Een ‘typisch’ middelste kind

Wil je meer weten over de positie van het middelste kind in een gezin? Lees dit artikel en leer je plek in de wereld kennen.

”Je bent het typisch middelste kind.” Dat werd mij in de puberteit vertelt. Wat dat dan was het ‘typisch middelste kind’, vroeg ik aan die persoon. Dat antwoord bleef vaag. Iets met ‘er buiten vallen’.

Vandaag is het de dag van het ‘middelste kind’. Er is geen dag van het ‘oudste kind’ of het ‘jongste kind’ voor zover ik weet. Waarom eigenlijk niet? Is er dan iets bijzonders aan het middelste kind? En wat zou dat dan zijn? Tijd om te onderzoeken wat de familietherapie hierover schrijft.

Wanneer ik graaf in de literatuur van familietherapie lees ik niets ‘typisch’ over het middelste kind. Wel lees ik over kinderen die niet altijd goed begrepen worden. Hun gedrag wordt als lastig ervaren, terwijl je het ook om kunt denken en hun gedrag als deugd kunt zien.

De zondebok – statistisch vaak het middelste kind

Mijn leraar bij de opleiding Leren over Leven – school voor contextuele therapie – vertelde dat de zondebok het vaakst het middelste kind is. Er zijn 4 parentificaties. Zorgend, perfect, zondebok, jongste kind. De parentificties zouden statistisch gezien samen hangen met je geboorteplek in de familie. Zo zijn de oudste kinderen vaak zorgzaam, de jongste vaak het jongste kind, en de middelste de zondebok.

Ik begrijp dat wel. Als tweede in de lijn wil een kind tijdens het opgroeien wellicht net zoveel als de oudste. In het eigen hoofd kan het kind al heel veel. Enkel…nooit zo goed als het kind erboven dat in de eerste levensjaren nu eenmaal sterker, slimmer, motorische verder ontwikkeld is. Behoorlijk frustrerend. Om steeds op de tweede plaats te eindigen.

Echter, de plek van de schattigste is ook al ingenomen door een jonger exemplaar. Dus wat staat het ‘typische’ middelste kind te doen? Niet bij de pakken neer zitten natuurlijk. In plaats daarvan de wijde wereld maar eens in, om te zoeken wat er buiten het gezin te doen is. Eigen manieren ontwikkelen. Creatief daarin worden. Eigen-wijs worden.

Dansen op de maat van je eigen muziek

Voordelen van de zondebok parentificatie is de nieuwsgierigheid en moed om het onbekende te onderzoeken. Anders durven zijn, en anders willen zijn. Op die wijze maakt het middelste kind een  deugd van de situatie. “Als ik er dan toch buiten val, dan zal ik er goed buiten vallen.”

Wanneer ouders opletten, geeft deze zoektocht buiten het gezin veel goeds voor het gezin. Het (middelste) kind dat de wereld in trekt, kijkt vanaf een afstandje naar het gezin van herkomst en kan hierdoor vele mooie analyses maken over het gezin. Ook leert het kind de overige gezinsleden over nieuwe ontdekkingen. De meerwaarde van anders zijn erkennen, geeft weer veel goeds voor het kind. En zo kan het gezin teruggeven aan het kind. Dat is wel verdiend dunkt me.

Zelf vond ik het niet zo’n feest om ‘typisch’ genoemd te noemen. Deed ik zo mijn best om mijn eigen pad uit te stippelen, anders dan de anderen, bleek ik in een statistiek te passen en werd ik alsnog in een hokje gestopt. Nu vele jaren later geniet ik maar van ‘mijn’ dag vandaag.

Wat ik alle middelste kinderen vandaag wens

Je bent goed zoals je bent. Ook al ben je niet zo lief als de jongste, en niet zo kundig als de oudste. Jij bent bijzonder op jouw eigen wijze. Sterker nog; er is speciaal voor jou een dag per jaar uitgeroepen. Dat kunnen de andere kinderen niet beweren.

Een artikel als dit blijft algemeen. Een individuele sessie geeft meer ruimte voor maatwerk. Wil je meer weten over jouw plek in de kinderrij of jouw parentificatie? Ben je nieuwsgierig naar de parentificatie van jouw kinderen en hoe je dat als ouder kunt sturen? Of ben je benieuwd naar de ervaring van jouw ouders in hun gezin van herkomst? Daar kan een contextueel therapeut je meer over vertellen. Zij zijn dag in dag uit gewend om te kijken naar de kinderrijen. Wat ze ook heel goed kunnen is het perspectief van al die kinderen innemen en dus meerzijdig partijdig te reageren op leermomenten.

