‘Kijken door een roze bril in stressvolle Coronatijd’

Leerden mensen eerder in de praktijkruimte van de relatietherapeut, leren mensen nu steeds meer thuis met ondersteuning van de relatietherapeut. Hoe? Via gedachtenkaarten en online sessies.

In Coronatijd kijken mensen thuis liefdevol naar hun dierbaren. Zelfs wanneer dierbaren hun geduld op de proef stellen. Het veranderen van gedachten en perspectief maakt verschil in gevoelens en gedrag. Die verandering leren mensen nu door relatietherapie thuis.

Waar mensen verandering in normale tijden leerden in relatietherapie, werken Nederlanders nu tijdens de Coronacrisis thuis aan hun relaties. Nieuw is bijvoorbeeld de serie “Denk aan…” gedachten kaarten. De kaarten ondersteunen mensen die meer liefdevolle relationele gedachten wensen. Hiervoor hoeven zij niet per se naar de praktijk van de relatietherapeut. Er zijn maar liefst 9 thema’s. Dankzij de kaarten werken mensen zelfstandig aan hun relaties met (schoon)familie, partner, vrienden, werk en zingeving.

Thuis in gesprek met de relatietherapeut

Relatietherapeuten blijven mensen ook op afstand ondersteunen. Het aantal online sessies neemt rap toe. Ook het enthousiasme hiervoor. Ik geef 700% meer online sessies dan vorig jaar. Een veel gehoorde reactie is ‘Het lijkt wel alsof je bij ons thuis bent!’, en dat is een mooie ervaring.

De gedachtenkaarten en de online sessies stimuleren mensen om hun relaties door een roze bril te zien, zelfs nu relaties onder spanning staan. Tijdens stress en onzekerheid hebben mensen anderen nodig. Juist nu is het belangrijk om relaties goed te houden. Een externe crisis biedt kansen voor relaties. Zolang je jouw gedachten helpend en relationeel houd.

Werken aan relaties is een feest

Werken aan relaties geeft een fijn gevoel. Dat komt volgens mij doordat je een goede daad verricht. Dat is al een beloning op zichzelf. Met een beetje geluk krijg je ook nog een fijne reacties van je partner, familie, kinderen of de maatschappij. Dan is het helemaal feest.

Hoewel ik ook in Made nog steeds live mensen zie met 150 cm afstand, vindt het feest nu minder in de praktijk plaats. Dat is helemaal niet erg. Het is uiteindelijk steeds mijn streven dat mensen het zelf thuis kunnen. Fijn dat het lukt met een beetje hulp.

Ook een feestje vieren? Nieuwsgierig geworden naar de kaarten? Kijk dan eens in mijn webshop: www.relatietherapeutmirellabrok.nl/Webshop/

Meer z!n in het leven door relaties

Het leven is leuker met goede relaties en lieve mensen om je heen. Wil je daar meer over weten? Levenskunst en Contextuele Psychologie ontmoeten elkaar in dit artikel.

Hoe kun je meer z!n in je leven ervaren? Door je samen met je partner bewust te verbinden met jullie beider en vaak tegenstrijdige families. Zo zorg je er ook voor dat je de z!n in leven doorgeeft aan een nieuwe generatie. 

Z!n in ons leven geeft ons richting & houvast. Meer nog geeft het ons avontuurlijke lusten & een glimlach om de lippen. Het is fijn om z!n te hebben in het leven. Vooral als we het kunnen delen met ons gezin. Want te zien dat zij z!n hebben in het leven geeft ons mensen toch een heerlijke boost!

Helaas is een goede verbinding met ons gezin geen gemakkelijk gegeven dat ons in de schoot wordt geworpen. Verschillen liggen op de loer. En zo ook conflicten, verwijdering en zinloosheid. Hoe kunnen theorieën en levenskunst je een handje helpen?

Levenskunst past in mijn ogen levensbeschouwing toe. Levensbeschouwing geeft ons mensen een kader, een wat. Levenskunst geeft ons een kans, een hoe. Levenskunst afgestemd van filosofen als Buber en Levionas en contextueel denkers als Nagy en Krasner, helpen bij het reflecteren op onszelf als mens, terwijl we verbonden zijn met onze omgeving. Door het contextueel gedachtegoed te vertalen naar levensbeschouwing en toe te passen als levenskunst, ervaart de mens volgens mij een grote zin in relaties met de eigen generatie, de generatie boven zich en de generatie na ons.

We kunnen onszelf begrijpen en tot kunst verheffen als we ons gezin tot kunst verheffen. Vandaar dat ik eerst iets meer vertel over de context waarin wij mensen volgens mij in leven. Om daarna te zien hoe wij zinvol kunnen leven in binnen ons gezin.

Verbonden zijn tegen wil en dank met de eigen familie van herkomst

De verbinding met onze familie ontstaat door de bloedband en/of doordat we samen leven met elkaars energie en zorg. Deze verbinding stelt ons in staat om te geven en vragen aan elkaar. Ook al hebben we niet altijd voor elkaar gekozen, we zijn tot elkaar veroordeeld. En zelfs na de dood blijven we verbonden.

De eigen gekozen verbinding met partner

In onze tijd en in onze cultuur zijn we niet veroordeeld tot onze partner. Hoewel er psychologen, therapeuten, filosofen en ook de gewone mensen zijn die geloven dat onze keuze veel minder vrij is dan we vermoeden. Zij zien dat we partners kiezen juist dankzij en ondanks onze families. Zelfs als deze gedachten klopt, hebben velen in ieder geval het idee dat ze vrij zijn om te kiezen. Zo kiezen wij bewust een relatie, het soort relatie, soms de scheiding, soms de status van verstokte vrijgezel. Waarom oftewel waarop we onze partner kiezen daar is ook nogal wat discussie over. Het ligt er maar aan of je gelooft in evolutie, biologie, cultuur, opvoeding, reïncarnatie, levenslessen of toeval. Toch blijf ik in dit artikel bij het standpunt dat een mens vrijer is zijn vrienden en partners te kiezen, dan dat de mens vrij is familie zelf te kiezen.

Vroeger had zij een kalender van “Liefde is…”. Iedere pagina begon bovenaan met “Liefde is…” en eronder was een striptekening van een naakte vrouw en een naakte man die iets liefdevols deden. Er onder stond dan uitgelegd wat het koppel deed. Haar vader perste iedere zondagochtend verse sinaasappelen tot sap. Hij deed zijn best de pulp er uit te halen. Zij deed haar best het iedere zondag weer op te drinken, ook al smaakte het haar
niet. Want “Liefde is…” voor haar vader “…sinaasappelen uitpersen”.
Immers die luxe had hij niet toen hij opgroeide. Wat hij er niet voor over
had gehad als kind om die zoette smaak van sinaasappelen elke week te
proeven. Sinds 5 jaar heeft zij een partner die op zaterdag of zondag sinaasappelen perst. Hij gooit er nog grapefruit in ook. En durft te zeggen dan het lekker is. Zij drinkt het dankbaar op want “Liefde is sap drinken dat je niet lust”.

