde bij hem de schuld dat ze geen diepgaande gesprekken hadden. Soms hoeft het
voor hem allemaal niet meer.

Niet gekozen, wel gekregen schoonfamilie

Bij iedere partner ontvang je een schoonfamilie. Je krijgt ze als persoon, als nagedachtenis, als gezin verbonden met elkaar in het blauw dat door hun bloed stroomt. En je krijgt het als partner thuis op de bank, in bed, in de auto en in je armen met blauw dat je nog niet eerder zag en waar je de ballen van snapt.

Weet een vis dat hij in water zwemt als hij het water nooit verliet?

Hoe familie, partners en schoon familie botsen

Kleuren naast elkaar krijgen meer helderheid. Dat vloekt soms. Het zijn ogenschijnlijk de partners die vloeken, terwijl er achter die partners hele kleurpaleteten van families niet met elkaar mengen. Dit geeft spanning tussen partners en in families. Die spanning is lastig te dragen voor mensen. Laat staan voor kleine mensjes die nog opgroeien lichamelijk en psychologisch. Het is voor hen dat de zin in familie, zin in relaties, en zin in het leven zo belangrijk zijn.

Z!n in het kwadraat door verbinding van jullie 2 families

Laten we niet vergeten dat het juist de bedoeling is van de cultuur en natuur om te mengen met anderen. Het maakt ons sterker. Het verrijkt ons. Het geeft ons leven z!n. Blauw ontleden we tot cyaan tinten en rood tot magenta tinten. Deze kleurstalen laten samen komen tot blauwig paars, roodpaars, pimpelpaars en lila.

Hoe 2 families een zinvolle derde vormen

Een grote vrijheid in keuzeperspectief, oplossend gedrag, nuances, denkbeelden en levenskunst geeft onze ontwikkeling z!n. Een andere familie, een heerlijk anders mens, geeft ons juist dat. Iemand anders geeft ons een andere mogelijkheid erbij. En als we onszelf zijn bij een ander, hebben we zelfs een derde mogelijkheid erbij. Dan gaan we van star naar spelen.

Haar ouders waren onvervalste hippies, die de jaren 60 van de vorige
eeuw naar deze eeuw haalde. Dat betekende dat zij opgroeide in vrijheid,
creativiteit en openheid. Persoonlijke ontwikkeling was één van de speer-punten van haar opvoeding. Haar ouders was dat door de kerkelijk opvoeding ontnomen en zij deden het nu eenmaal helemaal anders. Ze voelde
zich zelfverzekerd, maar merkte dat ze steeds wat aan de rand van de
samenleving bleef, omdat ze meestal geen klik vond met de grote groep.
Tot ze haar lieve vrouw ontmoette. Haar vrouw groeide op bij ouders uit
een klein dorpje met maar 550 mensen. Haar basisschool bestond uit 19
kinderen totaal. Van haar ouders leerde ze om in deze kleine gemeen-
schap veel rekening met elkaar te houden. Moeder was op jonge leeftijd
veel gepest. Dat zou haar dochter niet overkomen. Dus leerde ze haar
dochter steeds af te stemmen op de ander in plaats van zichzelf, om maar niemand voor het hoofd te stoten, want dan hoefde zo nooit te vrezen
voor afwijzing. Ze had een groot netwerk en werd gerespecteerd in haar
werk bij één van Nederlands grootste verzekeringsmaatschappijen waar
ze zelfs in het koepeloverleg goed samenwerkte. Ze liep nu ook al een paar jaar bij de bedrijfscoach om te leren voor zichzelf op te leren komen. Hun verschillen kwamen al snel aan het licht bij de opvoeding van hun zoon-
tje. Want waar moeder haar kleine leerde bewust te zijn van zijn eigen
stem, leerde mama haar kind om bewust te zijn van de stemmen in zijn
omgeving. Terwijl ze hun zoon het beste van twee werelden gaven, leerde zij zichzelf en elkaar ook te luisteren naar de stemmen van binnen en bui-ten. Zoonlief is aanvoerder bij de voetbalclub. Moeder heeft een yoga-
school waar iedereen uit het dorp zich welkom voelt, ook de ‘gewone’
huisvrouw. Mama begint volgende maand als leidinggevende.

Hoe relationeel denken een levenskunst kan worden

We kunnen onszelf en onze familie begrijpen en tot kunst verheffen als we onze belangrijke ander en diens familie tot kunst verheffen. Om kunst te scheppen is er een goede open blik nodig, het juiste gereedschap, doorzettingsvermogen, vakmensschap, gevoel en de appreciatie van de toeschouwer. Zo ook bij het schepen van de relationele levenskunst.

Kunst Relationele levenskunst
Open blik Leer de verhalen kennen
Juiste gereedschap Omgaan met overeenkomsten en
verschillen
Doorzettingsvermogen Spendeer tijd samen
Vakmensschap Geef terug
Gevoel Ontvang dankbaar
Appreciatie van de toeschouwer Leer je kinderen passend
geven en ontvangen

Open blik – Leer de verhalen kennen van jullie familie

In de voorbeelden van dit artikel staat steeds beschreven waar de cliënten vandaan komen. Het maakt uit waar we zijn geweest wanneer we willen bepalen waar we naar toe gaan. Het is dus goed om te weten waar jij en je partner vandaan komen. Nog beter is het te weten waar jullie ouders vandaan komen. Hoe beter je deze verhalen bestudeert, hoe beter de liefde zichtbaar wordt. Wanneer je de liefde leert zien en hierover kunt spreken, dan ben je vrijer om het zelf anders te doen, zonder door te slaan. Kijk dus goed naar jezelf en je partner als kunstwerk en de kunstenaars die jullie schepte.

Bekijk je partner met het oog van een impressionistisch kunstenaar, in jullie beleving van dit moment. En je partner zal nooit dezelfde zijn.

