Een ‘typisch’ middelste kind

Wil je meer weten over de positie van het middelste kind in een gezin? Lees dit artikel en leer je plek in de wereld kennen.

”Je bent het typisch middelste kind.” Dat werd mij in de puberteit vertelt. Wat dat dan was het ‘typisch middelste kind’, vroeg ik aan die persoon. Dat antwoord bleef vaag. Iets met ‘er buiten vallen’.

Vandaag is het de dag van het ‘middelste kind’. Er is geen dag van het ‘oudste kind’ of het ‘jongste kind’ voor zover ik weet. Waarom eigenlijk niet? Is er dan iets bijzonders aan het middelste kind? En wat zou dat dan zijn? Tijd om te onderzoeken wat de familietherapie hierover schrijft.

Wanneer ik graaf in de literatuur van familietherapie lees ik niets ‘typisch’ over het middelste kind. Wel lees ik over kinderen die niet altijd goed begrepen worden. Hun gedrag wordt als lastig ervaren, terwijl je het ook om kunt denken en hun gedrag als deugd kunt zien.

De zondebok – statistisch vaak het middelste kind

Mijn leraar bij de opleiding Leren over Leven – school voor contextuele therapie – vertelde dat de zondebok het vaakst het middelste kind is. Er zijn 4 parentificaties. Zorgend, perfect, zondebok, jongste kind. De parentificties zouden statistisch gezien samen hangen met je geboorteplek in de familie. Zo zijn de oudste kinderen vaak zorgzaam, de jongste vaak het jongste kind, en de middelste de zondebok.

Ik begrijp dat wel. Als tweede in de lijn wil een kind tijdens het opgroeien wellicht net zoveel als de oudste. In het eigen hoofd kan het kind al heel veel. Enkel…nooit zo goed als het kind erboven dat in de eerste levensjaren nu eenmaal sterker, slimmer, motorische verder ontwikkeld is. Behoorlijk frustrerend. Om steeds op de tweede plaats te eindigen.

Echter, de plek van de schattigste is ook al ingenomen door een jonger exemplaar. Dus wat staat het ‘typische’ middelste kind te doen? Niet bij de pakken neer zitten natuurlijk. In plaats daarvan de wijde wereld maar eens in, om te zoeken wat er buiten het gezin te doen is. Eigen manieren ontwikkelen. Creatief daarin worden. Eigen-wijs worden.

Dansen op de maat van je eigen muziek

Voordelen van de zondebok parentificatie is de nieuwsgierigheid en moed om het onbekende te onderzoeken. Anders durven zijn, en anders willen zijn. Op die wijze maakt het middelste kind een  deugd van de situatie. “Als ik er dan toch buiten val, dan zal ik er goed buiten vallen.”

Wanneer ouders opletten, geeft deze zoektocht buiten het gezin veel goeds voor het gezin. Het (middelste) kind dat de wereld in trekt, kijkt vanaf een afstandje naar het gezin van herkomst en kan hierdoor vele mooie analyses maken over het gezin. Ook leert het kind de overige gezinsleden over nieuwe ontdekkingen. De meerwaarde van anders zijn erkennen, geeft weer veel goeds voor het kind. En zo kan het gezin teruggeven aan het kind. Dat is wel verdiend dunkt me.

Zelf vond ik het niet zo’n feest om ‘typisch’ genoemd te noemen. Deed ik zo mijn best om mijn eigen pad uit te stippelen, anders dan de anderen, bleek ik in een statistiek te passen en werd ik alsnog in een hokje gestopt. Nu vele jaren later geniet ik maar van ‘mijn’ dag vandaag.

Wat ik alle middelste kinderen vandaag wens

Je bent goed zoals je bent. Ook al ben je niet zo lief als de jongste, en niet zo kundig als de oudste. Jij bent bijzonder op jouw eigen wijze. Sterker nog; er is speciaal voor jou een dag per jaar uitgeroepen. Dat kunnen de andere kinderen niet beweren.

Een artikel als dit blijft algemeen. Een individuele sessie geeft meer ruimte voor maatwerk. Wil je meer weten over jouw plek in de kinderrij of jouw parentificatie? Ben je nieuwsgierig naar de parentificatie van jouw kinderen en hoe je dat als ouder kunt sturen? Of ben je benieuwd naar de ervaring van jouw ouders in hun gezin van herkomst? Daar kan een contextueel therapeut je meer over vertellen. Zij zijn dag in dag uit gewend om te kijken naar de kinderrijen. Wat ze ook heel goed kunnen is het perspectief van al die kinderen innemen en dus meerzijdig partijdig te reageren op leermomenten.

Heb jij al zin in meer kennis of verandering?

Wat kerstavond vertelt over jouw familie

Kerstmis toont ons onze familie

Familiebijeenkomsten maken ons vaak duidelijk hoe onze familie in elkaar steekt. Laat het maar aan Kerstmis over dat onze familie overbelicht wordt. Wil je meer weten over jezelf, leer dan deze Kerstmis je familie kennen.