Na de vrije keuze van onze partner, beginnen verschillen en conflicten meestal al. Terwijl jij uit kamp rood komt waar men rood deed, rood sprak, rood dacht en alles gericht was om net zo rood als het rood dat we kennen te laten voortbestaan in de wereld… komt jouw partner uit kamp blauw, waar je partner blauw leerde doen, denken, voelen en spreken zodat het blauw steeds prachtig blauw blijft tot het einde der einde. Echter, kleuren vervagen bij teveel van hetzelfde. Het is dus door onze natuur en cultuur ingegeven om toch buiten onze kleur een partner te zoeken, met als doel dicht bij het rood te blijven. Dit geldt zelfs voor mensen die een blauwe partner zoeken om voor eens en voor altijd van het rood af te komen.

In haar familie werd niet gesproken. Behalve over koetjes en kalfjes. Dat natuurlijk wel. Stil is immers ook maar stil. Maar er werd niet gesproken
over gevoelens, diepere gedachten, reflecties, wensen of dromen, daar-
over zweeg men thuis. Zo leerde haar ouders dat van haar grootouders. Ze behoorden immers tot de generatie die een land opbouwde na de oorlog. Na een oorlog kijk je wel uit om te veel te praten. Nee, werken, dat loste
problemen op. Kijk maar naar het grote huis waar ze in woonden. Gek
werd ze er van als kind! Ze voelde zoveel en wilde zoveel delen dat ze uit
elkaar klapte. Als volwassene voelde ze zich soms somber. Een last die ze niet met haar partner kon delen, aangezien ze nog niet had geleerd hoe te spreken met iemand van wie je houdt. Haar partner (grootgebracht door
een moeder die onder het mom van liefde over zijn grenzen heen zijn
meest persoonlijke gedachten wilde weten om zo te voorkomen dat hij
net als veel mannen in haar familie zich van het leven zou beroven) liep
haar steeds vaker achterna om verhaal te halen. Hij voelde zich eenzaam
in de relatie en barstte uit elkaar om te spreken. Zij zou zichzelf in hem
kunnen herkennen als ze haar ogen hiervoor kon openen. Dan zou ze iets verbindend kunnen zeggen hierover. In plaats daarvan noemde zij hem
opdringerig en grensoverschrijdend net als zijn moeder en legde bij hem de schuld dat ze geen diepgaande gesprekken hadden. Soms hoeft het
voor hem allemaal niet meer.

Niet gekozen, wel gekregen schoonfamilie

Bij iedere partner ontvang je een schoonfamilie. Je krijgt ze als persoon, als nagedachtenis, als gezin verbonden met elkaar in het blauw dat door hun bloed stroomt. En je krijgt het als partner thuis op de bank, in bed, in de auto en in je armen met blauw dat je nog niet eerder zag en waar je de ballen van snapt.

Weet een vis dat hij in water zwemt als hij het water nooit verliet?

Hoe familie, partners en schoon familie botsen

Kleuren naast elkaar krijgen meer helderheid. Dat vloekt soms. Het zijn ogenschijnlijk de partners die vloeken, terwijl er achter die partners hele kleurpaleteten van families niet met elkaar mengen. Dit geeft spanning tussen partners en in families. Die spanning is lastig te dragen voor mensen. Laat staan voor kleine mensjes die nog opgroeien lichamelijk en psychologisch. Het is voor hen dat de zin in familie, zin in relaties, en zin in het leven zo belangrijk zijn.

Z!n in het kwadraat door verbinding van jullie 2 families

Laten we niet vergeten dat het juist de bedoeling is van de cultuur en natuur om te mengen met anderen. Het maakt ons sterker. Het verrijkt ons. Het geeft ons leven z!n. Blauw ontleden we tot cyaan tinten en rood tot magenta tinten. Deze kleurstalen laten samen komen tot blauwig paars, roodpaars, pimpelpaars en lila.

Hoe 2 families een zinvolle derde vormen

Een grote vrijheid in keuzeperspectief, oplossend gedrag, nuances, denkbeelden en levenskunst geeft onze ontwikkeling z!n. Een andere familie, een heerlijk anders mens, geeft ons juist dat. Iemand anders geeft ons een andere mogelijkheid erbij. En als we onszelf zijn bij een ander, hebben we zelfs een derde mogelijkheid erbij. Dan gaan we van star naar spelen.

Haar ouders waren onvervalste hippies, die de jaren 60 van de vorige
eeuw naar deze eeuw haalde. Dat betekende dat zij opgroeide in vrijheid,
creativiteit en openheid. Persoonlijke ontwikkeling was één van de speer-punten van haar opvoeding. Haar ouders was dat door de kerkelijk opvoeding ontnomen en zij deden het nu eenmaal helemaal anders. Ze voelde
zich zelfverzekerd, maar merkte dat ze steeds wat aan de rand van de
samenleving bleef, omdat ze meestal geen klik vond met de grote groep.
Tot ze haar lieve vrouw ontmoette. Haar vrouw groeide op bij ouders uit
een klein dorpje met maar 550 mensen. Haar basisschool bestond uit 19
kinderen totaal. Van haar ouders leerde ze om in deze kleine gemeen-
schap veel rekening met elkaar te houden. Moeder was op jonge leeftijd
veel gepest. Dat zou haar dochter niet overkomen. Dus leerde ze haar
dochter steeds af te stemmen op de ander in plaats van zichzelf, om maar niemand voor het hoofd te stoten, want dan hoefde zo nooit te vrezen
voor afwijzing. Ze had een groot netwerk en werd gerespecteerd in haar
werk bij één van Nederlands grootste verzekeringsmaatschappijen waar
ze zelfs in het koepeloverleg goed samenwerkte. Ze liep nu ook al een paar jaar bij de bedrijfscoach om te leren voor zichzelf op te leren komen. Hun verschillen kwamen al snel aan het licht bij de opvoeding van hun zoon-
tje. Want waar moeder haar kleine leerde bewust te zijn van zijn eigen
stem, leerde mama haar kind om bewust te zijn van de stemmen in zijn
omgeving. Terwijl ze hun zoon het beste van twee werelden gaven, leerde zij zichzelf en elkaar ook te luisteren naar de stemmen van binnen en bui-ten. Zoonlief is aanvoerder bij de voetbalclub. Moeder heeft een yoga-
school waar iedereen uit het dorp zich welkom voelt, ook de ‘gewone’
huisvrouw. Mama begint volgende maand als leidinggevende.

Hoe relationeel denken een levenskunst kan worden

We kunnen onszelf en onze familie begrijpen en tot kunst verheffen als we onze belangrijke ander en diens familie tot kunst verheffen. Om kunst te scheppen is er een goede open blik nodig, het juiste gereedschap, doorzettingsvermogen, vakmensschap, gevoel en de appreciatie van de toeschouwer. Zo ook bij het schepen van de relationele levenskunst.