Juiste gereedschap – Leer spreken over overeenkomsten en verschillen om ze te omarmen

Ben verbonden met jezelf en de ander. Ideaal verbindingsmiddel hiervoor is het dialoog waarin je de ander met nieuwsgierigheid en warmte bevraagt, terwijl je aan de ander vertelt wat voor gedachten en gevoelens jij hebt. Het kan eigenlijk niet anders dan dat jullie overeenkomen en verschillen. Bestudeer eerst de overeenkomsten en verschillen op gebied van dagelijks gedrag. Daarna met het gedrag in de weekenden en tijdens rituelen op bijzondere dagen. Wanneer overeenkomsten en verschillen van het gedrag besproken zijn, is het tijd om te spreken over jullie overtuigingen. Niet om elkáár te overtuigen, wel om elkaar te begrijpen en in vrijheid van elkaar te mogen leren. Het doel van het dialoog is niet om dezelfde persoon te worden. Het doel is om jezelf te blijven en de ander de ander te laten zijn terwijl je een relatie opbouwt met elkaar en elkaars belangrijke anderen.

Wanneer er visite is bij zijn ouders dan is zijn vader nog buiten in zijn
schuur en zijn moeder maakt eerst nog de was af voordat de hapjes bereid worden. Er liggen daarom altijd voldoende tijdschriften in huis zodat
visite zichzelf kan vermaken. En het is geen enkel probleem om televisie
te kijken op een zender die hen interesseert. Bij zijn vriend is dit heel
anders. Daar heeft zijn schoonmoeder alles al voorbereid voor hun komst zodat ze al haar aandacht aan hen geeft. Zelfs als ze een half uur te vroeg zijn, staat alles al in het teken van hun bezoek. Ze zijn welkom! Wanneer
ze samen spreken over deze verschillen komen ze erachter dat ze beiden
herkennen dat er in het ene gezin meer diepgaande gesprekken gevoerd
worden dan in het andere gezin. Tegelijkertijd voelt er in het ene gezin
veel meer druk om aanwezig te zijn. In het andere gezin is aanwezigheid
meer vanzelfsprekend. Beiden partners voelen dat soms het één fijner is
en soms het andere. Ze spreken af om hierin te experimenteren als ze zelf gastheren zijn. Dat geeft hen ruimte.

Doorzettingsvermogen – Spendeer passend en voldoende tijd samen door

In iedere relatie is een juiste balans van verbinding en vrijheid van belang. Zo ook in de familierelaties. Ontdek waar de overeenkomsten zitten in tijdbesteding en maak tijd voor elkaar. Put ter inspiratie uit het dialoog over overeenkomsten in gedrag. Nodig elkaar vrijblijvend uit om aan te sluiten en probeer zelf voldoende dingen uit. Ben eerlijk naar jezelf en de ander wanneer je eens geen tijd hebt te spenderen.

Vakmensschap – Geef terug wat je in huis hebt

Geef niet meer tijd dan je missen kunt voor een specifieke persoon. Maar als je tijd hebt, geef dan ruim. Uiteindelijk maakt geven wat bij jou past jou en de ander vrij. Vergeet daarbij het dialoog niet. Want niet ieder mens heeft het vermogen om evenveel of hetzelfde te geven. En daardoor voelt het beter om aan de één te geven dan aan de ander. Het dialoog hierover kan gevend zijn op zichzelf.

Ze zagen elkaar zo weinig vonden ze. Dan konden ze beter maar eens
afspreken tussen de bedrijven door. Dat was dan in ieder geval toch iets. Misschien niet zo gezellig dat in de bedrijfsloods te doen. Maar haar
schoonzus had meteen voorgesteld een lunch te regelen. Dat vond ze
prettig. Dan werd het niet zo armoedig. Lief van haar schoonzus dat ze dat deed. Hoewel haar schoonzus nu voor de lunch zorgde voelde ze zich toch een goede gastvrouw. Zou zij ook iets meenemen? “Ach ja, een sapje en
iets lekkers als toetje. Dat zou het feest compleet maken”, vond haar
schoonzus. Zo fijn om toch bij te dragen. Ze had er een hekel aan als mensen goedbedoeld zeiden; “Oh nee, niet nodig.” Dan sta je daar met je goede bedoeling en dan werd het niet aangenomen. Nee, dit was fijn zo. Na het
eten stelde ze voor om de bordjes om te wassen. Ze had toch nog een vaat staan van het werk, nam ze dat toch gewoon mee. En weer kwam er geen “Oh, nee joh, dat doe ik zelf wel”. Er werd bedankt voor zo’n attent aan-
bod. En als haar schoonzus morgen dan langsreed, opperde schoonzus,
dan kon ze het meteen schoon meenemen. En dan zagen ze elkaar
gewoon weer eens, dacht ze er zelf achteraan. Met een glimlach waste ze
’s avonds de bordjes om tussen de rest van de vaat. Kunnen geven is eigenlijk ook ontvangen, dacht ze.

Gevoel – Zie dankbaar wat je ouders en je schoonouders jullie als individu en stel geven

Er zijn vele manieren om dankbaar te zijn. Ze beginnen allemaal bij het zien van de gift van de ander en deze aan te pakken. Daarna is het jouw vrije keuze om te danken in een dankwoord of dankgebaar zoals een dankblik dankknuffel dankglimlach dankenzovoort. Je kunt ook danken met een gift terug op hetzelfde moment of later, met het ontketen van een dankketen waardoor je de gift de wereld of de familie rond laat gaan. Besef jezelf dat mensen kunnen geven aan een mens en aan een relatie.

Appreciatie van de toeschouwer – Leer je kinderen passend geven aan hun grootouders

De kroon op relationele levenskunst is deze levenskunst aan de volgende generatie te geven en hen vrij te laten reageren met hun dankbaarheid hierover. Die vrijheid geef je door zoveel mogelijk passend te geven aan jullie (schoon)ouders, elkaar en jezelf. Dan moet de volgende generatie dat niet te doen. Ze hebben dan de mogelijkheid om te geven wat zij in zich hebben. En daardoor een volwaardig mens te worden en z!n te krijgen in relaties met zichzelf en anderen. We leren door te kijken en na te doen. Laat de volgende generatie zien wat de kunst van het geven is en leer zo passend geven aan onszelf en de ander.

De volgende generatie krijgt er z!n in

Creëer samen de juiste balans tussen geven en vragen door eerlijk te zijn naar jezelf en nieuwsgierig te zijn naar de ander. Gebruik hierbij meerdere perspectieven en het dialoog. Maak vanuit je eigen observaties en woorden een levenskunst die past bij jou, bij jullie, en jullie gezin. Zorg er op die manier voor dat jullie relaties vrij, luchtig en rijk blijven. Zodat je z!n hebt in het aangaan van relaties.