Heb jij al zin in meer kennis of verandering?

Kinderen betrekken bij relatietherapie

Kinderen betrekken bij relatietherapie

Kinderen zijn niet verantwoordelijke voor de relatie tussen hun ouders. Toch ontmoet ik soms kinderen in mijn praktijkruimte terwijl hun ouders bij mij in relatietherapie zijn en spreken we dus met kinderen over de relatie tussen hun ouders. Is dat nu wel een goed idee? In dit artikel lees je mijn gedachten hierover..

Kinderen zijn niet verantwoordelijke voor de relatie tussen hun ouders. En vaak willen ze er niet eens iets weten van de liefdesrelatie tussen hun ouders. Toch ontmoet ik soms kinderen in mijn praktijkruimte terwijl hun ouders bij mij in relatietherapie zijn en spreken we dus met kinderen over de relatie tussen hun ouders. Is dat nu wel een goed idee? Hieronder lees je mijn gedachten hierover…

Veel ouders die ik spreek over hun ervaringen als kind en over hun ervaringen als ouder, verbinden deze ervaringen aan elkaar. Wat zij als kind onprettig vonden, proberen zij als ouder anders te doen dan hun ouders. Wat zij als kind of nu als volwassene als waardevol zien, proberen zij net zo goed te doen als hun ouders. Het is door dit soort verhalen dat het contextuele denken uit gaat van het volgende principe; iedere generatie wil het beter doen, en doet het beter, dan de generatie voor zich. En dat klinkt voor mij logisch. De erfenis wordt iedere generatie groter.

Wat ik mij pas onlangs besefte is dat “iedere generatie doet t beter” dan ook bekent dat iedere generatie ervoor fouten maakt. Waar de generatie voor mij opgroeide als kinderen na WO II, ging veel tijd en energie en focus naar instrumentele zorg; het opbouwen van een land en zorgen voor je gezin. Minder capaciteit was er voor emotie regulering, dialoog, diepgang. En dus is het niet vreemd dat dit deel door de generatie erna word verzorgd.

Kort door de bocht was er vroeger niet veel tijd te spreken met kinderen en wordt er nu veel gesproken met kinderen. Dus ook over relatie van de ouders.  Ik ben benieuwd welke fout we achteraf blijken te maken. Ik wil met dit artikel aan de volgende generatie in ieder geval uitleggen hoe goed bedoeld het was, en waar we vandaan kwamen. Door het dialoog in deze tijdmachine artikel aan te gaan, kan de volgende generatie beter bepalen of zij relatietherapie en kinderen wel of niet door willen zetten. En in welke vorm dan.

Het systeem

We zitten vast aan elkaar! Kinderen zijn geboren uit de relatie van hun ouders en uit de lichamen van de ouders, en dus zitten ouders en kinderen vast aan elkaar. Voor altijd. Dat vast zitten betekend dat we een onzichtbaar koord voelen met onze familieleden. Ook als we het koord ontkennen is het daar, druk bezig ontkent te worden.

Dat onzichtbare koord en het systeem dat erdoor ontstaat, zorgt ervoor dat wanneer één van de mensen iets ervaart, dat de rest daardoor geraakt wordt. Zijn ouders gelukkig in hun relatie dan draagt dit positief bij aan de vrije ontwikkeling van het kind. Kinderen hebben dat als extraatje dat hen meezit in het leven. Zijn er spanningen in de relatie van de ouders dan krijgen kinderen die spanningen mee. Zij zitten in het systeem, en zij zijn verbonden en zij zullen de spanningen dus ervaren. Hoewel ieder kind hier op een eigen wijze mee omgaat – extra lief zijn, extra onzichtbaar worden, zich verliezen in prestaties, de clown uithangen, de bliksemafleider zijn, veel naar buiten gaan, veel zorg en aandacht vragen – is de fijnste manier om hier mee om te gaan erkenning en dialoog. In ieder geval, dat denken we anno 2019. En dus wil ik dat kinderen erkenning krijgen hoe zij geraakt worden door de relatie tussen hun ouders. En wil ik dat kinderen zich hierover uit kunnen spreken.