Kunst Relationele levenskunst
Open blik Leer de verhalen kennen
Juiste gereedschap Omgaan met overeenkomsten en
verschillen
Doorzettingsvermogen Spendeer tijd samen
Vakmensschap Geef terug
Gevoel Ontvang dankbaar
Appreciatie van de toeschouwer Leer je kinderen passend
geven en ontvangen

Open blik – Leer de verhalen kennen van jullie familie

In de voorbeelden van dit artikel staat steeds beschreven waar de cliënten vandaan komen. Het maakt uit waar we zijn geweest wanneer we willen bepalen waar we naar toe gaan. Het is dus goed om te weten waar jij en je partner vandaan komen. Nog beter is het te weten waar jullie ouders vandaan komen. Hoe beter je deze verhalen bestudeert, hoe beter de liefde zichtbaar wordt. Wanneer je de liefde leert zien en hierover kunt spreken, dan ben je vrijer om het zelf anders te doen, zonder door te slaan. Kijk dus goed naar jezelf en je partner als kunstwerk en de kunstenaars die jullie schepte.

Bekijk je partner met het oog van een impressionistisch kunstenaar, in jullie beleving van dit moment. En je partner zal nooit dezelfde zijn.

Juiste gereedschap – Leer spreken over overeenkomsten en verschillen om ze te omarmen

Ben verbonden met jezelf en de ander. Ideaal verbindingsmiddel hiervoor is het dialoog waarin je de ander met nieuwsgierigheid en warmte bevraagt, terwijl je aan de ander vertelt wat voor gedachten en gevoelens jij hebt. Het kan eigenlijk niet anders dan dat jullie overeenkomen en verschillen. Bestudeer eerst de overeenkomsten en verschillen op gebied van dagelijks gedrag. Daarna met het gedrag in de weekenden en tijdens rituelen op bijzondere dagen. Wanneer overeenkomsten en verschillen van het gedrag besproken zijn, is het tijd om te spreken over jullie overtuigingen. Niet om elkáár te overtuigen, wel om elkaar te begrijpen en in vrijheid van elkaar te mogen leren. Het doel van het dialoog is niet om dezelfde persoon te worden. Het doel is om jezelf te blijven en de ander de ander te laten zijn terwijl je een relatie opbouwt met elkaar en elkaars belangrijke anderen.

Wanneer er visite is bij zijn ouders dan is zijn vader nog buiten in zijn
schuur en zijn moeder maakt eerst nog de was af voordat de hapjes bereid worden. Er liggen daarom altijd voldoende tijdschriften in huis zodat
visite zichzelf kan vermaken. En het is geen enkel probleem om televisie
te kijken op een zender die hen interesseert. Bij zijn vriend is dit heel
anders. Daar heeft zijn schoonmoeder alles al voorbereid voor hun komst zodat ze al haar aandacht aan hen geeft. Zelfs als ze een half uur te vroeg zijn, staat alles al in het teken van hun bezoek. Ze zijn welkom! Wanneer
ze samen spreken over deze verschillen komen ze erachter dat ze beiden
herkennen dat er in het ene gezin meer diepgaande gesprekken gevoerd
worden dan in het andere gezin. Tegelijkertijd voelt er in het ene gezin
veel meer druk om aanwezig te zijn. In het andere gezin is aanwezigheid
meer vanzelfsprekend. Beiden partners voelen dat soms het één fijner is
en soms het andere. Ze spreken af om hierin te experimenteren als ze zelf gastheren zijn. Dat geeft hen ruimte.

Doorzettingsvermogen – Spendeer passend en voldoende tijd samen door

In iedere relatie is een juiste balans van verbinding en vrijheid van belang. Zo ook in de familierelaties. Ontdek waar de overeenkomsten zitten in tijdbesteding en maak tijd voor elkaar. Put ter inspiratie uit het dialoog over overeenkomsten in gedrag. Nodig elkaar vrijblijvend uit om aan te sluiten en probeer zelf voldoende dingen uit. Ben eerlijk naar jezelf en de ander wanneer je eens geen tijd hebt te spenderen.

Vakmensschap – Geef terug wat je in huis hebt

Geef niet meer tijd dan je missen kunt voor een specifieke persoon. Maar als je tijd hebt, geef dan ruim. Uiteindelijk maakt geven wat bij jou past jou en de ander vrij. Vergeet daarbij het dialoog niet. Want niet ieder mens heeft het vermogen om evenveel of hetzelfde te geven. En daardoor voelt het beter om aan de één te geven dan aan de ander. Het dialoog hierover kan gevend zijn op zichzelf.

Ze zagen elkaar zo weinig vonden ze. Dan konden ze beter maar eens
afspreken tussen de bedrijven door. Dat was dan in ieder geval toch iets. Misschien niet zo gezellig dat in de bedrijfsloods te doen. Maar haar
schoonzus had meteen voorgesteld een lunch te regelen. Dat vond ze
prettig. Dan werd het niet zo armoedig. Lief van haar schoonzus dat ze dat deed. Hoewel haar schoonzus nu voor de lunch zorgde voelde ze zich toch een goede gastvrouw. Zou zij ook iets meenemen? “Ach ja, een sapje en
iets lekkers als toetje. Dat zou het feest compleet maken”, vond haar
schoonzus. Zo fijn om toch bij te dragen. Ze had er een hekel aan als mensen goedbedoeld zeiden; “Oh nee, niet nodig.” Dan sta je daar met je goede bedoeling en dan werd het niet aangenomen. Nee, dit was fijn zo. Na het
eten stelde ze voor om de bordjes om te wassen. Ze had toch nog een vaat staan van het werk, nam ze dat toch gewoon mee. En weer kwam er geen “Oh, nee joh, dat doe ik zelf wel”. Er werd bedankt voor zo’n attent aan-
bod. En als haar schoonzus morgen dan langsreed, opperde schoonzus,
dan kon ze het meteen schoon meenemen. En dan zagen ze elkaar
gewoon weer eens, dacht ze er zelf achteraan. Met een glimlach waste ze
’s avonds de bordjes om tussen de rest van de vaat. Kunnen geven is eigenlijk ook ontvangen, dacht ze.

Gevoel – Zie dankbaar wat je ouders en je schoonouders jullie als individu en stel geven

Er zijn vele manieren om dankbaar te zijn. Ze beginnen allemaal bij het zien van de gift van de ander en deze aan te pakken. Daarna is het jouw vrije keuze om te danken in een dankwoord of dankgebaar zoals een dankblik dankknuffel dankglimlach dankenzovoort. Je kunt ook danken met een gift terug op hetzelfde moment of later, met het ontketen van een dankketen waardoor je de gift de wereld of de familie rond laat gaan. Besef jezelf dat mensen kunnen geven aan een mens en aan een relatie.

Appreciatie van de toeschouwer – Leer je kinderen passend geven aan hun grootouders

De kroon op relationele levenskunst is deze levenskunst aan de volgende generatie te geven en hen vrij te laten reageren met hun dankbaarheid hierover. Die vrijheid geef je door zoveel mogelijk passend te geven aan jullie (schoon)ouders, elkaar en jezelf. Dan moet de volgende generatie dat niet te doen. Ze hebben dan de mogelijkheid om te geven wat zij in zich hebben. En daardoor een volwaardig mens te worden en z!n te krijgen in relaties met zichzelf en anderen. We leren door te kijken en na te doen. Laat de volgende generatie zien wat de kunst van het geven is en leer zo passend geven aan onszelf en de ander.