Bronnen en verantwoording

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van Buber, Levinas, Nagy, Krasner, Schnarz. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Hieronder vermeld ik er een aantal. De theorieën zijn mij in den beginnen uitgelegd door de kundige docenten van Leren over leven te Antwerpen 2013-2017. Daarna ben ik verder blijven lezen over deze theorieën. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten en collega’s kon ik deze theorie steeds meer omzetten in een levenskunst voor mijzelf. Dit artikel is de eerste keer dat ik mijn gedachten deel met het grotere publiek. Hopelijk lees ik het in 2040 nog eens terug om te zien dat het in de kern nog steeds klopte, of dat ik er van leerde.

Buber, M. (1923) Ik en Gij. Utrecht: Erven J. Bijleveld

Dohmen, J. (2008) Het leven als kunstwerk. Amsterdam: Ambo

Nagy, I. & Krasner, B. (1986) Tussen geven en nemen. Over contextuele therapie. Haarlem: Uitgeverij De Toorts

Nutys, A. & Sels, L. (2017) Tussen mensen. Contextueel denken over relaties, familie en samenleving. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv

Michielsen, M., Mulligen van, W. en Hermkens, L. (1998) Leren over leven in loyaliteit. Over contextuele hulpverlening. Den Haag/Leuven: Uitgeverij Acco

Doeslief tegen je ouders

1 juni is “Wereld dag van de ouders” én ook “Say something nice day”. Gecombineerd is 1 juni dus de dag om iets liefs te zeggen tegen je ouders. En echt lief is het om jezelf te zijn bij je ouders. Wil je weten hoe je lief jezelf kan zijn, lees dan dit artikel.

Ouders, ouders te koop!
Wie wil er nog zo’n sukkelig en chagrijnig stel?

Ouders, ouders te koop!
Wanneer je ze wil hebben, nou dan horen we het wel.

In Kinderen voor Kinderen 10 zongen de kinderen deze tekst. Dat staat haaks op de nieuwe campagne van Sire “Doeslief” en haaks op vandaag 1 juni “Werelddag van de ouders” en “Say Something nice Day”.

Dus nee, vandaag geen ouders te koop. Vandaag doe ik een oproepje om lief te zijn voor je ouders.

Je ouders geven je het leven. Dat doen ouders biologisch en/of opvoedkundig gezien. Ouders geven je daarmee iets bijzonders. En zoals het gaat met ongevraagde cadeaus soms zijn ze niet helemaal je stijl of zeg maar gerust helemaal niet. Hoe dan dankbaar te reageren? Of beleefd vragen om een bonnetje zodat je het passend kan maken?

Het probleem van de speciale band

Ik denk dat mensen juist lastige relaties met hun ouders hebben aangezien deze band zo speciaal is. Omdat wij kinderen zo afhankelijk zijn en zoveel liefde voelen voor onze ouders is het extra pijnlijk als we door hen gekwetst worden.

Ik denk aan het jonge kind dat zich door het gebrek aan woorden zijn verlangens niet duidelijk kenbaar kan maken aan de ouders en door de ouders verkeerd begrepen wordt. Dat voelt onrechtvaardig.

Ik denk aan de puber die verlangt naar vrijheid en die oploopt tegen loyaliteitsproblemen en bezorgdheid. Dat maakt onzeker.

Ik denk aan de dertiger die eigen kinderen opvoed en verbeterde keuzes maakt dan de ouders, omdat er angst is zelf ooit te horen te krijgen dat ze fouten maakte. Dat maakt onvrij.

Ik denk aan de zestiger die zowel voor kinderen, kleinkinderen, hoogbejaarde ouders zorgt en wanhoopt over deze mantelzorg. Dat vermoeid.

In iedere levensfase lijkt er wel iets te kunnen botsen met de mensen die ons zo na staan. Zoveel van iemand houden en onrechtvaardigheid, onzekerheid, onvrijheid, vermoeidheid voelen. Waarom dan juist als kind lief doen tegen je ouders? Waarom niet andersom? Liefde.

Dus hoe verbeter je de relatie?

Tijd voor het beantwoorden van de vragen: hoe reageer je op pijn op een manier die prettig is voor jou en je ouders? Door vrij jezelf te zijn in de relatie met de ander. En door het dialoog aan te gaan.

Vrij jezelf zijn in de relatie met de ander

Wist je dat je in wezen een goed persoon bent. En dat je als mens bestaansrecht hebt. Altijd.

Wanneer je het eens bent met deze stellingen. Dan gedraag je jezelf hier waarschijnlijk ook naar. Wanneer je voelt van binnen dat je oké bent zul je jezelf uit kunnen spreken en een mening uitdragen op een warme en natuurlijke manier. Maar misschien ben je het oneens met deze stelling. Dan zul je wellicht de neiging hebben je anders te gedragen. Hoe je ook aankijkt tegen deze stelling, kijk eens of het je lukt om jezelf te gedragen naar deze stelling. Dus; spreek je uit op kalme wijze. Ook naar je ouders.  

Het dialoog aangaan

Begin met je ouders te bedanken voor wat ze je geven en bekrachtig jullie relatie. Vul daarna aan hoe je gebruik gaat maken van hun gift. Vraag om steun bij de verandering en durf te vragen wat je nodig hebt. Want spreken vanuit jezelf is lief doen tegen de ander.

Lief zijn over de foutjes van ouders

Niet iedere ouder doet het ouderschap gemakkelijk. Daarbij liggen er ook vele obstakels in de weg. Een foutje is zo gemaakt, ouders zijn immers net mensen. Vertel je ouders wat de fout met je deed en hoe ze die fout kunnen herstellen. Neem een voorbeeld aan “Beau” van de Pickwick reclame die haar moeder vraagt haar telefoon 1 dag uit te zetten. youtube.com/watch?v=GBi77q-BY3s

Lief zijn over de fijne gebaren van lieve ouders

Wanneer je ouders je weer naar huis sturen met een bakje met eten. Wanneer je ouders goede raad geven die je al lang wist en waarschijnlijk beter wist. Wanneer je ouders je (zij het soms teveel) vrij laten. Neem het in ontvangst. Glimlach, geef een kus, en vertel hoe je het eten in de vriezer stopt voor een drukke dag, hoe je de raad dankzij de goede opvoeding zelf al had bedacht en hoe je soms een arm nodig hebt. Uit jezelf naar je ouders. Dat is lief.

