Dynamische rollen in de slaapkamer

Dynamische rollenspellen
Wanneer je seksleven niet zo gemakkelijk verloopt, liggen verwijten van en naar je partner op de loer. Zelfs goedbedoelde psychologen doen daar soms aan mee. Hoe kan het ook anders?

“Zij neemt nooit initiatief tot seks”, of “Hij doet niet zijn best om mij te veroveren”, worden uiteindelijk als we emotioneel zijn al snel verwijtend: “Zij is rigide” en “Hij is egoïstisch”.

Hoewel het fijn is dat complexe emotionele zaken eenvoudiger worden gemaakt en van een afstand bekeken worden, zijn labels en een polariserende rolverdeling voor de relatie en dus het seksleven vaak een harde, zo niet een genade klap. Dus waarom zouden we nog onze patronen vereenvoudigen? En hoe komen we uit het verwijtende hokjes denken? Natuurlijk via het betrokken dialoog!

Tijdens mijn opleiding als psycholoog leerde ik veel over persoonlijkheid. Wat is een persoonlijkheid, hoe meet je dat, en is een persoonlijkheid te veranderen? Dit niche in de psychologie boeit mij enorm. En hoewel mijn voorkeur voor relaties nog groter was, is persoonlijkheidleer een mooie tweede liefde gebleven.

Wat ik zo fijn vond aan de persoonlijkheidleer is onder andere de nuances die psychologie geeft aan persoonlijkheden van mensen. In de persoonlijkheidleer “is” iemand niet. Geen mens “is” extravert of altruïstisch. In de persoonlijkheidleer zijn mensen “wellicht in de meeste situaties sneller geneigd tot bepaald gedrag, waarin nog een keuze vrijheid bestaat”. Ik vind die nuance een verademing.

Niet de persoonlijkheidleer stelt star hoe iemand in elkaar steekt, ons reptielenbrein en hokjesgeest die in tijden van hoge emoties ons denken overneemt doet dat. En aangezien we vooral in onze lange termijn relaties vaak kwetsbaar zijn en dus emoties rijkelijk vloeien, is het niet ongebruikelijk om je partner te labelen, hoewel het onhandig is. Zo ook op het gebied van seks. En dus wordt onze partner in onze ogen “pervers” of “fantasieloos” of “HOUD JE NIET GENOEG VAN ME!”  

Zo gaat dat

Vooral op het gebied van seks in lange termijn relaties loeren gevoelens van onzekerheid, gêne en het grote verlangen om snel op te willen lossen. Niets menselijks is ons vreemd. En juist deze goed bedoelde emoties die onze goed bedoelde verlangens aansturen, die willen nog wel eens een verkeerde kant op wijzen. De kant van de polarisatie. Veel goed bedoelde professionals, boeken en artikelen helpen ons van de regen in de drup. Want deze leggen vaak theorieën uit die gelden voor de grote groep (dit artikel inclusief trouwens) en het snelle antwoord, liefst verpakt in een pakkend nieuw label dat door de lijdende mensen wordt gezien als snel medicijn. Deze labels die geplakt worden en polarisatie in patronen veroorzaken, leiden ons naar de poort van het antwoord. En die poort ligt vlak naast de poorten van het onflatteuze vastdraaien. En zo belanden we vaak terug in het muurvast zitten met onze langdurige partner. 

De nood van begrijpen

“Je kunt pas veranderen als je het ziet”, is een bekende uitspraak in de psychologie. Zo bekend zelfs, dat ik het op dit moment in mijn gedachten de bekende Dr. Phil met zijn Texas’ accent hoor zeggen. Het is menselijk om ons vraagstuk goed te willen snappen voordat we antwoord gaan zoeken. Omdat seks en liefde en relaties zo complex zijn, helpt het als we de boel wat te versimpelen. Het is fijn als we eindelijk een woord vinden voor onze problematiek. Het is fijn als we onze patronen in een model kunnen vatten. Dan kan er inzicht komen en erkenning. Dat voelt goed.

“Persoon A wil veel seks. Persoon B wil nooit seks. Ze reageren op elkaar en zo houden persoon A en B elkaar in stand. Oh, kijk, zo werkt het patroon!”

Hoewel verandering misschien begint bij inzicht en erkenning, eindigt ons veranderproces daar niet. Helaas. Er zijn nog 9.999 stappen nodig.