De volgende generatie krijgt er z!n in

Creëer samen de juiste balans tussen geven en vragen door eerlijk te zijn naar jezelf en nieuwsgierig te zijn naar de ander. Gebruik hierbij meerdere perspectieven en het dialoog. Maak vanuit je eigen observaties en woorden een levenskunst die past bij jou, bij jullie, en jullie gezin. Zorg er op die manier voor dat jullie relaties vrij, luchtig en rijk blijven. Zodat je z!n hebt in het aangaan van relaties.

Bronnen en verantwoording

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van Buber, Levinas, Nagy, Krasner, Schnarz. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Hieronder vermeld ik er een aantal. De theorieën zijn mij in den beginnen uitgelegd door de kundige docenten van Leren over leven te Antwerpen 2013-2017. Daarna ben ik verder blijven lezen over deze theorieën. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten en collega’s kon ik deze theorie steeds meer omzetten in een levenskunst voor mijzelf. Dit artikel is de eerste keer dat ik mijn gedachten deel met het grotere publiek. Hopelijk lees ik het in 2040 nog eens terug om te zien dat het in de kern nog steeds klopte, of dat ik er van leerde.

Buber, M. (1923) Ik en Gij. Utrecht: Erven J. Bijleveld

Dohmen, J. (2008) Het leven als kunstwerk. Amsterdam: Ambo

Nagy, I. & Krasner, B. (1986) Tussen geven en nemen. Over contextuele therapie. Haarlem: Uitgeverij De Toorts

Nutys, A. & Sels, L. (2017) Tussen mensen. Contextueel denken over relaties, familie en samenleving. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv

Michielsen, M., Mulligen van, W. en Hermkens, L. (1998) Leren over leven in loyaliteit. Over contextuele hulpverlening. Den Haag/Leuven: Uitgeverij Acco

De één heeft pijn de ander schuld, o ja

Hoe een tweede sessie relatietherapie eruit kan zien na een affaire

Het is de tweede relatietherapiesessie van Nadine en Jacob. Nadine is emotioneel. Jacob is emotioneel. Steeds als Jacob Nadines hand of been aanraakt trekt ze zich terug. Nadine is niet van plan zich te laten troosten. “Je hebt niet eens gezegd dat je spijt hebt,” verwijt Nadine. “Ik heb al duizend keer sorry gezegd,” vertelt Jacob aan de therapeut. “Waarom heb ik dat dan nog niet gehoord”, reageert Nadine. “Dat is een goede vraag die je daar stelt Nadine,” zegt de therapeute. En ze vertelt over haar ervaringen van excuses maken. Nadine knikt soms driftig. Soms kijkt ze net zo driftig in Jacobs richting. Jacob zit stil te luisteren.

Waarom heb ik dat nog niet gehoord?!

Vandaar dat de therapeut na haar uitleg aan Jacob vraagt hoe zij als stel excuses maken aan elkaar. Terwijl ze luistert, tekent de therapeute op papier uit wat ze het stel ziet doen en stelt hier steeds vragen over. Aan het einde van het uur is er een tekening ontstaan met lijnen en woorden en gekleurde vlakken. Een voorbijganger zou in de tekening niets herkennen zoveel inkt loopt kriskras over het papier. Maar Jacob en Nadine begrijpen nu hun patronen en rollen. Ze gaan naar huis met meer begrip en een huiswerkopdracht die luidt: “Wat ga jij veranderen aan jullie patroon en jouw rol daarin?” Nadine knikt naar Jacob terwijl ze haar hand op zijn hand legt, die rustte op haar been.

Welk patroon wil jij graag uitgelegd hebben door een ervaren relatietherapeut?

Het koppel en het verhaal in dit artikel zijn fictief. Het verhaal ontstond uit een verzameling van duizenden sessies om u een beeld te geven hoe relatietherapie eruit kán zien.

Individualiteit naast collectiviteit

Hoewel ik houd van de kracht van het individu en die kracht graag aanspreek, houd ik net zoveel van de kracht van relaties. Deze kracht spreek ik net zo lief aan. Lees in dit artikel hoe individualiteit naast het collectief mag bestaan in betrokken relaties.

“Je kunt pas van iemand houden als je eerst van jezelf houdt” Het zijn dit soort zinnen die mij de indruk geven dat het individualisme in onze maatschappij meer waarde krijgt dan het collectivisme. Hoewel ik mensen als individu bijzonder krachtig vind, zie ik ook bijzondere kracht in relaties. Wanneer er iemand van jou houdt, sta je al 1 punt voor. Dat is mooi meegenomen.

Onderstaande is geen pleidooi om individualisme aan de kant te schuiven. Ik geloof dat mensen zelf krachtig zijn én ik geloof in de waarde die we onszelf geven. Het is niet voor niets dat ik mensen vaak aanspreek op hun eigen kracht. Onderstaande is wel een pleidooi voor collectivisme náást individualisme. Ik denk dat juist combinaties van verschillen, zorgen voor sterkte. 

Wanneer een ander mij vertelt wat hij/zij nodig heeft, ga ik voelen wat ik in overvloed te geven heb. Zodat ik passend geef. Passend voor de ander, voor mij en voor onze relatie. Om te achterhalen wat passend is, ga ik in gesprek met de ander over ons.

Waarde aan jou van anderen dankzij jou aan anderen

Toen ik deze tekst schreef, las ik op LinkedIn dat mijn oud klasgenootje Marjolein Smits met een net gevulde tank en een lege portemonnee bij het tankstation stond. De reactie van haar onbekende helper: “Ik heb mijn goede daad voor vandaag gedaan” Waarop Marjolein antwoord: “Je hebt je karma weer opgebouwd!” Ik denk dat zij samen goed karma hebben opgebouwd. Zonder Marjolein in nood en haar moed tot hulp vragen, geen ridder in de witte auto. “Karma delen is het nieuwe vermenigvuldigen”, aldus Marjolein.

Anderen geven mij waarde en ikzelf geef mijzelf waarde in relatie met anderen. Ik doe er toe wanneer ik geef aan andere mensen.

Gerechtigde aanspraak

Laten we dus vooral durven vertellen aan elkaar wie we zijn op dit moment. Wat we voelen. Wat we denken. Hoe we vast zitten, of los. En laten we eventueel uitspreken wat we nodig hebben. Wie weet heeft de ander dat gewoon in huis en kan er geruild worden. Ruilen door eerlijk over te steken. Of ruilen op de pof, omdat we vertrouwen dat onze relaties nog wel wat jaartjes meegaat. Want tja, in goede relaties, is geven tweerichtingsverkeer. Geven aan elkaar worden pas echt leuk wanneer we ook nee en ja kunnen zeggen tegen elkaar. Het plezier is ongekend als we naast nee en ja ook terug communiceren wie we zijn en wat we in de aanbieding hebben. Het vraagt een sterk zelf om jezelf te kunnen blijven bij een persoon van wie veel houdt. En het vraagt een sterke relatie om samen zelf te zijn. Maar het is zo ontzettend de moeite waard. En sterker worden train je het makkelijkste samen.