Een beetje hulp van iemand die lief is

Ouders krijgen nog al eens de schuld als er iets niet goed gaat. Vind je dat ook oneerlijk? Maar zit je tegelijkertijd wel met iets over je ouders in je maag? Zorg er dan voor dat je een contextueel therapeut als hulpverlener opzoekt. Zij zijn immers gewend om goed te zorgen voor ouders én kinderen. Wat ze daardoor ook heel goed kunnen is het perspectief van zowel ouders als kinderen innemen en dus meerzijdig partijdig te reageren op jouw leermoment met jouw wellicht wat onhandige maar zeer lieve ouders. Want ook de contextueel therapeut doet lief tegen je ouders.  

Schoonouders: Nieuw terrein voor jouw oude(r) thema

Schoonouders: Nieuw terein voor jouw oude(r) thema’s

Veel relationele patronen met onze ouders, komen in ons latere leven terug. Zo ook in de relatie me onze extra ouders. Onze schoonouders. Ben je op zoek naar meer informatie hierover? Lees dan vooral verder.

”Hij is zo ontzettend dominant! Nou: dan kan hij het krijgen ook! Ja, ik ga er dan vol tegenin. Dan heb je aan mij ook geen gemakkelijke.”

“Ze is zo bang, daar word ik dan weer bang van.”

“Dat betuttelende dat werkte misschien voor hem (knikkend naar zijn partner), maar ik ben juist heel vrijgevochten. Ik doe het zelf wel. Altijd zo geweest.”

Dit zijn uitspraken van mensen over hun schoonouders. En in bovenstaande gevallen was mijn opmerking aan hen steeds; “Wat je me nu vertelt over jouw relatie met je schoonouders, vertelde je me eerder ook over jouw relatie met je eigen ouders toen je jonger was.
Klopt dat?”

Verschillende stromingen in de psychologie

In de psychologie bestaan er verschillende perspectieven die het menselijke gedrag proberen te verklaren. Het is lastig om zeker te zijn wie er gelijk heeft aangezien wetenschap vaak te kampen heeft met verschillende tegenstrijdige onderzoekresultaten. In plaats van te bedenken wie er gelijk heeft, vind ik het dus prettig om te zien waar de psychologen het over eens zijn.

In verschillende theorieën lees ik terug ‘wat ontstaat in de oude(r) relatie legt onze basis voor alle andere relaties’. Gedragspsychologen vertrekken vanuit het idee ‘jong geleerd is oud gedaan’. Biologische psychologen zien ‘het zit in de aard van het beestje’. Lichaamsgerichte psychologen vertellen ons dat het menselijk lichaam een eigen geheugen heeft en zich herinnert wat het ooit voelde in een eerdere situatie om op eenzelfde wijze te reageren. Cognitieve psychologen onderwijzen ons dat automatische gedachtepatronen ons steeds overvallen in dezelfde situatie. Psychoanalytische en ontwikkelingsgerichte psychologen uit de nieuwe en oude stroming weten ons te vertellen dat we onafgemaakte patronen blijven herhalen totdat we leren dit anders te doen. Familietherapeuten leggen uit dat we vanuit loyaal naar onze ouders geneigd zijn thema’s te herhalen. Het lijkt erop alsof deze psychologen dus inderdaad achter het idee staan ‘wat ontstaat in de oude(r) relatie legt de basis voor andere relaties’. Logisch dat dit dan ook geldt voor de relatie met onze schoonouders, toch?

Wanneer zullen we het leren?

Het is psycholoog eigen om ons voor te houden dat als iets ons niet lukt, we blijkbaar nog iets te leren hebben. Iets te ontwikkelen. Wanneer we een bepaalde relatiedynamiek nog niet meester zijn bij onze ouders, dan zullen we die dynamiek dus nog wel wat vaker terug zien komen. Bij onze partner, onze collega’s, onze vrienden. Maar meer nog lijkt het bij onze kinderen, onze baas, of schoonouders.

Lief zijn de vervelende schoonouders

Schoonouders zijn een soort extra ouders in ons leven. Thema’s die we nog niet verwerkt hebben met onze ouders kunnen we verder oefenen met onze schoonouders. Misschien is het met hen zelfs wel makkelijker, aangezien we een andere band en rolverdeling met hen hebben en onze partner als tussenpersoon fungeert.

In die zin is het heel lief dat je schoonouders de zondebok rol overnemen van je ouders. Op die wijze kun je nog meer en vrijer oefenen met jouw te leren thema’s. Er is minder last van loyaliteit. Helaas zal er misschien wel meer last zijn van conflicten met je partner hierover. Dat kan een reden zijn om relaties me schoonouders te verbeteren. Wanneer een schoonouder het bloed onder jouw of je partners nagels vandaan haalt, denk dan enthousiast “Yes, een leermoment, wat lief van mijn schoonouder ons dit te geven!”.

Van destructief naar constructieve relaties

En dan komt het er dus op aan. Om in het leermoment iets anders te doen dan je voorheen deed. Dat is wel zo eerlijk voor jezelf, om meer rust en ontwikkeling te vinden. Dat is ook wel zo eerlijk voor jouw schoonouders die ook maar hun best doen waarschijnlijk. Het zal jouw partner en eventuele toekomstige kinderen vast ook veel goed doen om te zien dat zulke belangrijke mensen het wat beter met elkaar kunnen vinden.

Lastig voor alle partijen

Te bedenken dat bij gedoe met je schoonfamilie zoveel partijen betrokken zijn. Om te beginnen jijzelf en je schoonouders. Je partner dus ook. Sowieso al is het onbewust wellicht, je ouders. Misschien ook wel broers/zussen of kinderen. Of de nieuwe partners van jullie ouders. Duizelt het je al?

Om het overzicht te behouden, is een contextueel therapeut een belangrijke hulpbron. Zij zijn dag in dag uit niet anders gewend om rekening te houden met heel veel verschillende partijen, en de relaties onderling. Wat ze ook heel goed kunnen is het perspectief van al die partijen innemen en dus meerzijdig partijdig te reageren op jouw leermoment met jouw lieve wellicht wat onhandige schoonouders. Heb jij al zin in verandering?

Kinderen betrekken bij relatietherapie

Kinderen betrekken bij relatietherapie

Kinderen zijn niet verantwoordelijke voor de relatie tussen hun ouders. Toch ontmoet ik soms kinderen in mijn praktijkruimte terwijl hun ouders bij mij in relatietherapie zijn en spreken we dus met kinderen over de relatie tussen hun ouders. Is dat nu wel een goed idee? In dit artikel lees je mijn gedachten hierover..