Het gevaar van begrijpen

Hoe belangrijk het ook is om de patronen te begrijpen, het gevaar van star in tegenovergestelde hokjes stoppen ligt op de loer. De gevaren zijn in mijn ervaring; a) polarisatie doet mensen onrecht, b) het begrijpen alleen zorgt ervoor dat patronen nog verder vastdraaien, c) patronen zijn theoretische versimpelingen en echte mensen en het echte leven zijn slordiger dan dat, d) wanneer het inzicht in patronen ervoor zorgt dat mensen stoppen met praten, dan komt men niet bij het antwoord.  

Het dialoog bij seks

Het is volgens mij belangrijk om wanneer het inzicht is gekomen, het inzicht nieuwsgierig te gaan bevragen. Bijvoorbeeld op uitzonderingen om te zien of er verandering van kaders mogelijk is.

De vertaling is dan mogelijk; “Persoon A wil type A seks met A frequentie met geliefde B en heeft daar gevoelens rood en paars bij. Gedachten I en II komen dan ook wel eens naar boven. Vooral Gedachte I bij gevoel paars. Dat is ook eigenlijk best te begrijpen wanneer je achtergrond X, ervaringen Y en Z meeneemt in het verhaal en huidige situatie 1 en 2. Persoon B wil ook seks met geliefde A, en het liefste van type B en frequentie B. Persoon B heeft daar gevoelens blauw en rood bij, naast gedachten I, III, IV en V. Er is dan ook nog verleden Q en situatie 320. Oh, laten we hierover spreken met elkaar. Steeds weer opnieuw, omdat het zo leuk is om over seks te spreken, omdat seks in een individu en een relatie ook steeds ontwikkeld en omdat het ons dichterbij elkaar brengt om te zien hoeveel zin we kunnen krijgen in type AB seks. Of aaB seks. Of AaABbb seks. Gewoonweg omdat wij volwassen genoeg zijn om hier samen voor te kiezen.”  

Toegegeven, bovenstaande vertaling is wat complex en van hoog niveau. Dit bereik je niet in je eerste jaar samen, dan lukt de seks trouwens meestal wel. Dit dialoog niveau bereik je ook niet in het jaar erna. Het duurt een leven lang om zover te komen. Gelukkig maar. Het leven heeft steeds weer iets nieuws te bieden.

Dynamische seks

Wanneer mensen niet langer in een hokje zitten, hoeven mensen niet langer in gevecht te zijn met een hokje, of een hokje te accepteren. Er kan buiten de lijntjes gekleurd worden. Er kan verrast worden. En dat is toch waar seks over gaat?

Maak dus van jullie starre dualistische rolverdeling een spannend rollenspel. Speel in een spannend psychologische en erotisch verhaal een complex meerdere gelaagde personage die op het einde van het rollenspel een persoonlijke ontwikkeling doormaakt die het hele leven voorgoed veranderd.

De grote pijn van een kleine afwijzing

Grote pijn van een kleine afwijzing
“Je kunt niet alles hebben”, zegt men in de volksmond. Het is waar. We krijgen niet alles wat we willen of zelfs nodig hebben. Vaak is dat ook niet zo erg. Maar soms kruipt het onder je huid. Hoe ga je daarmee om?

Wanneer je geen troost voelt van je familie terwijl je verdrietig bent, en je jezelf hierdoor eenzaam voelt.

Wanneer je jezelf kwetsbaar voelt, wel wat steun kan gebruiken van je vrienden, en je goede vriend deze steun niet in huis heeft op dat moment.

Wanneer je ouder te weinig zegt: “Ik hou van je”.

Wanneer je partner aangeeft niet te willen vrijen met je en je hierover onprettige gedachten en gevoelens hebt over jezelf of je partner.

Wanneer je moeite doet voor je baas en je de gedachten hebt dat je baas dat voor lief neemt en je onvoldoende waardeert, waardoor jij je ongezien voelt.

Wanneer je zo boos bent en de wereld lijkt er niets van te snappen en je voelt je onbegrepen.

Dit zijn voorbeelden waar mensen in relaties tegenaan lopen. Op dagelijkse basis ontvangen we niet wat we nodig hebben. Meestal zijn we in staat met deze kleine tegenvallers goed om te gaan. We zetten ons over ons gevoel en onze gedachten heen, en gaan verder.

Maar zo nu en dan is de geest uit de fles en krijgen we een afwijzing maar niet uit ons systeem! Over sommige afwijzingen worden mensen bozer dan logisch gezien passend is bij de situatie. Of verdrietiger dan nodig lijkt voor buitenstaanders.