Nog een voorbeeld

Lars en Lieke zijn 23 jaar samen, waarvan 19 jaar getrouwd. Zelfs relatief gelukkig getrouwd. De enige kink in de kabel is het werk van Lieke. Lieke komt iedere dag doodmoe thuis van haar werk en wil tijdens het eten haar hart luchten aan Lars. En die sporen heeft ze wel verdiend aangezien Lars 10 jaar terug met zijn rug thuis zat en toen had ze heel wat met hem te stellen, al zegt ze het zelf. Haar gerechtigde aanspraak is dus; luister naar mijn problemen!

De laatste maanden wordt Lars steeds chagrijnig tijdens het eten. Hij doet kortaf de rest van de avond en kruipt steeds vaker in zijn schuur. Gisteravond zucht hij eindelijk hardop: “Ik heb na al die tijd niet meer het geduld naar je te luisteren. Ik ben er klaar mee. Ik weet dat je niet graag luistert naar oplossingen, maar ik heb nu eenmaal de oplossing.” Hij pakt het kladblokje dat ze voor de boodschappen gebruiken en begint uit te tekenen hoe de productie in het bedrijf van Lieke loopt en hoe haar rol de bottleneck is geworden. Hij heeft ook ideeën over het voorkomen van de bottleneck, waardoor Lieke fijner kan werken. Hij is niet voor niets Logistiek Troubleshooter. Het probleem op Liekes werk komt in veel meer bedrijven voor.

Lieke voelt zich in de eerste instantie niet gehoord door Lars. Maar ze geeft hem ondanks haar irritatie toch het voordeel van de twijfel. Hij zal het vast goed bedoelen en ze moet haar eten toch laten zakken. Na vijf minuten is haar probleem inzichtelijk geworden. Ze is blij met het overzicht en stelt zich voor dat Lars uiteenzetting en oplossing haar kunnen helpen. Ze voelt zich begrepen en geholpen. Samen met Lars bereidt ze de rest van de avond een gesprek voor dat ze met het afdelingshoofd wil hebben. De afwas blijft staan vanavond in al hun enthousiasme. Dat zien ze morgen wel.

Lieke hoeft haar problemen op het werk niet alleen op te lossen. Samen met Lars en samen met zijn kennis leert zij de situatie anders te bekijken. Lars helpt door in te zetten wat hij bezit. Hij bezit geen geduld meer, maar een oplossing. Het is fijn dat hij deze weet te delen. Lieke helpt hem hierbij door te luisteren naar haar innerlijke vertrouwen in Lars in plaats van haar irritatie naar Lars. Ze vroeg om een monoloog af te mogen steken, ze kreeg er een dialoog voor in de plaats. Ze wordt slimmer en sterker dankzij Lars die haar gaf wat hij in huis had in antwoord op haar vraag; een gesprek. Het is moedig dat dit stel niet verzand in het patroon van redder en slachtoffer. Samen met haar afdelingshoofd kan Lieke voor het bedrijf zorgen dat de bottleneck verandert waardoor het bedrijf verrijkt. Het bedrijf mag voor Lieke zorgen waardoor zij meer plezier krijgt op haar werk. Hopelijk zal haar afdelingshoofd zo wijs zijn als Lieke haar gerechtigde aanspraak bij haar neerlegt.

Samen zelven sterker maken

Mensen worden volgens mij sterker door elkaar en met elkaar wanneer ze trouw blijven aan hun zelf, in hun relaties. Zo bestaat individualisme naast collectivisme. In relaties is te verliezen en te winnen, of er is te spreken en te verbinden.

Gebruikte theorie

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van: Buber, Krasner, Levinas, Nagy, Van Steenwegen. Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Ze zijn mij uitgelegd door de kundige docenten en intervisiegroep van Leren over leven. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten ben ik steeds getuige hoe deze theorieën relaties in praktijk versterken.

Zelf sterker door relaties

Niemand is klaar voor een relatie. Relaties maken je klaar voor een relatie. En relaties, die hebben we al. Met onze familie, met de maatschappij, met onze buurt. We kunnen er dus net zo goed sterk door worden gemaakt. Hoe ik daar over denk, lees je in bijgevoegd artikel.

“Ik ben nog niet klaar voor een relatie.” Dat hoor ik mensen wel eens zeggen. Die gedachte gaat er volgens mij vanuit dat we klaar kúnnen zijn voor een relatie. Ik weet niet zeker of dat waar is.

De gedachte dat iemand zichzelf nog niet klaar vindt voor relaties, maakt me soms ook wat ongemakkelijk. Alsof er sommige mensen zijn die nog(?) niet goed of slim of sterk genoeg zouden zijn voor een liefdesrelatie.

Ik geef grif toe dat de liefdesrelatie een van de meer ingewikkeldere relaties is in het Westelijke halfrond. Maar wij mensen zitten toch al in relaties. Of we er klaar voor zijn of niet. Daar wordt niet naar gevraagd. Relaties met familie, werk, maatschappij, zijn een gegeven. Dus als we in die relaties een dotje mogen doen, zouden we dat dan ook mogen in liefdesrelaties? Van mij wel. Graag zelfs! Het leven is leren terwijl je experimenteert.

En ik vermoed dat het zijn in relaties ons goed, slim en sterk máákt. Onderstaande theorie onderstreept mijn gedachten. Lees mee!

De moeilijkheid van liefde

Liefde trekt aan ons. Wij mensen kunnen het gevoel hebben dat de mensen wie wij lief hebben aan ons trekken. Niet eens per se dát ze trekken. Onze liefde, onze loyaliteit, ons zien van onze geliefden dat voelt soms onvrij, het trekt ons een bepaalde kant op. We gaan rekening houden met de ander. Er hoeft niets mis te zijn met rekening houden. Ik juich het toe. Zolang mensen ook rekening houden met zichzelf en rekening houden met de relatie. Dat maakt relaties en houden van iemand interessant.

Staan op jouw eigen grond

Krasner en Nagy noemen rekening houden met jezelf in de relatie met de ander ‘staan op je eigen grond’. Het betekent dat je de touwtjes voelt die aan je trekken. Het touwtje in jezelf, het touwtje naar de ander, het touwtje naar jullie relatie. En terwijl er zachtjes touwtjes op spanning staan, of losjes vieren, balanceren we op ons levenskoord, hoog boven de afgrond van eenzaamheid en onvrijheid.

Het is gemakkelijker bij jezelf te blijven als in het verleden toegestaan werd dat je bij jezelf bleef. Je hoeft niet te vechten voor je eigen stukje, je hebt recht op je eigen stukje. Hoe vaker je het geluk hebt dat iemand juigt wanneer jij jezelf bent, hoe gemakkelijker het is om jezelf te zijn, ook als er op dit moment niemand juicht. Of erger; “Boeh!”, roept. Jouw ‘eigen grond’ wordt dus ook gemaakt door anderen. Ik vind dat fascinerend om over te peinzen.  