Kinderen zijn niet verantwoordelijke voor de relatie tussen hun ouders. En vaak willen ze er niet eens iets weten van de liefdesrelatie tussen hun ouders. Toch ontmoet ik soms kinderen in mijn praktijkruimte terwijl hun ouders bij mij in relatietherapie zijn en spreken we dus met kinderen over de relatie tussen hun ouders. Is dat nu wel een goed idee? Hieronder lees je mijn gedachten hierover…

Veel ouders die ik spreek over hun ervaringen als kind en over hun ervaringen als ouder, verbinden deze ervaringen aan elkaar. Wat zij als kind onprettig vonden, proberen zij als ouder anders te doen dan hun ouders. Wat zij als kind of nu als volwassene als waardevol zien, proberen zij net zo goed te doen als hun ouders. Het is door dit soort verhalen dat het contextuele denken uit gaat van het volgende principe; iedere generatie wil het beter doen, en doet het beter, dan de generatie voor zich. En dat klinkt voor mij logisch. De erfenis wordt iedere generatie groter.

Wat ik mij pas onlangs besefte is dat “iedere generatie doet t beter” dan ook bekent dat iedere generatie ervoor fouten maakt. Waar de generatie voor mij opgroeide als kinderen na WO II, ging veel tijd en energie en focus naar instrumentele zorg; het opbouwen van een land en zorgen voor je gezin. Minder capaciteit was er voor emotie regulering, dialoog, diepgang. En dus is het niet vreemd dat dit deel door de generatie erna word verzorgd.

Kort door de bocht was er vroeger niet veel tijd te spreken met kinderen en wordt er nu veel gesproken met kinderen. Dus ook over relatie van de ouders.  Ik ben benieuwd welke fout we achteraf blijken te maken. Ik wil met dit artikel aan de volgende generatie in ieder geval uitleggen hoe goed bedoeld het was, en waar we vandaan kwamen. Door het dialoog in deze tijdmachine artikel aan te gaan, kan de volgende generatie beter bepalen of zij relatietherapie en kinderen wel of niet door willen zetten. En in welke vorm dan.

Het systeem

We zitten vast aan elkaar! Kinderen zijn geboren uit de relatie van hun ouders en uit de lichamen van de ouders, en dus zitten ouders en kinderen vast aan elkaar. Voor altijd. Dat vast zitten betekend dat we een onzichtbaar koord voelen met onze familieleden. Ook als we het koord ontkennen is het daar, druk bezig ontkent te worden.

Dat onzichtbare koord en het systeem dat erdoor ontstaat, zorgt ervoor dat wanneer één van de mensen iets ervaart, dat de rest daardoor geraakt wordt. Zijn ouders gelukkig in hun relatie dan draagt dit positief bij aan de vrije ontwikkeling van het kind. Kinderen hebben dat als extraatje dat hen meezit in het leven. Zijn er spanningen in de relatie van de ouders dan krijgen kinderen die spanningen mee. Zij zitten in het systeem, en zij zijn verbonden en zij zullen de spanningen dus ervaren. Hoewel ieder kind hier op een eigen wijze mee omgaat – extra lief zijn, extra onzichtbaar worden, zich verliezen in prestaties, de clown uithangen, de bliksemafleider zijn, veel naar buiten gaan, veel zorg en aandacht vragen – is de fijnste manier om hier mee om te gaan erkenning en dialoog. In ieder geval, dat denken we anno 2019. En dus wil ik dat kinderen erkenning krijgen hoe zij geraakt worden door de relatie tussen hun ouders. En wil ik dat kinderen zich hierover uit kunnen spreken.

Ik merk op dat jonge en oudere kinderen iets te vertellen hebben over wat zij meemaken thuis. Zij hebben iets te melden over hun ouders, over de relatie tussen de ouders, over de relaties onderling. En dat wat zij vertellen is van veel waarde voor hun ouders, als ouders en hulpverleners durven luisteren.

Dus we praten?

Dus we praten… soms… vaak… meestal… weinig… niet… misschien.

Ik praat graag via kleine oefeningen, opdrachten, visuele middelen waarachter een grote methodiek van contextueel werken schuil gaat. Praten via spel en visualisatie zorgt ervoor dat het gezin aan kan sluiten bij elkaar. En deze methode houdt rekening met de unieke situatie van de kinderen en hun ouders en hun rode draad.

Hiervoor bekijk ik en bevraag ik mezelf en het gezin. Steeds met de volgende voornemens in mijn achterhoofd: “Hoe kan dit dialoog met kinderen bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van de ongeboren generatie die na hen komt?” – “Hoe verhoudt dit dialoog zich met de specifieke hypothese en met dit specifieke behandelplan?” Kort door de bocht; het dialoog moet een helpende insteek hebben voor alle gezinsleden.

Dus enkel wanneer ik denk dat dit het geval is voor dit unieke gezin, bespreek ik met het koppel dat voor mij als relatietherapeut zit “Wat vinden jullie ervan om met jullie kinderen te spreken over wat jullie hier leren?” Staan zij er voor open? En kunnen we samen een inschatting te maken hoe hun kinderen hierin zouden staan? Dan ga ik graag het dialoog aan met het hele gezin over relaties, liefde, veiligheid, en verbinding. Dit is aanvullend op de relatietherapie waar het koppel zelf blijft werken aan de eigen relatie en de relatie met elkaar.

Gelukkig heb ik al verschillende prachtige gesprekken met ouders en hun kinderen mogen voeren. Zowel ouders als kinderen geven terug dat zij andere informatie boven kregen van hun gezinsleden. Dat is ook niet zo gek natuurlijk. Als relatie en gezinstherapeut is het mijn taak om informatie boven water te krijgen en te laten circuleren. Het helpt om hierin goed opgeleid te zijn door de docenten en supervisors van Leren over Leven Antwerpen. (Zo was ik zonder Leen Hermkens niet eens op het idee gekomen om met kinderen te spreken als hun ouders in relatietherapie kwamen. Alle lof voor openstaan voor dit idee, gaat dus naar haar.) Het valt me op dat kinderen vaak zelf nog eens terug willen komen. En dat gezinsleden hun relatie na een gesprek als hechter en dieper omschrijven. Als we nu dan toch met elkaar verbonden zijn, waarom dan niet speken over die verbinding?