Ik merk op dat jonge en oudere kinderen iets te vertellen hebben over wat zij meemaken thuis. Zij hebben iets te melden over hun ouders, over de relatie tussen de ouders, over de relaties onderling. En dat wat zij vertellen is van veel waarde voor hun ouders, als ouders en hulpverleners durven luisteren.

Dus we praten?

Dus we praten… soms… vaak… meestal… weinig… niet… misschien.

Ik praat graag via kleine oefeningen, opdrachten, visuele middelen waarachter een grote methodiek van contextueel werken schuil gaat. Praten via spel en visualisatie zorgt ervoor dat het gezin aan kan sluiten bij elkaar. En deze methode houdt rekening met de unieke situatie van de kinderen en hun ouders en hun rode draad.

Hiervoor bekijk ik en bevraag ik mezelf en het gezin. Steeds met de volgende voornemens in mijn achterhoofd: “Hoe kan dit dialoog met kinderen bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van de ongeboren generatie die na hen komt?” – “Hoe verhoudt dit dialoog zich met de specifieke hypothese en met dit specifieke behandelplan?” Kort door de bocht; het dialoog moet een helpende insteek hebben voor alle gezinsleden.

Dus enkel wanneer ik denk dat dit het geval is voor dit unieke gezin, bespreek ik met het koppel dat voor mij als relatietherapeut zit “Wat vinden jullie ervan om met jullie kinderen te spreken over wat jullie hier leren?” Staan zij er voor open? En kunnen we samen een inschatting te maken hoe hun kinderen hierin zouden staan? Dan ga ik graag het dialoog aan met het hele gezin over relaties, liefde, veiligheid, en verbinding. Dit is aanvullend op de relatietherapie waar het koppel zelf blijft werken aan de eigen relatie en de relatie met elkaar.

Gelukkig heb ik al verschillende prachtige gesprekken met ouders en hun kinderen mogen voeren. Zowel ouders als kinderen geven terug dat zij andere informatie boven kregen van hun gezinsleden. Dat is ook niet zo gek natuurlijk. Als relatie en gezinstherapeut is het mijn taak om informatie boven water te krijgen en te laten circuleren. Het helpt om hierin goed opgeleid te zijn door de docenten en supervisors van Leren over Leven Antwerpen. (Zo was ik zonder Leen Hermkens niet eens op het idee gekomen om met kinderen te spreken als hun ouders in relatietherapie kwamen. Alle lof voor openstaan voor dit idee, gaat dus naar haar.) Het valt me op dat kinderen vaak zelf nog eens terug willen komen. En dat gezinsleden hun relatie na een gesprek als hechter en dieper omschrijven. Als we nu dan toch met elkaar verbonden zijn, waarom dan niet speken over die verbinding?

Dreambaby: Hoe verandert de band met je (schoon)ouders als je zelf mama wordt?

Kinderen verbinden families, gewoon door geboren te worden. Hoe werkt dat in de praktijk?

In 2016 werden Nele Martens en Mirella Brok door een journalist van het Vlaamse blad “Dreambaby” uitgenodigd te reflecteren op moeders die openhartig vertelde over hun ervaringen als moeder met hun schoonfamilie. Hoewel het tijdschrift waarschijnlijk bij het oud papier ligt, was deze tekst opgeslagen op de laptop. Te zonde om te verbergen en daarom op deze blog gedeeld.

Hoe verandert de band met je (schoon)ouders als je zelf mama wordt?

Lisa (28), mama van Arthur (3) en Felix (9 maand):

 ‘Ik herinner me nog goed hun blikken toen ik aankondigde dat ik mijn zoon de borst zou geven. Ik was toen zes maanden zwanger. Mijn schoonouders hadden het over een ‘onnozele beslissing’. Mijn ouders waren iets milder maar ook zij lieten hun voorkeur voor flesvoeding duidelijk merken. Waarom? Het feit dat in hun tijd flesvoeding even de norm was, zal daar zeker iets mee te maken hebben. Intussen ben ik mama van twee zonen. Mijn jongste zoon is negen maanden oud en krijgt nog steeds de borst. Ja, ook in de woonkamer van mijn ouders of schoonouders. Ik weet en voel dat ze mijn beslissing van toen nog steeds niet snappen. Maar ik trek me daar niets van aan. Mijn man staat wél helemaal achter de keuze voor borstvoeding. En dat is veel belangrijker. En zo is het eigenlijk met alles. Ik luister naar hun advies maar doe uiteindelijk toch mijn ding. Als moeder voel je je kind toch het best aan, niet?’