Alle bollen wol in de lucht

Jongleren leer je niet door een boek te lezen. Jongleren leer je door het aantal ballen op te pakken waarmee je wilt leren jongleren en die rond te gooien. Dus pak alle touwtjes die aan je trekken, rol ze tot een bol wol en jongleer. Als we nu dan toch met elkaar verbonden zijn, waarom dan niet speken over die verbinding?

Een goed voorbeeld

Peter en Saskia hebben 5 ½ jaar een relatie en zij wonen ongeveer 4 jaar samen. 4 jaar geleden is Saskia bij Peter komen wonen in zijn huis. Haar huis heeft ze in de eerste instantie onderverhuurd en sinds 1 jaar verkocht. Tot die tijd loste zij ieder jaar een flink bedrag af. Saskia is ZZP-er en wil een appeltje voor de dorst sparen door haar onroerend goed af te lossen. Zekerheid is belangrijk voor haar. Vooral sinds het faillissement van haar ouders. En dus wil zij sinds de verkoop van haar huis, samen met Peter hun gezamenlijke huis gaan aflossen. Peter heeft nooit afgelost aan zijn huis. Hij heeft zelfs nog een aflossingsvrije hypotheek. Voor hem is genieten belangrijk. Vooral omdat hij op vroege leeftijd zijn vader is verloren en weet hoe fragiel het leven is. Peter en Saskia houden van elkaar, maar maken steeds heftige ruzies over hun financiële beslissingen. Saskia wil Peter wel tegemoet komen, ze werd immers ooit verliefd op zijn levenslust. Ze ziet hoe hij stil wordt en zich terug trekt als hij weer een maand thuis is gebleven omdat het geld naar de aflossing gaat. Saskia wil echter ook trouw zijn aan zichzelf.

Het is juist deze situatie die Saskia en Peter leert om bewust te zijn van hun eigen koortje met zichzelf, met hun gezin van herkomst en het touwtje tussen hen. Door deze te voelen en te bespreken groeit hun relatie sterker. Ze leren beiden hun belangrijke waarden in het leven kennen en ze leren beter communiceren over belangrijke en drukkende thema’s. Deze situatie maakt hen individueel en als koppel sterker. En dat is mooi. Want er komt een bolletje bij in maart 2019.

Samen zelven sterker maken

Moeilijke situaties kunnen ons emotioneren waardoor ons gedrag verandert. Deze verandering kan onze leerschool zijn. Ons verrijken. En dus concludeer ik (net als velen al voor mij) dat je juist leert om goed, slim en sterk genoeg te worden, terwijl je ín een liefdesrelatie bent.

Samen leren

Wil je graag gecoacht en getraind worden in het voelen van de touwtjes, het balanceren over koorden en het jongleren van ballen? Spreek dan af met een contextueel therapeut. Deze therapeut kent de taal van dit artikel en kan een goede gespreksleider zijn voor jou, jouw dierbaren en jullie relaties.

Gebruikte theorie

De gebruikte theorieën zijn gebaseerd en geïnspireerd op het werk van:

  • Buber
  • Krasner
  • Levinas
  • Nagy
  • Schnarz

Deze theorieën staan te lezen in tientallen boeken. Ze zijn mij in den beginnen uitgelegd door de kundige docenten van Leren over leven. Daarna ben ik verder blijven lezen over deze theorieën. Dankzij mijn duizenden gesprekken met mijn cliënten ben ik steeds getuige hoe deze theorieën bollen met touw doen ontwarren.  

Voor intimiteit is autonomie nodig

Tijdens mijn jarenlange werk als relatietherapeut zie ik in veel gesprekken twee verlangens terug komen. Het verlangen naar intimiteit en het verlangen naar autonomie. In dit Valentijnsdag artikel, stip ik beiden krachten kort aan.

Vanuit mijn beroepsdeformatie vraag ik koppels die lange tijd bij elkaar zijn vaak naar hun relatiegeheim. Vrijwel altijd komt het antwoord neer op: “Elkaar ruimte geven”. Vrijheid is belangrijk voor individu en relatie. Dat geldt blijkbaar al generaties lang. Ook anno 2017 is het volgens sommige relatietherapeuten niet sexy om afhankelijk te zijn. Het is onhandig om als symbiotisch koppel door het leven te gaan. En, laten we eerlijk zijn, onafhankelijkheid is voor je individuele geestelijke gezondheid ook onmisbaar. Er is dus blijkbaar zoiets als te weinig autonomie.

In onze individualistische westerse cultuur zijn mensen steeds vaker onafhankelijk en vrij. Er wordt gehopt, er wordt geshopt, instant is hot. Er zijn nog nooit zoveel singles geweest in Nederland. Vooral bij de hoger opgeleiden. Niet iedereen is daar gelukkig mee. Sommige relatietherapeuten adviseren meer verbinding te vinden in relaties. Er is dus blijkbaar ook zoiets als teveel autonomie.

Hier is autonomie!

Autonomie met mate is het recept voor een langdurige relatie. Aangezien autonomie staat voor zelfstandigheid, vrijheid en eigenheid, is het logisch dat juist dit begrip voor ieder individu een andere betekenis heeft. Ga daarom eens na wat autonomie voor jou inhoudt. Doe dat op een moment dat je lekker in je vel zit en de tijd hebt je ogen te sluiten. Wanneer voelde jij jezelf onafhankelijk en vrij in je huidige of vorige liefdesrelaties? Hoe voelde het om vrij en jezelf te zijn? Wat had je daarvoor nodig?

Om jezelf autonoom te voelen is het belangrijk om je eigen gevoelens en meningen over jezelf, je leven en jullie relatie te h/erkennen in jezelf. Je hecht waarden aan je gevoelens, gedachten en behoeften. Je bent een zelfstandig persoon.

Een relatie echter, kenmerkt zich niet door zelfstandigheid en afhankelijkheid. Intimiteit zorgt ervoor dat je jezelf afstemt op de werkelijkheid van iemand anders. Zo loop je het risico door die ervaring te veranderen. Die verandering zal geen 180° zijn. Dit weet je als je al heel wat energie hebt gestoken om je partner te veranderen wat betreft het niet praten tijdens de film, ramen te openen voor het slapen gaan of het opruimen van het huis (vul maar in wat bij jou van toepassing was). Verandering door intimiteit is niet zo invloedrijk, jammer genoeg of godzijdank. Zo dubbelzinnig is de liefdesrelatie.

Hier is intimiteit!

Voordat je verder leest over de psychologische benadering van het begrip intimiteit, kun je jezelf weer afvragen wat intimiteit voor jou betekent. Wanneer ervaar jij intimiteit met je huidige/vroegere partner?