Wat kerstavond vertelt over jouw familie

Kerstmis toont ons onze familie

Familiebijeenkomsten maken ons vaak duidelijk hoe onze familie in elkaar steekt. Laat het maar aan Kerstmis over dat onze familie overbelicht wordt. Wil je meer weten over jezelf, leer dan deze Kerstmis je familie kennen.

“We volgen één voor één hetzelfde pad
En worden met dezelfde maat gemeten
Ik zie mezelf aan ‘t kerstmaal gezeten
Zoals je bij je eigen familie zat”
(bewerking van “Sterfbed” van Jean Pierre Rawie)

Kerst toen ik jong was

Opa en oma van moeders kant kwamen bij ons thuis op kerstavond. Op eerste kerstdag gingen zij naar mijn ene tante (en waren wij alleen met ons gezinnetje) en tweede kerstdag zaten zij bij mijn andere tante (en waren wij alweer kerst af). Op kerstavond gingen we eerst naar de kindermis. Omdat wij kinderen de liedjes dan mee konden zingen en het kerstverhaal werd uitgebeeld. Opa en oma kwamen ook naar de kindermis en na de mis liepen we naar ons huis. We kuste elkaar zalig kerstfeest, dronken thee en aten zelfgemaakte appeltaart. En om elf uur dekte we de tafel met worstenbroodjes, pastei, kerstmik en ragoutbroodjes. Ik word warm van deze gezelligheid!

Kerst toen ik ouder werd

Toen opa en oma overleden, sloot mijn oudste tante van moederskant aan bij ons op kerstavond. Voor de rest bleef het ritueel hetzelfde. Ook bij de komst van vriendjes en kleinkinderen. Zelf was ik in 35 jaar, 2 jaar niet op kerstavond aanwezig. De eerste toen ik mijn eerste vriendje kreeg en bij hem kerstavond vierde. De tweede toen opa net was overleden en ik kerstavond ondragelijk vond. Ik was de eerste in ons gezin die het pad van afwezigheid op kerstavond vrij maakte.

De drie kerstregels en kerstrollen

Wanneer ik naar kerst kijk, valt me op dat ik er een regel op na houd: “Kerstavond wil ik nergens anders meer zijn dan bij mijn ouders thuis.” Daar hoef ik mijn best niet voor te doen, aangezien mijn partner dat ook goed vindt.  

Wanneer ik naar kerst kijk, lijkt het erop dat mijn oudste zus de regel heeft: “Pap en mam moeten ondergebracht zijn op de drie dagen.” Ik zie dat zij oogt heeft waar mijn ouders zijn op deze dagen, en dat zij haar rooster aanpast als zij alleen zouden zijn.

Wanneer ik naar kerst kijk, lijkt het erop dat mijn jongste zus de regel heeft: “Kerst vieren doe je met familie, en ook met alleen je eigen gezinnetje.” Zij reserveert altijd een kerstdag alleen met haar man en twee zoontjes. Daar doet zij moeite voor.

Eenzelfde situatie, door drie dochters beleefd, met drie verschillende regels over kerst wanneer zij ouder zijn geworden, drie verschillende rollen tijdens kerst, en drie verschillende loyale onvrijheden. Wij houden oud gedrag van onze ouders levend in ons eigen huidige gedrag.

Mijn kerstverhaal, is niet het kerstverhaal van mijn zussen. Terwijl een videocamera de feiten van de situatie vast kan leggen, en we dus allen dezelfde situatie beleefde, beleefden we deze anders. En na die ervaring hielden we alle drie andere regels en rollen over, waar we naar proberen te leven, voor een fijne kerst. En onze partners hebben te maken met onze regels. 

Kerstverhaal voor je familie

Mijn partner heeft andere kerstavonden meegemaakt. En hij heeft andere kerstavondregels. Onze kerstavondregels die zijn complementair aan elkaar. Andere regels zijn dat niet. Daar hebben wij een uitdaging.  

Kerstverhaal 365 dagen per jaar

Kerstavond brengt regels, rollen, loyaliteit en (on)vrijheid met zich mee. Dat geldt voor meer situaties, herinneringen, rituelen en opvoedingen. Wanneer je niet lekker in je vel zit, of wanneer je jezelf niet verbonden voelt in relaties is het aan te raden jouw eigen regels, rollen en loyaliteit te onderzoeken. Om jezelf steeds meer vrijheid in gedrag toe te staan.  

(On)vrijheden binnen je gezin

Wanneer is een mens vrij of onvrij? Weet je wat jouw regels zijn over het thema waar je last van hebt? Weet je wat de regels zijn van je partner, kinderen, ouders, stiefouders, grootouders, broers en zussen? Weet je welke rol jij vervult in dit thema binnen jouw gezin van herkomst? En binnen jouw eigen gezin?

Dat zijn lastige vragen. Niet zomaar te beantwoorden. Soms is doorvragen of spiegelen wenselijk. Een contextueel psycholoog is daarin opgeleid en exploreert samen met jou de kennis over jouw gezin. Om zo bewust te worden van regels en rollen. En eventueel andere regels en rollen te kiezen zonder dat deze opgelegd zijn.

Om te oefenen tijdens kerst

Ik nodig je uit om deze kerst te observeren. Kun je achterhalen welke regels jij er op nahoudt? Hoe zijn deze ontstaan in jouw gezin van herkomst? Hoe beïnvloed dat jouw (toekomstige) partner en (toekomstige) kinderen? Gewoon om te oefenen in observeren. Hoe zou het zijn om dat te bespreken met een van je familieleden?

Fijn kerstfeest.  

Een handvat voor gesprekken met je familie

Een handvat voor familiegesprekken
In veel families zien we dat bepaald gedrag, patronen of thema’s zichzelf herhalen door de verschillende generaties heen. Wil je begrijpen hoe dit werkt, en hoe je hierin het tij kan keren?

Mijn ouders praatten niet. Daardoor leerde ik ook te zwijgen. Voor mijn kinderen hoop ik dat zij niet gaan opkroppen. Ik wil dat zij het anders leren. Toch zie ik dat ze op mij lijken.

Mijn oma en moeder gaan de strijd aan. Het zijn pitte vrouwen. En ook ik kan echt een hittepetit zijn. Ik ben nu zwanger en ik wil dit patroon verbreken voor mijn ongeboren kind. Ik wil niet zoveel ruzie.