Mirella: In mijn ogen is het niet gemakkelijk wat Lisa en haar partner doen. Het kost kinderen van alle leeftijden grote moed om in vrijheid hun eigen weg te gaan, als die weg afwijkt van (schoon)ouders. Jezelf zijn gaat soms gepaard met ongemakkelijke gevoelens. Die gevoelens te dragen is soms een uitdaging. In relatie met anderen zijn vraagt om flexibel meerdere standpunten te bekijken. Bijvoorbeeld het standpunt van de verschillende tijdsgeesten. Er bestaat een verschil tussen goede zorg van vroeger, nu en in de toekomst. Meerdere kanten zien, is een continu proces. Als jezelf zijn in een warme relatie met anderen lukt; is dat een geweldig moment, voor alle betrokkenen!

Cathy (30), mama van Kasper (1):

‘Telkens mijn zoontje een dag bij mijn schoonmoeder is geweest, ziet hij eruit als hij het kind van een ander is. De reden? Mijn schoonmoeder heeft een eigen kleerkast voor Kasper.  Ze vindt mijn kledingkeuze maar niets. Dus kleedt ze hem aan met haar spullen van zodra hij binnenkomt. O ja, mijn man en ik hebben hier vaak ruzie over. Hij sprak er haar op een dag over aan. Maar zij zei: ‘Als jullie hier niet mee kunnen leven, moet je hem maar niet meer brengen.’ En dit terwijl ze tijdens mijn zwangerschap al had beloofd om hem twee dagen per week op te vangen. Ik had nooit een goede band met haar. Maar sinds ik zelf mama ben, werd die band alleen maar slechter. Het is alsof ze op alles wat ik doe kritiek heeft. En dat begint zwaar te wegen. Zo zwaar zelfs dat ik stiekem op zoek ben naar een andere opvang voor twee dagen. Dan hoeft Kasper niet meer naar haar toe. Ik vrees alleen dat ik dan flink wat woorden met mijn man zal hebben. ‘Ze blijft mijn moeder,’ zegt hij vaak. En daarmee is de kous af. Alsof ze niets fout kan doen.’

Nele: Grootouders hebben soms een eigen mening over de opvoeding of omgang van een kind. Wanneer de relatie met je schoonmoeder voor de komst van je baby al niet goed zat gebeurd het soms dat het erna nog verergerd zoals hier jammer genoeg het geval is. Je komt dan soms ongewild in een strijd te zitten van wie heeft er gelijk. Het is ok om verschillende waarden en normen te hebben zolang natuurlijk er begrip en respect is voor elkaars beslissingen. Het moet niet makkelijk zijn om je kind er achter te laten als je het gevoel hebt dat ze steeds kritiek op je heeft. Soms is het dan ook niet slecht om een andere opvangplaats te zoeken om je kind zo uit de strijd te halen. Dit op voorwaarde natuurlijk dat jullie er via een gesprek niet uit geraken. Als man kan je soms het gevoel krijgen om tussen deze strijd in te komen staan. Het kan zijn dat hij niet goed weet hoe hij hier meer om moet gaan, hoe is hij zowel een goede partner, vader en zoon van zijn moeder. Als dit het geval is, krijg je als mama soms het gevoel er helemaal alleen voor te staan in dit conflict. Ik hoop dat jullie er uit geraken want dat is ook voor Kasper het aangenaamste, ik geloof erin dat iedereen het beste voor hem wil.

Sarah (34), mama van Camille (4), Juliette (2) en Leon (5 maanden):

‘Ik herken me zo in haar. De manier waarop ze me zo ongelofelijk beschermde toen ik kind was. Pas op. Niet doen. Doe voorzichtig. Blijf hier. Het klinkt me zo bekend in de oren. Toen zwoor ik dat ik het later, als mama, helemaal anders zou aanpakken. Maar nu ik zelf mama ben, weet ik als geen ander waarom ze dit deed.  Pure moederlijke bezorgdheid. En ik doe nu net hetzelfde. Als we samen op stap zijn, lachen we er soms mee. Gek genoeg is zij nu degene die mijn kinderen ietsje gemakkelijker durft los te laten en ben ik de meest bezorgde. Maar ik heb er destijds zelf geen trauma aan overgehouden. Dus maak ik me geen zorgen over mijn kinderen. Ze zullen me moeten nemen zoals ik ben. Net zoals ik dat met mijn moeder heb gedaan. En ongetwijfeld zullen ook zij later pas beseffen waarom je dit als mama doet.’