Voor een balans tussen je eigen psychologische ontwikkeling en die van je relatie is het belangrijk dat beiden de ander permitteren zichzelf te zijn. Intimiteit in autonomie vraagt om het uiten van gevoelens, gedachten, verlangens. En om te luisteren naar wat de ander werkelijk zegt over zichzelf, het leven en jullie relatie. Hierdoor ontstaan er misschien conflicten. Dat is niet erg zolang deze met intimiteit en autonomie aangegaan worden. Zo kun je samenzijn als twee individuen met een eigen én gezamenlijke belevingswereld. Eigenlijk sluiten intimiteit en autonomie elkaar prachtig aan.

Wil je meer lezen over intimiteit of autonomie? Kijk dan naar het gehele artikel op http://www.psycholoogmirellabrok.nl/Artikelen_psycholoog_mirella_brok.html

Voor intimiteit heb je eigenlijk heel veel autonomie nodig

Intimiteit is niet gemakkelijk. Voor gezonde intimiteit is autonomie belangrijk. Te weten waar de ander ophoud en jij begint is een voorwaarde om werkelijk te kunnen verbinden. Heb je hier moeite mee? Weet dat het vinden van deze balans aan te leren is. Maak hiervoor gerust een afspraak met een contextueel relatiepsycholoog.

De grote pijn van een kleine afwijzing

Grote pijn van een kleine afwijzing
“Je kunt niet alles hebben”, zegt men in de volksmond. Het is waar. We krijgen niet alles wat we willen of zelfs nodig hebben. Vaak is dat ook niet zo erg. Maar soms kruipt het onder je huid. Hoe ga je daarmee om?

Wanneer je geen troost voelt van je familie terwijl je verdrietig bent, en je jezelf hierdoor eenzaam voelt.

Wanneer je jezelf kwetsbaar voelt, wel wat steun kan gebruiken van je vrienden, en je goede vriend deze steun niet in huis heeft op dat moment.

Wanneer je ouder te weinig zegt: “Ik hou van je”.

Wanneer je partner aangeeft niet te willen vrijen met je en je hierover onprettige gedachten en gevoelens hebt over jezelf of je partner.

Wanneer je moeite doet voor je baas en je de gedachten hebt dat je baas dat voor lief neemt en je onvoldoende waardeert, waardoor jij je ongezien voelt.

Wanneer je zo boos bent en de wereld lijkt er niets van te snappen en je voelt je onbegrepen.

Dit zijn voorbeelden waar mensen in relaties tegenaan lopen. Op dagelijkse basis ontvangen we niet wat we nodig hebben. Meestal zijn we in staat met deze kleine tegenvallers goed om te gaan. We zetten ons over ons gevoel en onze gedachten heen, en gaan verder.

Maar zo nu en dan is de geest uit de fles en krijgen we een afwijzing maar niet uit ons systeem! Over sommige afwijzingen worden mensen bozer dan logisch gezien passend is bij de situatie. Of verdrietiger dan nodig lijkt voor buitenstaanders.

Analyseer je de afwijzingen die je maar niet loslaten, dan ontdek je hier wellicht een bepaald thema in. Alsof je voor bepaalde thema’s gevoeliger bent dan voor andere. Wellicht als je nog verder analyseert en je bevindingen bespreekt met je ouders, dat je opvalt dat (groot)ouders ook moeite hebben met deze thema’s.

Ik spreek uit eigen ervaring als medemens. En ik spreek uit ervaring als professional die in mijn praktijkruimte getuige is van vervelende gedachten en gevoelens die mensen ervaren als ze een afwijzing voelen. Ik kijk hiernaar met mildheid en met vertrouwen dat deze afwijzingen door een ieder te dragen en op te lossen zijn. Dit artikel is een stapje dichterbij naar draagkracht en oplossingsgerichtheid.  

Serieuze signalen

Wanneer je interne criticus oordeelt over je reactie op deze afwijzingen, bestempelt dat deel van jezelf het voorval wellicht als infantiel, onbelangrijk…klein. En toch kan een afwezigheid van wat je op dat moment zo hard nodig hebt, onder je huid kruipen. Een steek in je hart geven. Of je buikpijn geven. Terwijl je nog zoveel moeite doet dit niet aan te trekken.

Het deel van jezelf dat met mildheid naar dit soort pijn kijkt, zal kunnen oordelen dat de afwijzing pijnlijk is. Er wordt iets geraakt uit het verleden dat je kwetst. Hierop reageer je met gevoelens en gedrag die bij jouw verleden horen. Daardoor zijn deze sterker dan in deze situatie nodig is. Die gevoelens en het bijbehorende gedrag zijn ook nog eens uitvergroot doordat je oerinstinct je pijn opmerkt en met oerkracht hierop reageert. De intensiteit vergroot zich dus. In je paniek kun je allerlei kwetsende gedachten krijgen.

Neem je eigen gevoelens en automatische gedachten zeer serieus als signaal dat er iets te onderzoeken is. Geef je niet zonder meer over aan je gevoelens en gedachten zodat ze je overspoelen. Je hebt gevoelens en gedachten, en je kunt ze onderzoeken en veranderen.

Bijvoorbeeld door je gedachten uit te dagen. 
Bedenk je op het moment dat je jezelf gekwetst voelt iets zoals dit: Dit vind ik al lang lastig. En daarom voelt het zo intens. Niets menselijks is mij vreemd. Ik kijk hier mild naar. Ik ga het nu anders aanpakken dan vroeger. Ik ga hierover kalm en puur spreken. En ik zal ook mild luisteren naar de ander hierover. Ik kan dat als volwassen mens gewoon uitproberen. En ik ben nieuwsgierig naar het resultaat.

Je zit in een patroon met de ander

Zo moeilijk als het voor jou is, zo moeilijk is het voor de ander waarschijnlijk ook. Temeer nog omdat mensen die dicht bij elkaar staan vaak automatisch op elkaar reageren. Die eerste, automatische reactie kun je via bewustwording, reflectie en gesprek leren omzetten in een beter passende reactie.

Als eerste helpt het om de afwijzing of afwezigheid niet te labelen als zodanig, maar als een verschil in de behoeften van begrenzing. Jij hebt grote behoeften aan iets, precies op het moment dat de ander een grote behoeften heeft om zichzelf en dat iets te begrenzen.

En dan wordt het pas echt interessant! Jij kunt je eigen gekwetstheid zelf dragen. En je kan ook jezelf troosten. Je kunt op je eigen benen staan. Terwijl je op eigen benen staat, is het goed voor je relatie om jezelf te tonen aan de ander door deze ervaring te delen en te vertellen wat er door je heen gaat. Je deelt dus mee aan je partner: Nu jij dit doet, merk ik dat ik dit voel. Ik ben benieuwd hoe jij dit ervaart. Wat is voor jou een goed moment om hierover te spreken?