Mijn zoon loopt tegen dezelfde dingen aan als ik. Ik zou hem graag een ander voorbeeld geven, maar hoe?

En dan hoor ik het hem zeggen! Net als mij, net als mijn opa. En dan denk ik; het stopt hier hoor!

Voorbeelden van erfenissen

Je erfde een stoeltje van je oma, een tafel van je tante, en de trouwring van je moeder is ooit voor jou. Sommige erfstukken erf je heel graag. Andere erfstukken ruim je op of knap je op. En dan is er nog dat erfstuk waarvan je denkt; had ik dat niet al eens weggegooid, wat doet dat hier nog? Dat moet echt weg. Je hebt je dochter er al een paar keer mee aan de haal gezien. Het is toch zeer zeker niet de bedoeling dat dit nog een hele generatie meegaat! Zul je net zien. Gelukkig is die kast uiteindelijk wel mooi geworden in de tuinkamer. Dat is dan wel weer leuk. Hè, is het daar weer?

Je erft je blauwe ogen van je overgrootvader,  de boven-armen van je moeder en je kind heeft jouw kin. Sommige lichaamskenmerken vind je mooi. Andere ben je liever kwijt dan rijk, maar heb je leren accepteren. En dan is er nog dat buikje, had ik dat er vorig jaar niet afgetraind? Nog maar eens proberen dit jaar. Je zoon heeft het trouwens ook dat buikje. Als hij nu eens anders ging staan, dan zou het al minder zijn. Ook beter voor z’n rug trouwens. Toch eens mee naar de fysio. Je gunt zo’n jongen toch een gezond lichaam. Aanpassen moet kunnen toch? Je hebt je billen toch ook mooi aangepakt.

Naast spullen en je uiterlijk zijn er ook psychologische en gedragingen die je erft en doorgeeft. De voorbeelden van die thema’s lees je aan het begin van dit artikel.

Ach veel van je eigenschappen zijn best oké. Het is goed dat je ze hebt. Het maakt je wie je bent. Er zijn ook eigenschappen die minder flatteus zijn, maar zo ben je nu eenmaal. En dan zie je jezelf ineens doen zoals je ouders. Nou ja, zeg! Dat vond je nog wel zó irritant. Hoe kan het nou dat je juist dit overneemt?! En je partner mag daar al helemaal niets van zeggen! Stom zeg, juist hier heb je het met de coach op je werk over gehad. Daar heb je een half jaar aan gewerkt. Was dat niet opgelost dan? Misschien een nieuw pact met je vriendin hierover maken? Want de jongste heeft er ook al een handje van. Pas nog maakte je partner hierover een opmerking. Nou het is niet te hopen hoor, want dat zou het leven nog moeilijk maken. Dat weet je uit ervaring.

Iedere erfenis bestaat uit; dat we willen en houden. Dat we niet willen en niet houden. En dat waarmee we opgescheept zitten. En wij niet alleen, zelfs de generatie(s) na ons. Kan dat niet anders? Zoals die opgeschilderde greenhoutenkast in de tuinkamer en je billen die door triljarden crunches een mooie vorm kregen. Ja, dat ombuigen tot iets prachtig waar een ander een fortuin voor zou geven, dat kan ook met gedragsmatige en psychologische erfenissen.

Trots op de erfenis

Een eerste stap in verandering is volgens veel psychologen: erkennen wat er aan de hand is. In dit geval werkt dat volgens mij ook. De eerste stap is om te erkennen dat dit jouw context is. En de context van jouw hele familie.

Concreet bedoel ik dat je het gedrag en de psychologie – jullie thema – bewust gaat zien zoals beschreven in dit artikel. Jullie thema’s zijn een erfenis waar meerdere familieleden, meerdere generaties, over een hele lange periode van tijd, veel moeite voor deden. Omdat zij het de moeite vonden om het te behouden en door te geven aan je. Nog los van je oordeel over de erfenis zelf, kijk je naar de moeite die het jou en je familie kost om de erfenis door te geven. En nog steeds los van je oordeel over de erfenis zelf, kun je trots zijn op dat doorzettingsvermogen, die liefde en zorg.

Wanneer je er met zoveel trots naar kijkt, dan kun je vast en zeker ook de voordelen en de goede intenties zien waarmee deze erfenis is doorgegeven. Elke erfenis heeft vroeger nut gehad en is belangrijk geweest om jullie familielijn voort te zetten. Vergeet dat niet.

De erfenis loyaal veranderen

Daarna mag je jouw oordeel weer uit de kast halen. Want je had immers last van deze erfenis. Hoe goed het in het verleden ook was, in 2017 ervaar jij het als ballast voor jezelf, je partner en toekomstige (klein)kinderen. Verwoord die ballast, in ieder geval in jezelf, met liefdevol respect aan je voorvaderen die zoveel moeite deden. Dank hen voor de goede zorgen voor de erfenis en vertel waarom je deze erfenis accepteert en onder welke voorwaarden. Vertel hoe je deze erfenis tot iets gaat veranderen zodat de nieuwste generatie hier voordeel van heeft. En maak van dat verhaal, in ieder geval in je eigen hoofd een mantra.

Telkens wanneer je jezelf of je kinderen aan de haal ziet gaan met de oude erfenis, herinner jezelf de mantra en spreek je deze desnoods hardop uit. En geef je jezelf hier een schouderklopje voor. Dat zouden je voorouders namelijk ook aan je geven nu zie begrijpen hoe goed je de erfenis doorgeeft.

Om te oefenen op je eigen benen

Ik nodig je uit te spreken. Met je partner, je ouders, je kinderen, hulpvaardige tantes, lieve opa’s, betrokken familievrienden. Eigenlijk iedereen die om jullie familie geeft. Verwacht helemaal niets van deze gesprekken. Maar voer ze met nieuwsgierigheid en openheid. En vergeet er niet van te genieten.

Makkelijker gelezen dan gedaan? Zoek dan een contextuele therapeut op. Zij zijn geschoold en geoefend in deze thema’s te bespreken en te ondersteunen bij veranderingen.   

Praten met en over je schoonfamilie

Meer begrip voor schoonfamilie
In veel families zien we herhaling van gedrag, patronen of thema’s over generaties heen. Dat is al interesssant genoeg. Maar als je beseft dat dit waarschijnlijk bij je schoonfamilie ook het geval is, dan wordt je jezelf echt bewust van de complexiteit van relaties. Wil je hier meer van begrijpen?