Mirella: Wat prachtig om te lezen hoe Sarah haar moeders bescherming ‘erfde’ en door wil geven als ‘erfstuk’ aan haar kinderen. Ik denk dat ieder mens zo gedrag van ouders overneemt en doorgeeft, over de verschillende generaties heen. Soms gaat dat bewust, soms is het gedrag waar we trots op zijn. De verandering van je rol, kan zomaar verandering van je standpunt en gedrag betekenen. Daarvoor hoeven je kinderen ‘alleen maar’ geboren te worden.

Tina (32), mama van Gaston (5), Rafael (3) en Milah (1):

‘Ik was pas drie toen mijn vader plots stierf. Mama bleef alleen achter met drie kleine kinderen. Ze had het moeilijk, op elk vlak. En toch gaf ze ons alles wat we nodig hadden. We liepen er altijd bij alsof we uit een doosje kwamen. We mochten studeren wat we wilden. Ze werkte zich te pletter om ons niets te ontzeggen. Als kind sta je daar niet bij stil. Het voelde als een evidentie. Maar nu ik zelf drie kleintjes heb, besef ik hoe zwaar ze het toen had. Ik heb wél het geluk om een man in de buurt te hebben die heel veel taken overneemt en met wie ik alle zorgen kan delen. Zij stond er altijd alleen voor. En toch waren we oprecht gelukkige kinderen. Ze gaf liefde voor twee, op een heel natuurlijke manier. En daar ben ik haar zo dankbaar voor. Sinds ik zelf mama ben, heb ik nog zoveel meer respect voor haar. Dankjewel mama, voor alles!’

Nele: Soms ervaar je door zelf moeder te worden nog meer ten volle wat je eigen moeder voor je gedaan heeft. Hoe onbaatzuchtig je als moeder kan zijn maar ook hoe zwaar het ooit kan zijn. Zeker als je moeder er alleen voor stond, we vergeten soms hoe belangrijk de rol van een tweede opvoeder is. Ook dat laat Tina hier op een mooie manier  weten.

Lotte (27), mama van Marthe (1):

‘Ik had een erg moeilijke jeugd. En ja, dat kwam grotendeels door mijn moeder.  Moederliefde? Ik heb dat nooit gevoeld. Mijn mama was een harde vrouw. Op het randje van verbitterd. En absoluut geen tedere mama die alleen maar voor haar kinderen leefde. Logisch dat ik op mijn achttiende het ouderlijke huis ontvluchtte. Maar ook dan hield het niet op. Zo heeft ze mijn man van dag één verstoten. Hij deugde niet. Maar ik bleef contact behouden en had de moed niet om met haar te breken. Totdat Marthe een jaar geleden geboren werd. Het begin van mijn nieuwe leven. Zo voelde het echt. Mijn dochter gaf me de moed om de stap wél te zetten. Ik stuurde mijn moeder zelfs geen geboortekaartje. Drie weken na de geboorte schreef ik haar een brief. Vijf pagina’s lang. Mijn afscheidsbrief. Sindsdien heb ik haar nooit meer gezien of gehoord. En dat voelt zo bevrijdend. Alsof er een gigantisch zware last van mijn schouder is gevallen. Ik heb een leven voor en een leven na de geboorte van mijn dochter. Ik ben zoveel gelukkiger nu. Dankzij Marthe durfde ik mijn belangrijkste levensknoop door te hakken.’

Mirella: De relatie (tijdelijk) verbreken met een ouder, is voor veel mensen zeer zwaar. Het ontroert me hoeveel Marthe in haar jonge bestaan aan haar moeder Lotte geeft. De aanwezigheid van een pasgeboren kind, kan familierelaties in beweging zetten. Zo bijzonder is een mensenleven. Zo bijzonder zijn relaties. ‘Enkel’ door te bestaan, er te zijn, geef je aan anderen. Ik vind dat heel bijzonder.

Veerle (32), mama van Melissa (11 maanden):

‘Mijn schoonouders hadden het er moeilijk mee dat mijn man zijn ex-vrouw in de steek liet  omwille van mij. Begrijpelijk. Ik heb daar nooit een punt van gemaakt. Onze band was nooit echt close. Totdat ik zwanger bleek te zijn. Plots werd ik wél als een volwaardig lid van de familie gezien. En behandeld. Vooral voor mijn schoonmoeder betekent haar kleindochter alles. Van zodra ze huilt, schiet ze in actie. Geeft ze over, dan gaat ze meteen in bad. Wil ze iets niet eten, dan maakt ze snel een andere menu klaar. Melissa gaat één dag per week naar mammie. Dat is altijd even afkicken, omdat ze er zo verwend wordt. Maar daar zijn oma’s toch voor, niet? Onze band is nu beter dan ooit. Zonder woorden koos mijn schoonmoeder voor een nieuwe start. Ik durf nu zelfs te zeggen dat ik een schoonmoeder uit de duizend heb!’