“We volgen één voor één hetzelfde pad
En worden met dezelfde maat gemeten
Ik zie mezelf aan ‘t kerstmaal gezeten
Zoals je bij je eigen familie zat”
(bewerking van “Sterfbed” van Jean Pierre Rawie)

Kerst toen ik jong was

Opa en oma van moeders kant kwamen bij ons thuis op kerstavond. Op eerste kerstdag gingen zij naar mijn ene tante (en waren wij alleen met ons gezinnetje) en tweede kerstdag zaten zij bij mijn andere tante (en waren wij alweer kerst af). Op kerstavond gingen we eerst naar de kindermis. Omdat wij kinderen de liedjes dan mee konden zingen en het kerstverhaal werd uitgebeeld. Opa en oma kwamen ook naar de kindermis en na de mis liepen we naar ons huis. We kuste elkaar zalig kerstfeest, dronken thee en aten zelfgemaakte appeltaart. En om elf uur dekte we de tafel met worstenbroodjes, pastei, kerstmik en ragoutbroodjes. Ik word warm van deze gezelligheid!

Kerst toen ik ouder werd

Toen opa en oma overleden, sloot mijn oudste tante van moederskant aan bij ons op kerstavond. Voor de rest bleef het ritueel hetzelfde. Ook bij de komst van vriendjes en kleinkinderen. Zelf was ik in 35 jaar, 2 jaar niet op kerstavond aanwezig. De eerste toen ik mijn eerste vriendje kreeg en bij hem kerstavond vierde. De tweede toen opa net was overleden en ik kerstavond ondragelijk vond. Ik was de eerste in ons gezin die het pad van afwezigheid op kerstavond vrij maakte.

De drie kerstregels en kerstrollen

Wanneer ik naar kerst kijk, valt me op dat ik er een regel op na houd: “Kerstavond wil ik nergens anders meer zijn dan bij mijn ouders thuis.” Daar hoef ik mijn best niet voor te doen, aangezien mijn partner dat ook goed vindt.  

Wanneer ik naar kerst kijk, lijkt het erop dat mijn oudste zus de regel heeft: “Pap en mam moeten ondergebracht zijn op de drie dagen.” Ik zie dat zij oogt heeft waar mijn ouders zijn op deze dagen, en dat zij haar rooster aanpast als zij alleen zouden zijn.

Wanneer ik naar kerst kijk, lijkt het erop dat mijn jongste zus de regel heeft: “Kerst vieren doe je met familie, en ook met alleen je eigen gezinnetje.” Zij reserveert altijd een kerstdag alleen met haar man en twee zoontjes. Daar doet zij moeite voor.

Eenzelfde situatie, door drie dochters beleefd, met drie verschillende regels over kerst wanneer zij ouder zijn geworden, drie verschillende rollen tijdens kerst, en drie verschillende loyale onvrijheden. Wij houden oud gedrag van onze ouders levend in ons eigen huidige gedrag.

Mijn kerstverhaal, is niet het kerstverhaal van mijn zussen. Terwijl een videocamera de feiten van de situatie vast kan leggen, en we dus allen dezelfde situatie beleefde, beleefden we deze anders. En na die ervaring hielden we alle drie andere regels en rollen over, waar we naar proberen te leven, voor een fijne kerst. En onze partners hebben te maken met onze regels. 

Kerstverhaal voor je familie

Mijn partner heeft andere kerstavonden meegemaakt. En hij heeft andere kerstavondregels. Onze kerstavondregels die zijn complementair aan elkaar. Andere regels zijn dat niet. Daar hebben wij een uitdaging.  

Kerstverhaal 365 dagen per jaar

Kerstavond brengt regels, rollen, loyaliteit en (on)vrijheid met zich mee. Dat geldt voor meer situaties, herinneringen, rituelen en opvoedingen. Wanneer je niet lekker in je vel zit, of wanneer je jezelf niet verbonden voelt in relaties is het aan te raden jouw eigen regels, rollen en loyaliteit te onderzoeken. Om jezelf steeds meer vrijheid in gedrag toe te staan.  

(On)vrijheden binnen je gezin

Wanneer is een mens vrij of onvrij? Weet je wat jouw regels zijn over het thema waar je last van hebt? Weet je wat de regels zijn van je partner, kinderen, ouders, stiefouders, grootouders, broers en zussen? Weet je welke rol jij vervult in dit thema binnen jouw gezin van herkomst? En binnen jouw eigen gezin?

Dat zijn lastige vragen. Niet zomaar te beantwoorden. Soms is doorvragen of spiegelen wenselijk. Een contextueel psycholoog is daarin opgeleid en exploreert samen met jou de kennis over jouw gezin. Om zo bewust te worden van regels en rollen. En eventueel andere regels en rollen te kiezen zonder dat deze opgelegd zijn.

Om te oefenen tijdens kerst

Ik nodig je uit om deze kerst te observeren. Kun je achterhalen welke regels jij er op nahoudt? Hoe zijn deze ontstaan in jouw gezin van herkomst? Hoe beïnvloed dat jouw (toekomstige) partner en (toekomstige) kinderen? Gewoon om te oefenen in observeren. Hoe zou het zijn om dat te bespreken met een van je familieleden?

Fijn kerstfeest.