Zijn vader is ook zo perfectionistisch. Daardoor leerde hij dat het altijd beter moet. Ik word daar als partner soms al niet goed van. Voor mijn kinderen vind ik het helemaal erg. Ik hoop dat zij meer op mij lijken hierin.

Onze oudste is net als hij. Ik zie hem met dezelfde dingen worstelen. Dan heb ik zo met hem te doen. En ik dacht dat hij zijn zoon dan wel kon steunen. Hij moet toch begrijpen hoe zwaar het is? Maar hij doet hetzelfde als zijn moeder. En ik mag er niets van zeggen.

En in een ruzie hoor ik het mezelf zeggen; ze worden niet zoals je vader! Het stopt hier! Nou ja, dan zijn de poppen aan het dansen.

Voorbeelden van erfenissen

Jullie erfden een stoeltje van zijn oma, een tafel van jouw tante, en de trouwring van zijn moeder is ooit voor jullie schoondochter. Sommige erfstukken erven jullie graag. Andere erfstukken ruim jij of knapt hij op. En dan is er nog dat erfstuk waarvan je denkt; dat we daar eens vanaf kwamen zeg! Maar ja; het is van zijn familie en hij lijkt er niet mee te zitten. Je jongste dochter vind het prachtig. Dat zij het maar meeneemt naar haar studentenwoning. Oude zooi!

Je erfde je blauwe ogen van je overgrootvader,  hij de neus van zijn oma en jullie kind heeft jouw kin met zijn mond. Sommige lichaamskenmerken van hem vind je mooi. Andere ben je liever kwijt dan rijk, maar heb je leren accepteren. En dan is er nog die kromme bovenrug. Dat hij daar nou eens mee naar de fysio gaat. Dat ligt gewoon aan zijn houding. Dan kan hij meteen jullie middelste meenemen. Want die staat precies zo. Dat hij dat zo’n jongen nou niet afleert. Daar heeft hij zelf toch ook last van? Dat hij het net hem aan zou leren zoals hij het scheren leert aan de oudste. Dat gaat hem tenminste goed af, ook al hebben ze beiden zo’n zware baardgroei. Daar hebben ze beiden wat van gemaakt.

Naast spullen en je uiterlijk zijn er ook psychologische en gedragingen die jullie erven en doorgeven. Voorbeelden van die thema’s lees je aan het begin van dit artikel.

En ach veel van zijn eigenschappen zijn best oké. Je bent niet voor niets verliefd op hem geworden. En in het begin leek jullie verschil zelfs complementair. Maar door de jaren heen is de roze bril wel afgezet. Je ziet nu ook zijn eigenschappen die minder flatteus zijn, net als hij de jouwe ziet. Zo gaat dat nu eenmaal. En terwijl je dat allemaal van elkaar accepteert, zie je hem ineens iets doen precies zoals zijn ouders, dat het bloed onder je nagels haalt. Dat is wel zó irritant. Dat hij nu juist deze eigenschap overneemt en de goede kanten van zijn familie niet. De oudste heeft er ook al een handje van. En daar mag jij dan niets van zeggen. Want papa doet het toch ook zo? Zo meteen doet de volgende het ook. Zul je zien.

Trots op de erfenis

Iedere erfenis bestaat uit; dat wat jullie willen en houden. Dat wat jullie niet willen en niet houden. En dat waarmee jullie opgescheept zitten net als de generatie(s) na jullie. Kan dat niet anders? Zoals die opgeschilderde greenhouten kast in de tuinkamer en zijn mooie baard.

Een eerste stap in verandering is volgens veel psychologen: erkennen wat er aan de hand is. In dit geval werkt dat volgens mij ook. De eerste stap is om te erkennen dat dit jullie context is. En de context van jullie hele familie. Zelfs na een scheiding.

Concreet bedoel ik dat je het gedrag en de psychologie – jullie thema – bewust gaat zien zoals beschreven in dit artikel. Jullie thema’s zijn een erfenis waar meerdere familieleden, meerdere generaties, over een hele lange periode van tijd, veel moeite voor deden. Omdat zij het de moeite vonden om het te behouden en door te geven aan je. Nog los van je oordeel over de erfenis zelf, kijk je naar de moeite die het zijn familie kostte om de erfenis door te geven. En nog steeds los van je oordeel over de erfenis zelf, kun je trots zijn op hun doorzettingsvermogen, liefde en zorg.

Wanneer je er met zoveel trots naar kijkt, dan kun je vast en zeker ook de voordelen en de goede intenties zien waarmee deze erfenis is doorgegeven. Elke erfenis heeft vroeger nut gehad en is belangrijk geweest om jullie familielijn voort te zetten. Vergeet dat niet.

De erfenis loyaal veranderen

Daarna mag je jouw oordeel weer uit de kast halen. Want je had immers last van deze erfenis. Hoe goed het in het verleden ook was, in 2017 ervaar jij het als ballast voor jezelf, je partner en toekomstige (klein)kinderen. Verwoord die ballast, eerst in jezelf en daarna aan hem, met liefdevol respect aan zijn voorvaderen die zoveel moeite deden. Dank hen voor de goede zorgen voor de erfenis en vertel waarom je deze erfenis lastig kunt accepteren. Vertel hoe je deze erfenis graag tot iets wilt veranderen zodat de nieuwste generatie hier voordeel van heeft en vraag aan je partner hoe hij dit ziet. Kom samen tot een nieuwe vorm om de erfenis naar om te buigen.

Telkens wanneer het hem lukt om de oude erfenis om te buigen, spreek je jouw waardering hiervoor uit. En geef je jezelf hier een schouderklopje voor. Want dit kan soms jaren van gesprekken en geduld vragen.  

Om te oefenen op je eigen benen

Ik nodig je uit te spreken. Met je partner, en betrokken familievrienden die jullie beiden families en jullie relatie belangrijk vinden. Verwacht helemaal niets van deze gesprekken. Maar voer ze met nieuwsgierigheid en openheid. En vergeet er niet van te genieten.

Makkelijker gelezen dan gedaan? Zoek dan een contextuele therapeut op. Zij zijn geschoold en geoefend in deze thema’s te bespreken en te ondersteunen bij veranderingen.