Analyseer je de afwijzingen die je maar niet loslaten, dan ontdek je hier wellicht een bepaald thema in. Alsof je voor bepaalde thema’s gevoeliger bent dan voor andere. Wellicht als je nog verder analyseert en je bevindingen bespreekt met je ouders, dat je opvalt dat (groot)ouders ook moeite hebben met deze thema’s.

Ik spreek uit eigen ervaring als medemens. En ik spreek uit ervaring als professional die in mijn praktijkruimte getuige is van vervelende gedachten en gevoelens die mensen ervaren als ze een afwijzing voelen. Ik kijk hiernaar met mildheid en met vertrouwen dat deze afwijzingen door een ieder te dragen en op te lossen zijn. Dit artikel is een stapje dichterbij naar draagkracht en oplossingsgerichtheid.  

Serieuze signalen

Wanneer je interne criticus oordeelt over je reactie op deze afwijzingen, bestempelt dat deel van jezelf het voorval wellicht als infantiel, onbelangrijk…klein. En toch kan een afwezigheid van wat je op dat moment zo hard nodig hebt, onder je huid kruipen. Een steek in je hart geven. Of je buikpijn geven. Terwijl je nog zoveel moeite doet dit niet aan te trekken.

Het deel van jezelf dat met mildheid naar dit soort pijn kijkt, zal kunnen oordelen dat de afwijzing pijnlijk is. Er wordt iets geraakt uit het verleden dat je kwetst. Hierop reageer je met gevoelens en gedrag die bij jouw verleden horen. Daardoor zijn deze sterker dan in deze situatie nodig is. Die gevoelens en het bijbehorende gedrag zijn ook nog eens uitvergroot doordat je oerinstinct je pijn opmerkt en met oerkracht hierop reageert. De intensiteit vergroot zich dus. In je paniek kun je allerlei kwetsende gedachten krijgen.

Neem je eigen gevoelens en automatische gedachten zeer serieus als signaal dat er iets te onderzoeken is. Geef je niet zonder meer over aan je gevoelens en gedachten zodat ze je overspoelen. Je hebt gevoelens en gedachten, en je kunt ze onderzoeken en veranderen.

Bijvoorbeeld door je gedachten uit te dagen. 
Bedenk je op het moment dat je jezelf gekwetst voelt iets zoals dit: Dit vind ik al lang lastig. En daarom voelt het zo intens. Niets menselijks is mij vreemd. Ik kijk hier mild naar. Ik ga het nu anders aanpakken dan vroeger. Ik ga hierover kalm en puur spreken. En ik zal ook mild luisteren naar de ander hierover. Ik kan dat als volwassen mens gewoon uitproberen. En ik ben nieuwsgierig naar het resultaat.

Je zit in een patroon met de ander

Zo moeilijk als het voor jou is, zo moeilijk is het voor de ander waarschijnlijk ook. Temeer nog omdat mensen die dicht bij elkaar staan vaak automatisch op elkaar reageren. Die eerste, automatische reactie kun je via bewustwording, reflectie en gesprek leren omzetten in een beter passende reactie.

Als eerste helpt het om de afwijzing of afwezigheid niet te labelen als zodanig, maar als een verschil in de behoeften van begrenzing. Jij hebt grote behoeften aan iets, precies op het moment dat de ander een grote behoeften heeft om zichzelf en dat iets te begrenzen.

En dan wordt het pas echt interessant! Jij kunt je eigen gekwetstheid zelf dragen. En je kan ook jezelf troosten. Je kunt op je eigen benen staan. Terwijl je op eigen benen staat, is het goed voor je relatie om jezelf te tonen aan de ander door deze ervaring te delen en te vertellen wat er door je heen gaat. Je deelt dus mee aan je partner: Nu jij dit doet, merk ik dat ik dit voel. Ik ben benieuwd hoe jij dit ervaart. Wat is voor jou een goed moment om hierover te spreken?

Oefening baart kunst

Dit is lastige materie hoor! Vooral omdat de pijn die wij het meest intens voelen vaak oude pijn is – soms zelfs ouder dan wijzelf. Thema’s waar onze (groot)ouders mee worstelden zijn vaak thema’s waar wijzelf en onze (klein)kinderen mee worstelen. Een contextueel therapeut is opgeleid samen met jullie te exploreren over jullie patronen. Om zo bewust te worden van wat onuitgesproken blijft en andere keuzes te maken voor de toekomst. Verandering lukt door vaak te oefenen, juiste inzichten en een mild medemens.