Oefening baart kunst

Dit is lastige materie hoor! Vooral omdat de pijn die wij het meest intens voelen vaak oude pijn is – soms zelfs ouder dan wijzelf. Thema’s waar onze (groot)ouders mee worstelden zijn vaak thema’s waar wijzelf en onze (klein)kinderen mee worstelen. Een contextueel therapeut is opgeleid samen met jullie te exploreren over jullie patronen. Om zo bewust te worden van wat onuitgesproken blijft en andere keuzes te maken voor de toekomst. Verandering lukt door vaak te oefenen, juiste inzichten en een mild medemens.

Je vader en je moeder maken je 2 x

Je vader en je moeder maakte je tot wie je bent
Als ik jou wil leren kennen, en wil begrijpen wat je doet, kan het goed zijn om je ouders te leren kennen. Of toch in ieder geval de manier leren kennen hoe zij met jou omgingen. Op die wijze leer ik ook al veel over het soort ouder dat jij bent. Ben je nieuwsgierig geworden?

Waar kom jij vandaan? Of zoals tante Es dat vraagt: wies je vader, wies je moeder? Dat maakt uit. Dat maakt jou. De intergenerationele contextuele hulpverlening gaat nog een stukje verder. Zij bekijkt de hulpvraag van de cliënt, oftewel de thematiek, in de context van je herkomst. Oftewel jouw cultuur. Zij bevraagt cliënten over minimaal drie generaties. De vervolgvragen zijn dus, wie zijn je grootouders, wie zijn je kinderen, wie zijn je broers en zussen, wie is/waren je partner(s).

Wies je vader? Wies je moeder

De mensen die je jouw bestaansrecht gaven. De mensen die je opvoedden, of die dat nalieten. Wie die mensen zijn, heeft grote impact op wie jij bent. Zij bepalen niet alleen je genen, je (adoptie/pleeg/stief) ouders bepalen de omgeving van je eerste levensjaren. Zij waren het die je lieten zien wat een moeder is, wat een vader is, wat een liefdesrelatie is. Deze blauwdruk heb jij opgeslagen als kind, daar heb je jezelf tegen afgezet als adolescent, en daar heb je vrede mee te sluiten als volwassene. Tenminste, bezien vanuit een contextuele bril.

In het kader van het interculturele magazine, noem ik, in dit artikel, het gezin van herkomst een subcultuur. Een subcultuur met eigen patronen, overtuigingen en een balans van geven en nemen. Ben jij jezelf bewust van de culturele invloeden van de subcultuur van een gezin? Ter illustratie een casus.

Bij Klaartje thuis waren verjaardagen een groot feest. ’s Ochtends werd de jarige Job wakker gezongen door het hele gezin. Bij de lunch waren grootouders aanwezig. ’s Middags kwamen vrienden, ooms en tantes, grootouders en buren. De hele dag liepen mensen in en uit voor het grote feest. Klaartje vond dat prachtig! Ze kreeg daardoor het gevoel dat zij bijzonder was. Een heerlijk gevoel dat zij ook graag geeft aan Peter haar vriend.

Peter komt uit een gezin met gescheiden ouders. Zijn vader zag hij om de week een weekend. Op deze dagen voegde hij zich in het nieuwe gezin dat zijn vader had met Ingrid, zijn stiefmoeder, en zijn tweeling halfzusjes die zes jaar jonger waren. Er was dan niet veel tijd voor de twee mannen. Sinds zijn vijfde nam Peters vader hem iedere eerste zaterdag na zijn verjaardag een dagje mee. Dan hadden ze een mannendag. Ze gingen de natuur in. Vissen, wandelen of vogels kijken. Ze praatten niet veel op die dagen en waren als vanzelfsprekend samen. Weg zijn in de natuur voelde zelfs voor de jonge Peter als een mystieke ervaring. Het werd een gewoonte dat hij in de stilte nadacht over het afgelopen jaar en het jaar dat ging komen. Als Peter aan zijn vader denkt, zijn dit de eerste beelden die naar boven komen. Hij ziet de stilte die zijn vader hem gaf, als belangrijkste levensles.

Acht jaar geleden is Peters vader overleden. De eerste verjaardag die Peter zonder zijn vader had, had Klaartje een verassingsfeest georganiseerd. De zaterdag na zijn verjaardag stond de hele familie, en een groot deel van de vrienden om 9 uur voor de deur om te zingen. Klaartje had voor de hele dag spelletjes uitgedacht en eten gehaald. Die dag verliep heel anders. Hoewel Klaartje nog steeds niets begrijpt van de verjaardagen van Peter, heeft ze sinds die dag geaccepteerd dat Peter iedere zaterdag na zijn verjaardag verdwijnt in de bossen. Alleen.

Volgende week wordt de zoon van Peter en Klaartje, Rob, op zaterdag vijf jaar. De ouders van Klaartje hebben al aangegeven bij de lunch langs te komen. In een telefoongesprek sprak Klaartjes moeder uit dat zij niet hoopt dat Peter weer met zo’n lang gezicht zit. Klaartje heeft haar moeder nog niet vertelt dat Peter en zij al weken ruzie hebben over de verjaardag. Want als het aan Peter ligt, zijn hij en Rob niet eens thuis!  Als dat zo is, dan mag Peter dat volgens Klaartje aan haar moeder uitleggen.

Wanneer je opgroeit heeft jouw gezin van herkomst een eigen kleur. Dat geldt ook voor het gezin van je partner. Als adolescent is het je taak om hier afstand van te nemen. Je eigenheid te vinden. Soms lukt dit goed, soms minder. Vaak merken mensen in een liefdesrelatie dat de ander een hele andere afkomst heeft dan zij. Deze verschillen worden nog groter bij de komst van een volgende generatie. Hoe maak je een derde subcultuur met je geliefde, terwijl je trouw blijft aan je herkomst? 

Contextuele  hulpverlening erkent de zorg die de vader van Peter gaf op zijn verjaardag. Zij ziet ook de zorg die vader niet heeft gegeven op andere momenten in Peters leven. En de pijn die Peter hierdoor voelde. Het lijkt erop dat Peter als kind vasthield aan de verjaardagen. Dat zorgt ervoor dat Peter ook bij Rob wil vasthouden aan de verjaardag. Erkenning voor de pijn en de zorg door de psycholoog, geeft Peter inzicht. Hij wil alle dagen van het jaar een goede vader zijn door aandacht te geven aan zijn zoon. Dit verzacht de vaste overtuiging dat vaders zorgen voor hun zoon op de verjaardag.

De contextuele hulpverlening erkent de zorg die Klaartje geeft aan haar familie door trouw te blijven aan de tradities. En de zorg die Peter geeft aan zijn familie door trouw te blijven aan zijn tradities. Het is niet de bedoeling dat tradities het de volgende generatie moeilijk maakt. Het is aan het jonge koppel om te beslissen wat zij van de tradities willen behouden, en hoe zij deze implementeren in hun eigen nieuwe gezin. Het is daarna aan Klaartje om haar ouders hierover in te lichten. Een contextuele hulpverlener spreekt deze erkenning uit en bevraagt het koppel naar de mogelijkheden. Wie kan hen daarbij goed helpen? Het koppel heeft namelijk alle antwoorden in zich. Wij psychologen zijn ´slechts´ professionele vragenstellers.