Nele: Dit kind gaf een mooi cadeau aan haar familie, haar komst zorgde voor verbinding. Veerle kreeg plots bestaansrecht als partner van hun zoon en moeder van hun kleinkind.

Veerle investeert nog steeds in deze familie, door haar schoonouders, grootouder te laten zijn op hun manier en respect te hebben voor hun manier van omgaan met haar kind. En in de plaats krijgt ze een schoonmoeder uit de duizend, mooi.

Tine (33), mama van Alixe (6), Lilly (4) en Olivia (2)

‘Mijn kinderen mogen letterlijk … als ze bij hun grootouders zijn. Ze worden er tot in het extreme verwend. Dure cadeaus. Veel snoep en suiker. Helemaal niet onze stijl. En dan krijg ik na een dagje bij oma en opa onhandelbare kinderen thuis. Ik heb het daar heel erg moeilijk mee. Mijn man zegt dan: ‘Laat hen toch doen. Ze genieten ervan.’ Maar ik kan dat niet. En ja, ik heb het er al meermaals met hen over gehad. Maar het lijkt alsof het alleen maar erger wordt. Mijn ouders stellen me teleur, nu ze grootouder zijn. Ik had dit nooit van hen verwacht. Maar ik voel me machteloos. Ik wil mijn kinderen hun grootouders niet ontnemen. Dus wil ik dit niet op de spits drijven. Maar de boel de boel laten, dat is ook mijn stijl niet. Moeilijk, hoor!’

Mirella: Wat een hoop relaties heeft een gezin toch. In mijn hoofd maak ik een tekening van alle personen en alle verbindingen tussen de personen. En dan zucht ik mee met Tine; Ja, dat is moeilijk hoor! Zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel standpunten om naar deze situatie te kijken. Vaak als er zoveel informatie verwerkt moet worden, doe je er als mens goed aan om alle informatie voor je te zien. In een tekening, met post-its of op een andere visuele manier. Daarna kun je jezelf, je partner, ouders of zelfs je kinderen eens vragen; hoe kijk jij hier tegenaan?

Nathalie (31), mama van Chloé (1)

‘Mijn moeder stierf toen ik twintig was. Ze heeft nooit geweten dat ik enkele jaren later zelf mama werd. Mijn god, wat miste ik haar tijdens mijn zwangerschap. En ook toen Chloé er was, had ik zo’n nood aan mijn moeder. Als was het maar om die kraamtranen met haar te delen. Of gewoon om haar even op te bellen omdat ik wat advies nodig had. Mijn schoonmoeder voelde dit heel snel aan. En zonder woorden nam ze stapje voor stapje die moederrol over. Elke dag sprong ze wel eens binnen. Ze gaf me de moederliefde die ik zo miste. En daar ben ik haar zo ongelofelijk dankbaar voor.’

Nele: Het krijgen van een kind is een ingrijpende gebeurtenis en het is erg fijn als je dat met je moeder kunt delen. Op zo een moment denk je vaak terug aan je eigen moeder, hoe was ze, wat deed ze, wat wil je overnemen, wat wil je anders doen. Wanneer je moeder er op zo een moment niet meer is, is dat een gemis.

Als jonge moeder heb je vaak heel wat vragen en/of onzekerheden, die je graag met iemand wil delen. Wat mooi van je schoonmoeder dat ze dat heeft aangevoeld en dat ze je gaf wat je nodig had. Door haar dit te laten doen en dit te ontvangen heb je vast en zeker ook haar een goed gevoel gegeven.

Nele Martens: Contextueel counselor in Opglabbeek (BE). In haar praktijk ‘Op Weg counseling’ begeleid ze mensen die uit balans zijn in hun persoonlijk, relationeel of professioneel leven.

Mirella Brok: Contextueel psycholoog in Noord Brabant (NL) en via Skype. In haar zelfstandige praktijk werkt zij met mensen die worstelen met relaties, zodat hun relaties opbloeien.